Qoǵam • 25 Shilde, 2024
Sonymen jeke el bolyp, óshkenimiz janyp, ólgenimiz tirilip, ana tilimizdi qutty ornyna qondyrǵanymyzǵa da otyz jyldan asty. Memleket til máselesinde tereń ǵylymı, kúrdeli pálsapalyq termınderdi aıtpaı-aq qoıalyq, jaı turmystyq sózderdiń ózin ornymen qoldanbaıtynymyz qalaı?
Investısııa • 24 Shilde, 2024
Investısııa tartýdyń táýekeli men talqysy
Elimiz 2029 jylǵa taman 150 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestısııa (TShI) tartýdy maqsat tutyp otyrǵany belgili. Prezıdent tapsyrmasymen osy mańyzdy maqsatqa jetý úshin jańa ınvestısııalyq sıkl iske qosyldy. Alda asa mańyzdy bes jyl tur. Osy oraıda syrttan ınvestor tartý isin belsendi atqarý, ınvestısııalyq klımatty jaqsartý, sáıkesinshe ol úshin zań men tártipti júıeleý, Memleket basshysy aıtqan ınvestordy qoldaýǵa tıisti «Bir tereze» qaǵıdatyn ádil júrgizý asa mańyzdy. Bul oraıda bizde birshama tabys ta bar, olqylyq ta joq emes. Osy rette sheteldik ınvestısııa tartý máselesine tikeleı qatysy bar memlekettik organdar men jeke sektor ókilderin bir ústel basyna jınap, salaǵa qatysty ózekti saýaldardyń jaýabyn izdep kórdik.
Quryltaı • 24 Shilde, 2024
Keleńsiz is-áreketke tosqaýyl bolatyn zań
Bıyl Atyraýdaǵy Ulttyq quryltaıda sóz etilgen 5 zań qabyldandy. Bulardyń ishinde áıel quqyǵy men bala qaýipsizdigi, esirtki men veıp saýdasy jáne onomastıka men geraldıka jónindegi zańdar bar. Mine, taıaýda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Oıyn bıznesi, lotereıa qyzmeti, densaýlyq saqtaý, memlekettik eńbek ınspeksııasy, memlekettik baqylaý jáne artyq zańnamalyq reglamentteýdi bolǵyzbaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańyna qol qoıdy.
Ádebıet • 24 Shilde, 2024
«Túrki dúnıesiniń rýhanı mekeninde» týǵan tuǵyrly týyndy
Bashqurt tilinde «tórk» degen qasterli sóz bar. Qazaqshasy – túrik. Oryssha sóz qoldanysta «týrok», «tıýrk» bolyp kete beredi. Túrik tilderinde 160 mıllıonnan astam adam sóıleıtinin eske alsań, kóńilińdi qýanysh kerneıdi. Qazirgi zamanda ǵalymdar túrikterdiń búkil adamzattyq órkenıettiń basy bolǵanyn aıtyp júr. О́kinishi – Túrikterdiń búgingi urpaǵy tamyrdan alystap ketti. Kóbisi túrik sóziniń ishki maǵynasyn túsine bermeıdi. Alys-jaqyn túrik halqyna ózderiniń baǵzy bir túriktiń urpaǵy ekenin uǵyndyrsam, Túrkistan túbirge saısań Túrikstan ekenin jetesine jetkizsem dep júrgen bir azamat – bizdiń qazaq dosymyz Qulbek Ergóbek.
Álem • 24 Shilde, 2024
Qazir álemdegi halyq sany 8 mıllıardtan asty. Tez ósip-óný azyq-túlik pen áleýmettik máselelerdiń ýaqtyly ári ornyqty sheshilýin qajet etedi. Osy maqsatta BUU álemdegi halyq sanynyń esebin turaqty túrde júrgizip keledi. Biz BUU-nyń Dúnıejúzilik halyq sanynyń bolashaǵy esebi týraly aıtýdy jón kórdik. 28-basylym tarıhı demografııalyq úrdisterdi saraptaý negizinde 237 el nemese aımaq boıynsha 1950 jyldan qazirgi ýaqytqa deıingi halyq sanynyń baǵalaýyn usynady. Sondaı-aq zertteýde 2100 jylǵa arnalǵan halyq sanynyń boljamy berilgen.
Qoǵam • 24 Shilde, 2024
Aýyl qartynyń ınstıtýt bitirgeni shamaly, biraq keýdesi kómbe, aıtary ǵıbrat pen «qaraǵym», «shyraǵym». Keıbir qala qartynyń professorlyq ataǵy bar, jaqsy qyzmet atqarǵan, eki tilge birdeı jorǵa, biraq kisápir, minshil, kisilikten, úlkendikten alys. Aýyl kelininiń oqyǵany az, alaıda qabaǵy jyly, júregi jumsaq, qyzmeti ázir. Qala kelininiń dıplomy kóp, biraq túsi synyq, sózi sýyq. Bu l netken paradoks? Sonda kim oqyǵan, kim oqymaǵan?
Qoǵam • 24 Shilde, 2024
Kóbimiz Qazanǵa barǵanbyz. Ásirese jańarǵan Tatarstan kezeńinde. «Ne este qaldy?» deısiz ǵoı. Qazan Kremli, Qul-Shárip meshiti, Súıimbıke munarasy, Marjanı meshit-medresesi, Bulǵar qalashyǵy, t.b.
Mádenıet • 23 Shilde, 2024
TURKTIME: Túrkistandaǵy «Túrki dáýiri»
Túrki memleketteri uıymynyń Astanadaǵy H sammıtinde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń uıymǵa tóraǵalyǵy «Túrki dáýiri!», ıaǵnı «TURKTIME!» uranymen ótetinin málimdegen edi. Memleket basshysy: «Túrki birligin dáripteýdiń mańyzy zor. О́ıtkeni bizdiń tarıhymyz, mádenıetimiz, tilimiz jáne dilimiz ortaq», degeni de esimizde.
Zerde • 23 Shilde, 2024
Tabandylyq teoremasy. Kúni keshe ǵana edi... Birinshi kýrstyń alǵashqy aptalary ótip jatty. Jańa ortaǵa sińisip úlgermegen kezimiz. Aýdıtorııada bir-birimizge jatyrqaı qaraımyz. Biraq eldiń ár qıyrynan jınalǵan qalamynyń jeli bar qatarlastarymnyń arasynan óńi de kelisti, oıy da salmaqty osy bir jigit kózime ottaı basyla berdi. Ornyqtylyǵy men oılylyǵy anadaıdan bilinetin onyń janynyń gravıtasııalyq kúshi basqalardy birinshi kúnnen ózine magnıtshe tartatynyn da ańǵardym. Dese de, óz basym jaqynyraq tanysýǵa dátim barmady. Mysy basyp turatyndaı. Qalaı bolǵanda da, jylyna elý bala ǵana qabyldaıtyn Qazaqstandaǵy jalǵyz fakýltetke áýpirimmen túsip, «táýbemdi» aýzymnan saǵat saıyn tastamaı júrgen men ǵana emes, Júkeńe eldiń bári qyzyǵyp qaraıtyn.
