Qazaqstan sammıti quptarlyq ıdeıa

Elbasy Nursultan Nazarbaev qatysqan Vashıngtondaǵy Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtke oraı UǴA akademıgi, teorııalyq jáne ıadrolyq fızıka salasynyń belgili mamany Nurǵalı TÁKIBAEVTY áńgimege tartqan edik. – Nurǵalı Jabaǵyuly, halyqaralyq sarapshylar men saıasattanýshylar Amerıka sapary Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bas­­tamashyldyq tanytqan halyq­aralyq ATOM joba­synyń mártebesin ósirip, zor qoldaýǵa ıe boldy degen pikirler bildire bastady... – Sóz joq, halyqaralyq qaýym­dastyq tarapynan dál sondaı qoldaý bolatynyn biz kútken de edik. Nursultan Ábishuly asa mańyzdy bul saparynda da ózin ejelgi, tipti, dástúrli deıikshi, álem elderi aldyndaǵy tanymal saıasatker retinde ıadrolyq qaýipsizdiktiń Jer sharyndaǵy mańyzdylyǵyn aıqyn dáriptep, oıly usynystarymen jalpyǵa birdeı túsinikti mazmunmen jetkizip berdi. Sonymen birge, ol kúni keshege deıin ıadrolyq jarylystardan aıaýsyz zardap shekken qazaq jeriniń jarasyn emdep-jazý kerektigin de alǵa tartýdy umytpady. – Sońǵy kezderi qulaq úırene bastaǵan «ıadrolyq terrorızm» termıni týraly ne aıtar edińiz? – Álemniń 51 eliniń basshylary men dú­nıejúziniń halyqaralyq bedeldi uıym­­darynyń jetekshileri qatysqan Vashıng­tondaǵy Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi IV cammıtte sóılegen sózinde Elbasymyz HHI ǵasyrdaǵy asa úlken problemalardyń biri – ıadrolyq terrorızm dep ashyq aıtty. Iаdrolyq jáne radıoaktıvti materıaldardyń zańsyz aınalymǵa túsip ketýi qaýipti ekeni sóz boldy. Biz elektrondy BAQ arqyly álem jurtshylyǵynyń Prezıdentimizdiń bul aıtqan­darymen tolyqtaı kelisip otyrǵa­nyn jáne baıqadyq. Baqytymyzǵa oraı, bizdiń elimiz ondaı qaskóılik áre­ket­ter­den aýlaq. Biraq, kúlli álem onyń zor qaýpiniń baryn moıyndaıdy. Bir sózben aıtqanda, meniń óz basym Elbasynyń sammıtke qatysýshylardyń nazaryn bul taqyrypqa zeıin aýdartýynyń ózi baısaldy saıasattyń kórinisi der edim. – Álem qaýymdastyǵy aldynda Qazaq­stan Respýblıkasy Prezıdenti Iаdro­lyq qaýipsizdik jónindegi osyndaı sammıtti Qazaqstanda ótkizý týraly ıdeıa tastady. Siz buǵan qalaı qaraısyz? – О́te durys, Qazaqstanda dál sondaı sammıt ótýi tıis. Árıne, saıası máni men mańyzy zor bul másele turǵysynda men bizdiń Elbasymyzben oı jarystyra almaspyn. Degenmen, osy salada belgili bir qyzmetti atqaryp júrgendikten meniń óz basym dál mundaı sammıt ótkizý bizdiń jas elimizdiń mártebesin ósireri daýsyz der edim. Ári mundaı qadam álemdegi barsha halyq aldynda, kórshi memleketter aldynda bizdiń tek qana beıbit ómirdi qalaıtynymyzdy shynaıy túrde jarııalaıdy. Shyntýaıtynda, ondaı jıynǵa kelgen dúnıejúziniń mamandary bir kezdegi ıadrolyq jarylystyń zardabyn tartqan elimizdiń tutas aýmaǵyn óz kózimen kóredi. Qandaı qıyndyqtardyń aıaqtan shalǵanyna qaramastan, jedeldete damý jolyndaǵy Qazaqstannyń búgingi bolmysymen tanysý múmkindigine qol jetkizedi. Dúnıeniń tórt buryshyn jaýlaǵan daǵdarys Qazaqstandy da aınalyp ótken joq. Biraq, elimiz ol daǵdarysqa tótep berip qana qoımaı, birtindep jeńip keledi. Sondyqtan, Qazaq­stan sammıtin ótkizý óte quptarlyq ıdeıa dep sanaımyn. – Sonymen, kúlli álemniń nazaryn ózine buryp, jedeldetip ótken osynaý ıadrolyq «saıası naýqannan» keıin siz qandaı oı túıdińiz? – Sońǵy aptanyń ishinde bolǵan asa mańyz­dy oqıǵaǵa baılanysty meniń túıgenim – atomdy ıgerý men beıbit maqsatta paıdalaný búgingi kúnniń eń ózekti máselesi bolyp qala beredi. Osy arada aıtarym, elimiz nanotehnologııa, ǵaryshty zertteý, ınternet jelisi, mobıldi baılanys sııaqty qazirgi zamanǵy ózge de salalarda sheteldik áriptesterden qalys qalmaı, tez damyp keledi. Qazaqstannyń saıası baǵyttaǵy beıbit ustanymy álem aldynda bedelin asyrary sózsiz. Prezıdentimizdiń Amerıka sapary ony taǵy da jaqsy qyrynan dáleldedi. Osynaý múmkindikti paıdalana otyryp, bizdiń talantty jas ǵalymdarymyzǵa qoldaý kórsetip, qazirgi zamannyń saıası kóshine ıkemdeýdiń de kemdigi bolmas edi der edim. Qazaqstannyń halyqaralyq baılanystardaǵy sońǵy kezeńdegi talpynysy bizdiń jas urpaqqa sózsiz rýhanı kúsh beredi dep senemin. Ádette, ǵylymnyń damýy eldiń damýyna sebepker bolatyny barshaǵa aıan emes pe... – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan».  ALMATY.