Bilim • 27 Shilde, 2024
Qazir qoǵamdy alańdatyp otyrǵan ózekti másele – urpaq ıakı bala tárbıesi. Buǵan el erteńin oılaǵan árbir azamat beıjaı qaramaıdy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev árdaıym urpaq tárbıesine jaýapty bolýdy júıeli eskertip-aq júr. Muny Ulttyq quryltaı minberinen de aıtty. Bir sózinde: «О́skeleń urpaqtyń tárbıesi – óte mańyzdy másele. Ashyǵyn aıtsaq, qazir jas urpaq áleýmettik jeli arqyly tárbıe alyp jatyr. Balany durys baǵytqa buryp, jol kórsetip otyrmasaq, bul – óte qaýipti úrdis», degen-di. Osy jaǵynan kelgende, bar salmaq ata-anaǵa túsedi. О́ıtkeni bala tárbıeni aldymen otbasynda alady. Otbasynda ne kórdi, ne túıdi – sony boıyna sińiredi. Bul rette san ǵasyr jalǵasyp kele jatqan ulttyq tárbıemizdiń róli zor. Eldik tárbıeniń qaınaryna qanyp ósken órenniń tanymy da tereń. Ásirese qazaq otbasynda ata-áje, áke-sheshe, baýyr degen uǵymdardyń orny bólek. Qoǵam, ýaqyt ózgerdi degenimen, ulttyq tárbıeden ajyramaǵan jón. Buǵan óz ultynyń dástúri men bolmysyn saqtaǵan álem elderinen kóp mysal keltire alamyz. Sonymen qatar Prezıdenttiń «Adal adam» tujyrymdamasy da hakim Abaıdyń «Tolyq adam» ilimimen úndesedi. Osy rette biz búgin qazirgi jas urpaqty adaldyqqa, tazalyqqa, eńbeksúıgishtikke qalaı tárbıeleımiz, sondaı-aq qoǵamdaǵy ysyrapshyldyq sekildi keleńsiz kórinisterdi qalaı toqtatamyz degen maqsatpen dóńgelek ústel májilisin uıymdastyryp, oǵan elimizge tanymal tulǵalar – tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor О́mirzaq Ozǵanbaı, belgili dıplomat, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Ádil Ahmetov, ardager-jýrnalıst Saırash Ábishqyzy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Jánibek Káribjanov, Qazaqstannyń Eńbek Eri Saıran Buqanov, qoǵam qaıratkeri Shalataı Myrzahmetov sekildi azamattardy shaqyrdyq.
Qoǵam • 27 Shilde, 2024
Kóktemgi tótenshe jaǵdaı sý basqan ólkelerdi ǵana emes, búkil halyqty alańdatty. Qıyn-qystaýda aǵaıyn bereke-birligin taǵy bir kórsetip, apat aımaǵyndaǵy jurtshylyqqa el bolyp kómek qolyn sozdy. Sol kezeńde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń sý tasqynynan zardap shekken azamattardyń eskerýsiz, qoldaýsyz qalmaıtyny týraly jarııalaǵan úndeýi esi ekeý, túsi tórteý kúıdegi halyqtyń kóńilin basqandaı boldy.
Tarıh • 27 Shilde, 2024
О́tkenge kóz salsam bitti, balalyq shaq, aýyl, ondaǵy eńbekkesh aǵaıyn kóz aldyma keledi de turady. Ol ólke – Arap qyratynyń (Arqanyń qyraty. О́zimizge taý bolyp kórinetin) eteginde jatqan Túgisken. Sol Túgiskenge bıyl – 90 jyl. «Elý jylda el jańa» degen. Zamanynda nebir qıyn-qystaý kúnderdi bastan ótkergen túgiskendiktermen birge aýyl da jańaryp, órkendeı tústi. Túgiskenniń ári-beri tarıhy týraly aǵa býynnan estigenimiz, oqyǵanymyz, qala berdi oı-sanada qalǵan birdi-ekili estelikter bar, sony yqshamdap, ózderińizge jetkizgim kelip otyr.
Ádebıet • 26 Shilde, 2024
Fılosofııa tarıhynan biz adamǵa arqaý bolatyn danalyqtyń, túsiniktiń, ǵylymı jáne kúndelikti tanymnyń, qaıshylyqqa toly ómir tájirıbesiniń san qıly úlgisin taba alamyz. Esti adamǵa fılosofııa, ásirese fılosofııa tarıhy, kórkem ádebıet sııaqty ómir oqýlyǵy sııaqty. Fılosofııa tarıhynda ólmes, óshpes, eshýaqytta mánin joımas rýhanı qazyna bar. Men, mine, alpys jyldaı kún saıyn, bir kezde Lev Tolstoı aıtqandaı, Sokratpen, Konfýsıımen, Montenmen, Rýssomen, Kantpen, Gegelmen, ózinen ózi túsinikti, ózimizdiń bı-sheshendermen, Abaımen, Shákárimmen aqyldasyp, tálim alyp kelemin. Men úshin budan artyq qarym-qatynas joq sııaqty. Men fılosofııa tarıhynan kandıdattyq jáne doktorlyq dıssertasııa qorǵadym. Batys, Shyǵys, orys, qazaq fılosofııasynyń damý jolyn qarastyrǵan, Bilim jáne Ǵylym mınıstrligi joǵary oqý oryndaryna usynǵan, jer-jerde stýdentter oqyp júrgen 500 bettik «Fılosofııa tarıhyn» jazdym.
Zerde • 26 Shilde, 2024
О́tken jylǵy kúzde Narynqolda ıgi bir is-shara bolyp ótti. Ol – jazýshy-dramatýrg, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Baqqoja Muqaıǵa ornatylǵan eskertkishtiń ashylý saltanaty edi. Jıyn bastalarda aýdan ákiminiń orynbasary Nurbol esimdi jigittiń: «Siz sóıleýińiz kerek. Daıyn turyńyz» degen sózin estigende selt ete tústim. Ile boıymdy tez jınap alyp, oıyma tilge tıek eterlik jaıttardy túsirýge tyrystym. Bular týma talant ómirden ótken 15 jyl ishindegi esimi el esinde qalsa eken degen nıetpen izbasar inileri bizdiń júzege asyrýǵa umtylǵan tirlikterimiz edi. Sonyń nátıjesinde Almatydaǵy Baqqoja aǵa turǵan úıge eskertkish taqta ornatylyp, osy qaladaǵy bir kóshege aty berildi.
Mádenıet • 26 Shilde, 2024
Áıgili qobyzshy, ult óneriniń qaıratkeri Dáýlet Myqtybaı (1904-1976) – qazaq mýzyka mádenıeti tarıhyna esimi altyn árippen jazylatyn tulǵa. Ol – Qorqyt (VII-VIII ǵasyr), Qetbuǵa (XII ǵasyr), Qoılybaı (XVII-XVIII ǵasyr) syndy qobyzshylardan úzilmeı jalǵasyp kele jatqan myń jyldyq dástúrdi jańǵyrtyp, urpaqqa jetkizgen, osy mýzyka salasyn ulttyq konservatorııada bıik deńgeıge kótergen birtýar.
Qoǵam • 26 Shilde, 2024
Qarajanbas ken orny nemese biz munaıǵa qaryzdarmyz
Adam balasynyń ómirine eleýli ózgeris ákelgen tabıǵı baılyqtyń biri – munaı. Dúnıejúzine belgili oqymystylardyń munaı týraly jazbaǵandary kemde-kem bolar. Orystyń ataqty ǵalymy M.Lomonosov 1763 jyly jaryq kórgen «Jer qabaty týraly» traktatynda «tas kómir jer astyndaǵy ystyqtyń áserinen qońyr maıly zatqa aınalady» degen oı túıindeıdi. Iаǵnı munaıdyń organıkalyq zattardyń aralasýy arqyly paıda bolatynyn aıtqan.
Satıra • 26 Shilde, 2024
Kúıeý balasy kóp jyldan soń qaıyn atasymen ońashada emen-jarqyn áńgimelesip otyr.
Qoǵam • 25 Shilde, 2024
Elimizdiń barlyq óńirlerinde «AMANAT» partııasynyń bos oryndar jármeńkesi ótip jatyr
Májilis Spıkeri, «AMANAT» partııasynyń Tóraǵasy Erlan Qoshanov «Jastar Rýhy» jastar qanaty uıymdastyrǵan Astanadaǵy bos jumys oryndary jármeńkesine qatysty. Is-sharada Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova jáne Astana qalasynyń basshylyǵy boldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoǵam • 25 Shilde, 2024
Adam balasy úshin ekinshi Shveısarııa atanǵan Býrabaıǵa saıahat qurý bir baqyt bolsa, sol mekende ómir súrý tipti ǵajap dep sanarsyz. Al Býrabaı kentinde ómir súrý qanshalyqty yńǵaıly? Osyǵan oraı búgingi Býrabaıdyń turmys-tirshiligi týraly zerttep kórdik.
