Tanym • 05 Maýsym, 2023
Shaharlardyń «mereıtoılyq sherýi» nemese Qarqaraly tarıhyn qaı ýaqyttan bastaǵan durys?
Elimizdegi jer-sý, eldi meken ataýlaryn tarıhı ádildikpen qalpyna keltirý isi júzege asyp keledi. Sonymen qatar eldi mekenderdiń irgetasy qalanǵan jylyn tarıhı-derektik turǵydan anyqtaý – qazirgi tańda ózekti máseleniń biri. Máselen, patshalyq Reseı qazaq jerin otarlaý barysynda qala-bekinister salǵany málim. Sodan qalǵan keıbir qalalyq mekenderdiń tarıhyn anyqtaǵanda, kóbinese patshalyq Reseıdiń buıryǵy shyqqan ýaqytpen esepteý ádetke aınaldy. Bul tarıhı ádildikke jata ma? Bizdińshe el tarıhyndaǵy qalalardyń jasyn esepteýde jańasha kózqaras qalyptastyratyn ýaqyt jetti. Áıtpese, taǵy da qazaq jerin otarlaý maqsatynda salynǵan qala-bekinisterdiń «mereıtoılyq sherýleri» jalǵasa beretini anyq.
Rýhanııat • 04 Maýsym, 2023
Qazaqstan Joǵarǵy keńesi tóralqasynyń tuńǵysh tóraǵasy Ábdisámet Qazaqbaevtyń sanaly ǵumyry, azamattyq, qaıratkerlik joly – búginge, bolashaq urpaqqa úlgi-ónege.
Abaı • 04 Maýsym, 2023
Uly Abaıdyń ómirbaıanyn zerttep, tolyqtyryp jazý jumysy jeter órisine jetip bolmaǵany belgili. Osy jyly erekshe kóńil bólip, keıingi zertteýshilerdiń esine salyp óter bir jaıt – aqynnyń úıine júrgizilgen tintý.
Tulǵa • 01 Maýsym, 2023
Keı kezde aldymyzda júrgen abzal aǵalardy oılaǵanda «Júrgen soń baýyrynda kúnde kórip, taýlardyń bıiktigi baıqalmaıdy» degen óleń joldary eske túsedi. Osyndaı zııaly aǵanyń biri – Kópjasar Náribaıuly edi.
Qoǵam • 01 Maýsym, 2023
Jaǵymsyz ádet – janǵa túsken dert
«Adam – aqylymen qymbatty, urpaǵymen symbatty» degen sóz bar. Biz kelesheginen úmit kútip otyrǵan jas urpaqtyń basym bóligi búginde rýhanı turǵyda jutańdanyp, bos is pen arzan kúlkige kóp áýestenedi. Sonyń bir mysaly retinde olardyń áleýmettik jelilerdi durys qoldanbaýyn, onyń paıdasyz, zııandy jaqtaryna kóbirek boı aldyryp jatatynyn aıtýǵa bolady.
Zerde • 01 Maýsym, 2023
Ana tiliniń basynan qashan qıqý ketken? Ana tiliniń basyna bodandyq qamytyn kıgen sátten bult úıirile ketedi. Ana tili táýelsizdikke umtylǵan sátten onyń basyna úıirilgen bult qoıýlana túsedi, qarly jańbyr bolyp tónip, aıaǵy boranǵa ulasyp aıazdaı qarıdy. О́ıtkeni Ana tili – sol ulttyń, sol ulystyń uly rýhy, jany men ary.
Tarıh • 31 Mamyr, 2023
Jazyqsyz jazalanǵan Qabdolla aqsaqaldyń qıly taǵdyry
Stalındik qanquıly qýǵyn-súrgin týraly oılaýdyń ózi qorqynyshty. Arada qansha ýaqyt ótip, neshe urpaq almassa da, qandy izderi áli kúnge deıin saırap jatyr. El jadynan óshpek emes. Halqymyzdy qynadaı qyrǵan zulmat zamannyń taby Jaltyr aýylyn da aınalyp ótken joq. Qanshama qarapaıym adam naqaqtan-naqaq kúıip ketkenin úlkender aıtyp otyratyn.
Tarıh • 31 Mamyr, 2023
Halyq basyna túsken qasiretti náýbettiń eń orasany ótken ǵasyrdyń 30-jyldaryndaǵy saıası qýǵyn-súrgin edi. Osy kezeńde oıdan shyǵarylǵan jalǵan aıyppen ult kadrlaryna da qara semser silteldi. Zulmat jyldardaǵy surqııa saıasattyń kesirinen zardap shekkenderdiń biri qazirgi Jaqsy aýdanynyń Alǵabas eldi mekeninde 1903 jyly dúnıege kelgen Nurǵalı Nurseıituly bolatyn.
Tanym • 31 Mamyr, 2023
Halyqtan súıinshileıtin jańalyqqa kenelip otyrmyz. Máskeý arhıvteriniń birinen alashordashy Jahansha Dosmuhamedulynyń 1910 jyly jazylǵan dıplomdyq jumysy tabyldy. Atalǵan eńbek «Qazaqtyń ádet zańynyń negizgi uıǵarymdary jáne olardy júzege asyrýshy organ retindegi halyq soty» dep atalady. Qundy qazynany shań basqan arhıvten arshyp alyp, qazaǵymen qaýyshtyrǵan – Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń ǵalymy, PhD, Muhtar Isaev. Bul rette zertteýshiniń ǵylymdaǵy eleýli tabysyna alǵys bildire otyryp, maqalasyn oqyrman nazaryna usynamyz. Redaksııa
Zerde • 31 Mamyr, 2023
Mal baǵýmen kúneltip otyrǵan kóshpeli jáne jartylaı kóshpeli halyqty kúshtep otyryqshylyqqa kóshirý saıasaty qazaq aýylyna asa qatty soqqy boldy. Bul ejelden qalyptasqan sharýashylyqty birjola qıratty. 1920-1930 jyldary kóshpeli sharýashylyq eldegi basqa aýdandardyń ekonomıkasymen aýqymdasa otyryp, tabıǵı shama-sharqyn áli de bolsa sarqa qoıǵan joq edi. Sol kezdegi ındýstrııasy damymaǵan, óndirgish kúshteri álsiz Qazaqstan sııaqty tabıǵı-geografııalyq ortada kóshpeli mal sharýashylyǵy tıimdi bolatyn. О́ıtkeni jaıylymdy mal sharýashylyǵy qazaqtyń keń-baıtaq dalasyndaǵy shóldi jáne shóleıt jerlerdi tıimdi ádispen ıgerip, sonshama keńistikti óziniń áleýmettik bolmysyna qyzmet ettirýge beıimdep, tabıǵatpen sińisip ketýdiń birden-bir tásili edi.
