Qoǵam • 12 Shilde, 2024
Oxford ýnıversıtetiniń «Reuters» jýrnalıstıka ınstıtýty tarapynan bıyl 13-ret jarııalanyp otyrǵan dıjıtal jańalyqtar esebi 6 kontınenttegi 47 elden alynǵan derekter men 100 myńǵa jýyq respondenttiń qatysýymen júrgizilgen saýalnama negizinde jýrnalıstıkanyń álemdegi damý úrdisin zertteıdi. Eseptiń ishinde negizgi problemalar, aýdıtorııanyń belsendiligi jáne senim deńgeıi baıandalady. Sondaı-aq memleketke qarasty BAQ-qa aıtylatyn syn-pikirler de qarastyrylady. Zertteýdi YouGov 2024 jylǵy qańtar aıynyń sońy men aqpan aıynyń basynda onlaın saýalnamany paıdalana otyryp júrgizgen.
Ádebıet • 12 Shilde, 2024
Elimizdiń memlekettik táýelsizdigi qazaq ádebıetiniń barlyq janrynda basty taqyrypqa aınaldy, ásirese poezııa men pýblısıstıkada tereń tebirenispen paıymdaldy. Qazaqstan táýelsiz memleket, táýelsiz el bolyp jarııalanǵan jyldy, táýelsizdiktiń alǵashqy kezeńin aqyndar men kósemsóz sheberleri qatarynda gúldeı jaınap, kúndeı balqyp tolǵaǵandary da, oı baǵyp oılanǵandary da boldy.
Janýarlar • 12 Shilde, 2024
Ispan jalańash shyryshty ulýy – sabaqsha kózdi ulýlar otrıadynyń (Stylommatophora) Arıonıd (Arionidae) tuqymdasyna jatatyn ınvazıv janýar túri. Bul zııankes túr ótken ǵasyrdyń ortasynda Anglııa jerine kirip, basqa Eýropa elderine 50 jyl ishinde túgel jaıylyp úlgergen. Biraq genetıkalyq zertteýler nátıjesi áýelgi paıda bolǵan aımaǵyn Fransııa nemese Batys Germanııa dep kórsetken.
Saıasat • 11 Shilde, 2024
Senattyń Qoǵamdyq jobalyq keńsesi, Maqsut Narikbayev University jáne Aqmola oblysy ákimdiginiń birlesken jumysynyń aıasynda qolǵa alynǵan BUU-nyń Ornyqty damý maqsattary jónindegi akseleratory óz qyzmetiniń aralyq nátıjelerin jarııalady. Sarapshylardyń zertteýleri talqylanǵan is-sharaǵa Palata tóraǵasy Máýlen Áshimbaev qatysty.
Qazaqstan • 11 Shilde, 2024
ShYU – turaqty damý men kópjaqty dıalog alańy
Áli esimde, 2016 jylǵy 13-14 sáýirde Beıjińde «Shanhaı bestiginiń» shekaralyq aımaqtarynda áskerı salada senimdi nyǵaıtý týraly kelisimge qol qoıylǵanyna 20 jyl tolýyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti. Jıynǵa shaqyrylǵan Qytaı, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Tájikstannyń dıplomatııalyq jáne áskerı toptary, ǵalymdar, ShYU, dıplomattar men BAQ-tyń 150-ge jýyq ókiliniń arasynda biz de bolǵan edik.
О́ner • 11 Shilde, 2024
Sh.Murtazanyń «Aı men Aısha» romany men «Myltyqsyz maıdan» povesi jelisimen sahnaǵa laıyqtalǵan «Aı men Aısha» dramasy M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq drama teatrynyń sahnasynda júrip jatyr. Qoıýshy rejısseri – Qazaqstannyń halyq ártisi Tuńǵyshbaı ál-Tarazı, sahnalyq nusqasyn jasaǵan – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erkin Jýasbek, qoıýshy sýretshisi – Murat Saparov.
Ádebıet • 11 Shilde, 2024
Serotonın …Ǵylymda «lobster effektisi» degen termın bar. Sý astynda shaıan tektes bir maqulqat ómir súredi. Qazaqsha ataýy joq. Aǵylshyn men orys tilindegi nusqasy – lobster. Dúnıedegi ár jándik, ár maqulqatty adamzatqa mysal etip jaratypty sheber Qudaı. Lobster de ózge jaratylys sekildi jar tańdaý, jer tańdaý, jem tańdaý deıtin máselege bas qatyrady. Sondaı kezeńderde qysqyshyn qaırap, qarýyn saılap aldynan taǵy bir ózi tektes lobster shyǵary anyq. Sol shaqta bulardyń kóziniń aldynan bir hımııalyq suıyqtyq bólinedi. Ol suıyqtyqta lobsterdiń salmaǵy, kúsh-qýaty, dene pishimi týraly búkil aqparat bar. Eger ekeýi «tepsinip kelgende teń atanyń uly» ekeni anyq bolsa, ólispeı berispeıtin jekpe-jek bastalady. О́mir bolǵan soń biri jeńiledi. Bizdiń aıtpaǵymyz – sol jeńilgen lobsterdiń qaıǵy baıany. Ol óte qatty kúızeliske túsetini sondaı, jeńilisti qabyldaı almaǵan mıy erip, joq bolyp ketedi de, ornyna bárine kóndikken, baspaqshyl jańa mı ósip shyǵady. Ol osy mıymen qalǵan ómirin buqpantaılap, tas tasalap ótkizbek. Dene turqy da kishireıip, árýaǵy qashqan erdeı bolady. Tipti ózinen áljýaz lobster kelip túrtpektese de, jorta qashyp, minez kórsetýge rýhy jetpeıdi. Bizdiń búgingi bolmysymyz osy «lobster effektisin» eske túsiredi. Iá, biz keshe jeńilgen ultpyz. Jeńilgen lobstermiz. Búkil ulttyq salt-sanamyzdy saqtaǵan mıymyz erip, ornyna bordaı ezilgen, ózindegin mansuq qylatyn, ózgenikin maqtan kóretin mıshyq ósip shyqqan…
Mádenıet • 11 Shilde, 2024
Tańbalydan bastalǵan tańǵajaıyp
Dúnıejúzilik muralar kartasy degen bar. Jerdiń asty-ústindegi asyl muralar kórsetilgen. 2004 jyly sonyń betine tuńǵysh ret jartastar «jarylysy» tústi. IýNESKO-nyń tizimine engen aımaqtaǵy alǵashqy jartas óneri eskertkishi – «Tańbaly arheologııalyq landshafynyń petroglıfteri» atty jańa nysan paıda boldy. Túsingenge bul – Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń mádenı jáne ǵylymı ómirindegi eleýli oqıǵa edi. Buǵan deıin Qazaqstan IýNESKO-ǵa múshe el retinde búkilálemdik mura nysanyn basqarý úshin «Tańbaly» memlekettik tarıhı-mádenı jáne tabıǵı mýzeı-qoryǵyn quryp qoıǵan.
Mıras • 11 Shilde, 2024
Ol kezde bala bitken smartfonǵa emes, «Baldyrǵan», «Ulan», «Aqjelken» basylymdaryna qaraıtyn. Iá, «Baldyrǵan» sol kúıinde, «Ulan» – «Qazaqstan pıoneri» gazeti, «Aqjelken» – «Pıoner» jýrnaly kezi.
Qoǵam • 10 Shilde, 2024
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl
Qazirgi tańda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý jumystary úzdiksiz júrgizilip keledi. Álem boıynsha árbir memleket ózindik ekonomıkalyq, terrıtorıaldy, áleýmettik ereksheligine baılanysty sybaılas jemqorlyqpen kúresip álek. Sebebi jemqorlyqtyń zardaby memlekettiń tutastyǵyna, birligine úlken zııanyn keltiretini anyq.
