Egemen Qazaqstan • 01 Tamyz, 2022
Sóz etpek bolyp otyrǵan keıipkerimizben meniń eń alǵash qashan, qalaı tanysqanym naqty esimde joq. Keıipkerimiz dep otyrǵanym – áriptes ini, 18 jyl «Egemen Qazaqstanda» tize qosyp jumys istegen azamat Erkin Qydyr. Onyń óziniń aıtýy boıynsha 80-jyldardyń basynda ol stajer stýdent, men gazet qyzmetkeri «Lenınshil jastyń» dálizinde kezdesip, sálemdesip júrippiz. Iá, bul QazMÝ-dyń 3-4-kýrsynda oqıtyn jýrfak qyz-jigitteriniń jastar basylymyna toqsan saıyn toptalyp kelip, óndiristik tájirıbeden tolassyz ótip-ketip jatatyn kezi-tin. Mine, solardyń qatarynda Erkin de bolǵan eken. Atap aıtqanda redaksııadaǵy Jarylqap Beısenbaev basqaratyn adamgershilik jáne tárbıe bóliminde úırenýshi shákirt mindetin atqarypty. Odan joǵaryda atalǵan fakýltette dıplom qorǵaý... Ýnıversıtetti bitirý... Joldamamen Shymkentke attaný... Sondaǵy oblystyq gazetke qyzmetke turý...
Qoǵam • 01 Tamyz, 2022
Jelide jelókpe jarnama kóp: Aldanyp qalýdan abaı bol!
Elimizde sońǵy kezde qarjylyq pıramıdalar týraly jańalyqtardy kóp estip júrmiz. Sońǵysy kópshilikke tanymal vaınerlerdiń qatysýymen keń jarnamalanyp, keıin «pıramıda» ekeni anyqtalǵan soń, ıdeıanyń avtory shetel asyp qutylyp, esesine «shelek jalaǵan» vaınerler tutylyp, qamaýǵa alynýymen aıaqtaldy.
Saıasat • 31 Shilde, 2022
Álem kelbetin ózgertken taqtatas revolıýsııasy
Jahandyq geosaıasat jáne ekonomıka salasynyń tanymal tulǵasy Daniel Yergin – energetıka salasynyń qyr-syryn tereń zerttegen ǵalym-qalamger. Avtordyń The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power («Júlde: munaı, aqsha jáne bılik úshin kúrestiń dúnıejúzilik tarıhy») atty alǵashqy kitaby jaryq kórgen boıda bestsellerge aınalyp, álemniń 17 tiline aýdarylǵan. Bul zamanaýı týydysy úshin avtor Pýlıtser syılyǵyna ıe bolǵan-dy.
О́ner • 31 Shilde, 2022
Qazaqtyń rýhanı álemindegi shoqtyǵy bıik óner salasy – kúı týraly zertteý eńbekterin az deýge de, kóp deýge de bolmas. Qazaq ónertanýynyń atasy, belgili akademık – Ahmet Qýanuly Jubanovtyń «Qurmanǵazy», «Dáýletkereı», «Ǵasyrlar pernesi», «Zamana bulbuldary» sekildi shyǵarmalarynan bastap, búgingi súbeli týyndy Aqseleý Seıdimbekovtiń «Qazaqtyń kúı óneri» atty kúıler jınaǵyna deıingi aralyqta talaı eńbekterdiń jaryq kórgeni ras. Alaıda ár zertteýdiń ózindik ereksheligi bar. Bir kitapta tarıhı sholý basym bolsa, bireýinde ómirbaıandyq derekter molyraq, endi bir avtor taqyryptyq taldaý jaǵyna mán bergen. Munyń bárin izdenistiń nátıjesi dep qaraǵan jón. Ulttyq ónertaný ǵylymy osylaı birte-birte júıege túsedi. Babalarymyzdyń asyl murasyn dáripteý, jańa turǵyda zertteý – búgingi tańdaǵy kezek kúttirmes máselelerdiń biri.
Saıasat • 29 Shilde, 2022
Parlament depýtattary halyqtyń muń-muqtajyn tyńdaý maqsatynda elimizdiń aımaqtaryn aralap júr. Tómende bir top senatordyń kezdesýleri týraly aqparattardy usynyp otyrmyz, dep habarlady Senattyń baspasóz qyzmeti.
Medısına • 29 Shilde, 2022
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men farmasevtıkalyq ónimderdiń jetekshi álemdik óndirýshisi «Novo Nordısk Qazaqstan» JShS arasynda áleýmettik máni bar ınfeksııalyq emes aýrýlardy emdeýdegi áriptestik máseleleri boıynsha ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Atalǵan is-sharaǵa Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat pen «Novo-Nordısk Qazaqstan» JShS bas menedjeri Alı Bengı qatysty.
Ekonomıka • 28 Shilde, 2022
Tranzıttik tasymal – tabys kózi
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda tranzıttik júkter úshin «jasyl dáliz» qurý máselesin qaraýdy tapsyrǵan bolatyn.
О́ner • 28 Shilde, 2022
Saǵynǵanda ánderin tyńdap, qulaq quryshyn qandyramyz. Adamnyń janyn besikke bólegendeı terbetetin án degen álemniń tylsymyna bala kezinen batqan Keńes Dúısekeev osy ónerdiń shyńyna shyqqan biregeı tulǵa boldy. Onyń esimin bilmeıtin, ánin shyrqamaıtyn qazaq joq. Keńes Dúısekeev «Dombyra týraly ballada», «Oılan, balam», «Sálem saǵan, týǵan el», «О́kinbe sen» sekildi alǵashqy ánderimen-aq qalyń eldiń ystyq yqylasyna bólendi.
Rýhanııat • 28 Shilde, 2022
Ázaǵań óziniń Qalbataýyna qanyna bitken qarapaıymdylyǵynan da san ese kishireıip, alasaryp, ańǵaldanyp, sábıshe arsalańdap kelip ketýshi edi-aý. Bul joly ózi joq, sandaǵan kózi – oqyrmandary bar edi. Almatydan ádeıi kelip ata-baba rýhyna taǵzym etip, as berip Quran hatym túsirtý qamyn kúıttegen uly Jannur, kelini Ǵalııa bastaǵan urpaqtarynyń – nemereleri men shóbereleriniń bul taǵzym ǵurpyna súısingen jergilikti basshylar óz taraptarynan jóppeldemede oılastyrylǵan jedeǵabyl ilkimdi is-sharalarymen jelpintip ákete qoıǵanyna qalaısha súısinbessiń. Mundaı ińkárlik sezim ózderiniń týma talantyna kórsetilgen qoshemet, yqylas ekendigi sezilip, dúıim jurttyń qoldaý, qolpashtaýyna ulasyp kete barǵany qandaı jarasty edi, aýyl birliginiń aıshyqty berekesi edi.
Rýhanııat • 28 Shilde, 2022
«Nama» janryn zerdeleýge jol ashqan ádebıettanýshy
Qazaq ádebıetin dáýirleý, onyń ishinde kóne jazbalardy zertteý isi bir ǵasyrǵa sozylǵan uzaq kezeńdi basynan ótkergeni belgili. Bul keńestik ıdeologııanyń qyryn qaraýynyń caldarynan arshylmaǵan kómbe tárizdi, kópshilik ǵalymdar bara qoımaǵan tyń taqyryptardyń biri boldy. О́tken ǵasyrdyń 60-70-jyldaryna qaraı ǵana qazaq ádebıetiniń erte kezeńderin zertteý jáne júıeleý máselesi birtindep qolǵa alyna bastady. Atalǵan salada, dáliregi ejelgi jazba eskertkishterin, basqa da kóne jádigerlerdi zertteýde N.Saýranbaev, Ǵ.Aı̆darov, I.Keńesbaev, E.Janpeı̆isov, Á.Quryshjanov, Á.Ibatov, M.Tomanov, J.Bekturov, M.Balaqaev, S.Amanjolov, R.Syzdyqova, B.Ábilqasymov, M.Isaev syndy kóptegen tilshi-ǵalym úlken úles qosty. Sonymen qatar qazaq ádebıettanýynda M.Áýezov, S.Muqanov, Á.Qońyratbaev, Á.Marǵulan, B.Kenjebaevtar kóne muralardy alǵash zerttegen ǵalymdar boldy. Sol ulylardyń izin jalǵap, tam tumdap aıtyla bastaǵan taqyryp tóńireginde ýaqyttyń qıyndyǵy men kúrdeli kedergilerge qaramastan, Altyn Orda tusyndaǵy ádebıetti zerttegen ǵalymdardyń biri – Alma Mútálipqyzy Qyraýbaeva edi.
