Qoǵam • 25 Shilde, 2024
Adam balasy úshin ekinshi Shveısarııa atanǵan Býrabaıǵa saıahat qurý bir baqyt bolsa, sol mekende ómir súrý tipti ǵajap dep sanarsyz. Al Býrabaı kentinde ómir súrý qanshalyqty yńǵaıly? Osyǵan oraı búgingi Býrabaıdyń turmys-tirshiligi týraly zerttep kórdik.
Ádebıet • 25 Shilde, 2024
«О́nerde kisilikten asqan maqsat joq»
Elimiz táýelsizdik alǵan sonaý 90-jyldardyń bas kezinde ádebıetimizge bir top talantty jas keldi. Qoǵamdyq formasııanyń aýysýy aldynda turǵan kúrdeli shaqta «jyl kelgendeı jańalyq sezindirip» kelgen osy býynnyń ishinde jazýshy, fılosof Dıdar Amantaı erekshe kózge tústi. Ulttyq kókjıekti álemdikpen erkin ulastyra bilgen Dıdar qalamynan klassıkalyq formadan bólek shyǵarmalar dúnıege keldi – jańa bir tanymdar, jańa til, Músirepovshe qısyndar bolsaq, «jańa áýen» týdy.
Zerde • 25 Shilde, 2024
Ertis-Baıan óńirinen shyqqan tarıhı tulǵalardyń qatarynda Alpys balýan da bar. Onyń esimi men ańyzǵa bergisiz jeńisteri jergilikti ólketanýshylar men tarıhshylarǵa, qazynaly qarttar men kókiregi oıaý, kózi ashyq jandarǵa málim bolǵanymen, qazirgi jastar ataqty balýan jaıynda bilmeýi múmkin. Sondyqtan oqyrman qaýym úshin dańqty balýannyń ómir joly týraly qolda bar derekterdi taǵy bir márte jańǵyrtyp qoıǵandy jón kórdik.
Zerde • 25 Shilde, 2024
Aqmola astana bolǵaly beri Alashty tanytýǵa qatysty birshama jumys atqaryldy. Biraq áli de tyndyratyn is az emes. Atqarylǵan jumystar degende, alǵash Álıhan Bókeıhan, Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatuly bastaǵan Alashtyń 30-40 tulǵasynyń atyna kóshe berilgeni eske túsedi. Bul shara 2000 jyldardyń basynan qolǵa alyndy. Alaıda ol kezde birizdi ári júıeli jospar bolmaı, zııalylardyń esimi kóbinese Saryarqa aýdanynyń shetki jáne kútimsiz kóshelerine berildi. Máselen, A.Baıtursynuly esimi basynda aıtylǵan jaqtaǵy shaǵyn kóshege qoıyldy. Áıteýir keıin namysty azamattardyń arqasynda Almaty aýdanyndaǵy jańa da kórikti kóshege aýystyryldy. Á.Bókeıhan esimi áý basta burynǵy qysqa «Sakko jáne Vansettı kóshesine» berilip, keıin sol jaǵalaýdaǵy Eńbekshilder kóshesimen aýystyryldy. Osyndaı túsiniksizdeý jaǵdaı bizdiń atamyz – Alash tulǵasy, qaıratker, qalamger Haıretdın Bolǵanbaıdyń atyn ulyqtaýǵa baılanysty da baıqaldy.
Mádenıet • 25 Shilde, 2024
Anam Bıjamal jıi aıtýshy edi: «Qaıǵysyzǵa qara sý da as», dep. Balalyq shaqta bul sózdiń ulaǵatyn túsinetin shama qaıdan bolsyn. «Nege anam osy sózdi qaıtalaı beredi» dep jaratpaǵan syńaı tanytatynmyn.
Qoǵam • 25 Shilde, 2024
Sonymen jeke el bolyp, óshkenimiz janyp, ólgenimiz tirilip, ana tilimizdi qutty ornyna qondyrǵanymyzǵa da otyz jyldan asty. Memleket til máselesinde tereń ǵylymı, kúrdeli pálsapalyq termınderdi aıtpaı-aq qoıalyq, jaı turmystyq sózderdiń ózin ornymen qoldanbaıtynymyz qalaı?
Investısııa • 24 Shilde, 2024
Investısııa tartýdyń táýekeli men talqysy
Elimiz 2029 jylǵa taman 150 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestısııa (TShI) tartýdy maqsat tutyp otyrǵany belgili. Prezıdent tapsyrmasymen osy mańyzdy maqsatqa jetý úshin jańa ınvestısııalyq sıkl iske qosyldy. Alda asa mańyzdy bes jyl tur. Osy oraıda syrttan ınvestor tartý isin belsendi atqarý, ınvestısııalyq klımatty jaqsartý, sáıkesinshe ol úshin zań men tártipti júıeleý, Memleket basshysy aıtqan ınvestordy qoldaýǵa tıisti «Bir tereze» qaǵıdatyn ádil júrgizý asa mańyzdy. Bul oraıda bizde birshama tabys ta bar, olqylyq ta joq emes. Osy rette sheteldik ınvestısııa tartý máselesine tikeleı qatysy bar memlekettik organdar men jeke sektor ókilderin bir ústel basyna jınap, salaǵa qatysty ózekti saýaldardyń jaýabyn izdep kórdik.
Quryltaı • 24 Shilde, 2024
Keleńsiz is-áreketke tosqaýyl bolatyn zań
Bıyl Atyraýdaǵy Ulttyq quryltaıda sóz etilgen 5 zań qabyldandy. Bulardyń ishinde áıel quqyǵy men bala qaýipsizdigi, esirtki men veıp saýdasy jáne onomastıka men geraldıka jónindegi zańdar bar. Mine, taıaýda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Oıyn bıznesi, lotereıa qyzmeti, densaýlyq saqtaý, memlekettik eńbek ınspeksııasy, memlekettik baqylaý jáne artyq zańnamalyq reglamentteýdi bolǵyzbaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańyna qol qoıdy.
Ádebıet • 24 Shilde, 2024
«Túrki dúnıesiniń rýhanı mekeninde» týǵan tuǵyrly týyndy
Bashqurt tilinde «tórk» degen qasterli sóz bar. Qazaqshasy – túrik. Oryssha sóz qoldanysta «týrok», «tıýrk» bolyp kete beredi. Túrik tilderinde 160 mıllıonnan astam adam sóıleıtinin eske alsań, kóńilińdi qýanysh kerneıdi. Qazirgi zamanda ǵalymdar túrikterdiń búkil adamzattyq órkenıettiń basy bolǵanyn aıtyp júr. О́kinishi – Túrikterdiń búgingi urpaǵy tamyrdan alystap ketti. Kóbisi túrik sóziniń ishki maǵynasyn túsine bermeıdi. Alys-jaqyn túrik halqyna ózderiniń baǵzy bir túriktiń urpaǵy ekenin uǵyndyrsam, Túrkistan túbirge saısań Túrikstan ekenin jetesine jetkizsem dep júrgen bir azamat – bizdiń qazaq dosymyz Qulbek Ergóbek.
Álem • 24 Shilde, 2024
Qazir álemdegi halyq sany 8 mıllıardtan asty. Tez ósip-óný azyq-túlik pen áleýmettik máselelerdiń ýaqtyly ári ornyqty sheshilýin qajet etedi. Osy maqsatta BUU álemdegi halyq sanynyń esebin turaqty túrde júrgizip keledi. Biz BUU-nyń Dúnıejúzilik halyq sanynyń bolashaǵy esebi týraly aıtýdy jón kórdik. 28-basylym tarıhı demografııalyq úrdisterdi saraptaý negizinde 237 el nemese aımaq boıynsha 1950 jyldan qazirgi ýaqytqa deıingi halyq sanynyń baǵalaýyn usynady. Sondaı-aq zertteýde 2100 jylǵa arnalǵan halyq sanynyń boljamy berilgen.
