Qazanǵap pen Sádýaqas

Sózbasy

Keshegi sarytap kezeńde óner men mádenıetke birjaqty ǵana mán berilip, bulardy ıdeologııa, saıasat quralyna aınaldyrý maqsaty bolǵany málim. Ol ýaqytta ıdeologııaǵa qarsy kelmegen shyǵarmalarǵa ǵana jol ashylǵan-dy. Maqalamyzda aıtaıyn dep otyrǵan Qazanǵap Tilepbergenuly kúıleri ol zamanda nege kózge ilinip, dáriptelmedi degen saýaldyń astarynda osyndaı mán-maǵyna jatyr. Qazanǵap muralary XIX ǵasyrdaǵy qazaq ulty bastan keshken, otarlyq pıǵyldyń qolynan jasalǵan ashtyq, qýǵyn-súrgin sekildi orasan zor qasiretti beıneleıdi.

Kúıshi shyǵarmalary baıypty, tereń zertteýdi qajet etedi. Ol týraly jeńil-jelpi pikir aıtý qııanat. Sondyqtan baba muralary syrlaryna tereń boılaý úshin yjdaǵatty túrde ter tógý lázim jáne bul is úlken júrekti kerek etetinin este usta­ǵan jón. Eger bulaı etpegen jaǵdaıda, dańqty kúıshi murasyn qaıta joǵaltamyz.

О́ner salasynda sońǵy 15-20 jyldyń kóleminde Qazanǵap Tilepbergenuly­nyń kúıshilik murasyna degen qyzyǵýshy­lyq arta túsýde. Onyń negizgi sebebi – Qazan­ǵap kúıleriniń sulý sazǵa, muń men fılosofııaǵa toly tereń mazmunda jat­qany daýsyz. Onyń qaı kúıin alyp qara­sańyz da, ár kúıinen jeke adamnyń emes, búkil eldiń jan kúızelisi, qaıǵy-qasireti, bastan keshken tarıhy sezilip turady. Jeke taǵdyrdan bastalǵan leımotıvtiń halyqtyq, jalpyadamzattyq qubylysqa aınalýy has talanttyń qudiretinen týatyn nárse.

Solaı desek te, Qazanǵap Tilepber­gen­uly kúıleriniń jurtshylyqqa keńinen tanylyp, ulttyq yqylasqa kóterilýine sebepshi bolǵandardyń biri de biregeıi belgili dombyrashy marqum Sádýaqas Balmaǵambetov ekenin moıyndaǵan jón. Sádýaqas Balmaǵambetov Qazanǵap kúılerin qaıta sóıletken, onyń oryndalý tásilin jańa satyǵa kótergen oıly da sheber uly kúıshi. Ol óziniń búkil ǵumyryn Qazanǵap kúılerin zerttep, zerdeleýge arnap, el aralap júrip, onyń kóptegen kúıin taýyp, halyq aldynda oınap jaryqqa shyǵardy.

Qazaqtyń kúıleri kezinde notaǵa tús­pegen, belgili oryndaýshylardyń jetkizýi arqyly taraǵan. Ár dombyrashynyń oryndaýshylyq ereksheligine, sheberligine, kúıdi túsinýine baılanysty kúılerdiń ártúrli nusqalary paıda bolǵan. Sondyqtan kúı tarıhyn kúıshilerdiń oryndaýshylyq ereksheligimen baılanystyra otyryp, zertteý – oń qubylys. Máselen, «Kúı shaqyrǵysh Aqjeleńniń» alǵash notaǵa túsken nusqasy men Baqyt Basyǵaraevtyń oryndaýyndaǵy kúıdiń nusqasyn salystyrsańyz, ekeýi eki bólek kúı sekildi kórinýi múmkin. Biraq muqııat tyńdasańyz, ekeýinde ortaq áýenderdiń bar ekenin ańǵarý qıyn emes.

Bir kúıdiń birneshe nusqasyn estip, salystyrý arqyly túpnusqany kózge ­elestetýge bolady.

«Jurtta qalǵan» kúıiniń shyǵarylýy jaıynda ártúrli eki ańyzdyń, «Kókil» týraly úsh ańyzdyń, «Burań bel Aqjeleń» týraly tórt ańyzdyń berilýi kúı tarıhyn baıytpasa, kemitip otyrǵan joq.

Qandaı bolsa da, qıyndyq, tosqaýylǵa qaramaı Qazanǵap kúıleriniń ult sanasynan joǵalmaı kele jatqany baba muralarynyń ómirsheńdigin kórsetti. Onyń syry kúıshiniń ult tarıhyn shynaıy sheberlikpen jetkizip tolǵaýyna baılanysty.

Kúıshiniń ónerin keleshekke shákirtteri jetkizgen

Qazanǵap Tilepbergenuly 1854-1921 jyldar aralyǵynda Aral teńiziniń boıyndaǵy Qulandy túbeginiń Aqbaýyr degen jerinde dúnıege kelgen. Degen­men kúıshi týraly derekter bizge bas­qa kúıshilerge qaraǵanda keshteý jet­ti. Onyń birden-bir sebebi – 1934 jyly ótken ónerpazdardyń birinshi respýb­lıkalyq sletine Qazanǵap kúılerin oryn­daýshylardyń kóbisi ártúrli sebeptermen kelmeı qaldy. Bul óner ordasynyń shaqyrýyna ún qosyp kelgen Qazanǵaptyń shákirti Jálekesh Aıpaqov qana boldy.

Qazanǵaptyń kúıshilik mektebi so­ńy­nan ergen shákirtteri arqyly damyp, óz jalǵasyn taýyp keledi. Onyń kúı­leri oınaýǵa óte qıyn bolǵanymen, ómirsheńdiginiń arqasynda urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp, kúıshilik muramyzdyń altyn qazynasyna aınalyp otyr.

Qazanǵaptyń kúılerin onyń shákirtteri bizdiń zamanymyzǵa aına-qatesiz jetkizdi deýge ábden negiz bar. Olardyń qatarynda Qadyráli Erjanov, Jálekesh Aıpaqov, Kelbet Tileýlın, Qurmanǵazy Boqaev, Balmaǵambet Saıymuly, Shúren Sartov, Nurqat Qosýaquly, Raıymbergen Jo­lekenov, Aısa Sháripov, Rústembek Omarov, Medeýbaı Baqtybergenuly, Kúnjan Saıymkelini, Momyn Baıǵanın, Mámbetálın Nájimeddın, Qojageldi Amanov, Zadash Baıdáýletov, Jumabaı Jansúgirov, Nurbolat Janamanov, Aqash Muratov, Bıman Kejetaev, Jumaly Embergenov, Boranbaı Berdalyuly, Májıt Beısembaev, Izbasar Ilııasov, Myrzaly Tóleýuly, bertin kele Sádýaqas Balmaǵambetov, Baqyt Basyǵaraev, Ábdýlhamıt Raıymbergenov, Jaılaý Asylhanov, Talap Hamzın syndy oryndaýshylardy atap aıtý kerek.

О́kinishke qaraı, Qazanǵaptyń bala­larynyń nemese týǵan-týystarynyń ishinen ónerin jalǵastyrǵan eshkim bolmady. Sózimizdiń dáleli retinde shal­qarlyq jýrnalıst Muhamedqalı Esma­ǵambetovtiń «Dombyramen qoshtasý» arqyly maqalasynan úzindi keltire ke­teıik. «Qazanǵapty kókjótel qysyp, aýyryp júrgen kezi. Dem ala almaı, tynysy tarylǵan ol: «Jalǵas-aı, súıeshi meni, dármenim quryp barady», – dep qarlyq­qan daýsymen at baılap jatqan balasyn shaqyrdy. Balasy: «Uzaq jolǵa shydaı almaıtynyńdy bilesiń, sýyqta tóbeniń basyna shyǵyp...», dep dúńk etip jaýap ber­di. Balasynan kóńili qalǵan sátterde osy­laı ózinen-ózi muńǵa batatyn. Jalǵas balasy dúnıege kelgende qatty qýanǵan bola­tyn. Biraq Jalǵastyń minezi doıyr bolyp ósti. Eń bolmasa, áke jolyn qýyp, dombyra qulaǵyn ustaǵan joq. Qazanǵap: «Eı, Jasaǵan, qý aǵashqa til bitirgizgen daryndy tuqymymda maǵan berip, jalǵannan ózińmen birge ala ketesiń be? Týmasa da týǵanymdaı bolǵan Qadyrálim, sen aman bol! Seniń saýsaqtaryń meniń únimdi ke­ıin­gige jetkizedi, senen basqa kimim bar me­niń?! Eı, dúnıe, ótesiń de ketesiń!», depti».

Sonymen birge el aýzyndaǵy myna bir áńgimede bylaısha baıandalady: «Qazanǵap shákirti Qadyráli ekeýi Jem boıyn aralap júrgende, eldegiler kúıshiden: «Bireýińniń kóziń – kók, bireýińniń kóziń – qara. Biraq bir-birińnen aınymaısyńdar. Myna bala týysyń ba, álde óz balań ba?» dep surapty. Sonda Qazanǵap: «Týys deıtin týys ta emes, balam da emes. Biraq kúıge mundaı tánti bolǵan balany buryn-sońdy kórgen emen. Alla Taǵala meniń jolymdy osy balaǵa beretin shyǵar, balanyń ózime uqsas bolýy da, múmkin sodan shyǵar», dep jaýap beripti».

Mine, osy áńgimelerden baıqaǵany­myzdaı, Qazanǵaptyń ónerpazdyq qasıeti, óz kindiginen órbigen urpaǵyna darymasa da, óner jolyn qýǵan shákirtterine mıras boldy. «Shákirtsiz ustaz tul» demekshi, sońynda qalǵan on saýsaǵynan óner tamǵan shákirtteri onyń kúılerin keıingi urpaq ıgiligine, rýhanı muramyzǵa aınaldyrdy. Tyńdaýshysy bar halyqta qasterli kúıdiń shyraq-juldyzynyń sónbesi anyq.

Qazanǵap dástúriniń tanylýyna belgili kúıshi, marqum Sádýaqas Balmaǵam­betov­tiń de ólsheýsiz úles qosqany aqı­qat. Ol qamshynyń sabyndaı ǵana qysqa ǵumy­rynda, qas-qaǵym almaǵaıyp ómir jolynda uly fılosof-kúıshi, daryndy ári asqan sheber dombyrashy, dana Qazanǵaptyń kúılerindegi tunyp turǵan qupııa syrdy jan-jaqty zerttep, zerdeledi.

Kórnekti ǵalym Bekejan Súleımenov Sádýaqastyń ónerine mynadaı baǵa bergen: «Sádýaqas asqan sheber domby­rashy ǵoı. Qazanǵaptyń kúılerin oına­ǵanda, batystyń áýenine elikteýshilik áseri bar. Kúıdiń ózindik qaz qalpyn ózger­tý baıqalady». Muny shynaıy janashyr­lyqqa saıar syn eskertpesin bilgen jón.

Al Sádýaqastyń dosy Álibaı Dúı­senov: «Sádýaqas menen buryn ólse, onyń saýsaǵyn jerge bermeı, kesip alyp, úıimniń qaq tórime ilip qoıamyn», dep saý­saqtaǵy erekshe qımyl men ıkemdilikke, sezgishtik pen dáldikke tańǵalysyn jasyrmaı aıtyp otyratyn-dy. Osyndaı talant ıesine aıryqsha baǵa bergen Álibaı, óziniń degenine jete almaı ómirden erte ótip ketti.

Mine, qaısar kúıshi Sádýaqas, osy­laısha erekshelenip, tiri Qazanǵap atandy. Ol birtýar fılosof-kúıshi Qazan­ǵaptyń tereń mándi kúılerin on jyldan astam ýaqyt boıy jan-jaqty zerttep, qaıtalanbas kúıdiń qasıetin somdap, tirilt­ti. Sol sebepten de kúıshi ustaz Sádýa­qas Balmaǵambetovtiń qazaq mýzyka ónerine sińirgen eńbegi erekshe deýimiz kerek.

Segiz qyrly Sádýaqas

Sádýaqas Balmaǵambetov – kúı óne­rin, onyń ishinde Aqtóbe óńiriniń kúı­shilik mektebin jalǵastyrýshy. Uly kúıshi Qazanǵap shyǵarmalaryn túbe­geıli meńgergen, zamanymyzdyń tiri Qa­zan­ǵabyna aınalǵan azamat. Sádýaqas – dombyra, kúı óneriniń has sheberi. Ol eń aldymen sol yqylym zamannan beri qos ishekke til bitirgen kúıshi-domby­rashylar murasyn keıingige jetkizip, ult­tyq dástúrdi jalǵastyrdy. Sondyqtan da kıeli ónerdi damytýshylar qatarynan oıyp turyp oryn aldy.

Sádýaqas Balmaǵambetov 1941 jyly Aqtóbe oblysynyń Shalqar aýdanyndaǵy 8 naýryz keńsharynyń №11 aýylynda, qazirgi Sarybulaq mańynda dúnıege kelgen. Týyp-ósken aýyly ánshi-kúıshiler men óner ıeleriniń shoǵyrlanǵan ortasy dese de bolady. Ol Bataqtyń Sarysynyń, Pusyrman jyraýdyń, ózge de ataqty sal-serilerdiń jyr-tolǵaýlaryn, án-kúılerin bala kúninen qulaǵyna sińirip, solardyń ónerine eliktep ósti. Osyndaı biregeı daryndardyń oryndaýlaryn kózimen kórip, tálim-tárbıe alǵan Sádýaqastyń óner jolyn tańdamaýy múmkin emes edi.

Onyń boıyna Qazanǵap kúıleri ana sútimen daryǵan. Olaı deıtinimiz, Sádýaqastyń ákesi Balmaǵambet Saıymuly Qazanǵaptyń eń úzdik shákirtteriniń biri bolǵan. «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilesiń» degendeı, jas balanyń kúı ónerine degen qushtarlyǵynyń oıanýyna ákesiniń septigi molynan tıdi. Sonymen qatar onyń biryńǵaı dombyrashylyq jolǵa túsýine týǵan naǵashysy, sol eldiń ataqty kúıshisi, Qazanǵaptyń beldi shákirtteriniń biri Mataı Qýantaıulynyń da yqpal etkeni anyq. Bertin kele Qadyráli Erjanov, Kelbet Tileýlın, Jálekesh Aıpaqov, Qurmanǵalı О́mirzaqov syndy kúıshilerden sheberligin tolyqtyrady. Olar tek kúı úıretip qana qoımaı, kúı tartýdyń qyry men syryn da tanytty.

Sádýaqastyń ákesi Balmaǵambet Saıym­uly 1890 jyly Aqtóbe oblysynyń Shal­qar mańynda, Yrǵyz ýeziniń bu­rynǵy №11 aýylynda, qazirgi Eset batyr eldi mekeninde dúnıege kelgen. Ol aýyl-aımaqqa syıly, adamgershiligi mol kisi bolǵan desedi. Ákesi Saıym Bal­maǵambettiń jas kúninde kóz jumady. Qazanǵap áke tárbıesin kórmeı ósken bala Balmaǵambetti óz qamqorlyǵyna alǵan eken. Oǵan ákelik aqylyn aıtyp, meıirimin tógip, janynan tastamaı ertip júredi. О́z kúılerin úıretip, kúıshilik ónerge baýlı bastaıdy. Ol kezde Balmaǵambettiń jasy nebári on ekide edi. Qazanǵap úıretken kúılerdi qaǵyp alatyn Balmaǵambet sol elge jasynan aty shyǵyp, kópshiliktiń aldynda kúı tarta bastaıdy.

Balmaǵambettiń balasy Sádýaqas ta ákesinen erte aıyrylady. Uly Otan so­ǵysy jyldarynda el qorǵaýǵa attanǵan Balmaǵambet maıdan dalasynda qaıtys bolady. О́nerpazdyq qasıet ákeden balaǵa daryǵan bolar, Sádýaqas ta úsh-tórt jasynda-aq dombyra tartýǵa áýestenedi. Al anasy Kúnjan – dombyra tartpasa da, Qazanǵaptyń kúılerin jas kezinen el ishindegi dombyrashylardan estip ósken jan. Ol Qazanǵaptyń kózin kórgen, onyń tartqan kúılerin tyńdaǵan. Joldasy Balmaǵambettiń kúıshi dostary men qatar qurbylarynyń tartqan kúılerin estip, dombyra únin kókiregine uıalata bilgen.

Anasynyń kúıge degen qushtarlyǵyn Sádýaqastyń mynaý áńgimesinen ańǵarýǵa bolady: «Birde úıge ákemniń dostary qonaqqa kelip, olar túnniń ortasy aýǵanǵa deıin kúı tartty. Biraz ýaqyttan soń qonaqtar úıdi-úıine qosh aıtysyp taraı bastady. Osy mezette men manadan beri tyńdap otyrǵan kúılerdi anama tartyp berýge kiristim. Ondaǵy oıym, osy meniń anam kúıdi shynymen-aq túsine me eken, álde jaı ǵana basyn ızep otyra bere me eken? Osyndaı kúdikpen bir kúıdiń bir býynyn ádeıi buzyp tarttym. Sol kezde anam Kúnjan maǵan jalt qarap:

– Myna bólimin durys oınamadyń, – dep maǵan eskertý jasady. Al men bolsam kúle sóılep:

– Men sizdi synaǵan edim, – dep anama kúıdi basynan aıaǵyna deıin múdirmeı qaıta tartyp berdim. Sonda Kúnjan anam:

– Basqa jerde kúıdi bulaı buzyp tartýshy bolma, sen – áke ónerin keıingige jalǵastyrýshysyń, balam! – dep aıtqan edi».

Al Sádýaqas óziniń kúıge degen yqy­lasyn, dombyra tartýǵa degen talabynyń qalaı oıanǵanyn, kúıdi qalaısha tez úıren­geni jaıynda bylaısha áńgimelep bergen bolatyn: «Ákem soǵysqa ketip, sodan elge oralmady. Anama qaraý, kúnkóris qamy qıyn da bolsa, meniń moınymda. Azannan qara keshke deıin qoı sońynda júrip, qozy-laq baǵamyn. Úıge ákemniń joldastary jıi kelip turatyn. Olar tartqan kúıler qulaǵymnan ketpeı, bala kóńilimdi erekshe tebirentetin. Osylaısha, qozy baǵyp júrip, dalada ósip turǵan jyńǵyl aǵashynyń bir butaǵan syndyryp alyp, ózimshe dombyra qylyp tartatynmyn. Estigen kúılerimdi esime túsirip: «Mynaý kúıdiń basy, al mynaý ortasy, mynaý saǵasy» dep áýendi yńyldap, kúıdi ishimnen ándetip oınaıtynmyn».

Sádýaqas Qazanǵap kúılerin naqyshy­na keltire oınaǵan. Sonymen qatar ol bala kúninen, mektep qabyrǵasynda jú­rip te, qalyń jurtqa óziniń boıyndaǵy kúı­shilik qabiletin moıyndata bastady. Sol kezdiń ózinde-aq jas kúıshi halyq shyǵarmalaryn, Qazanǵap, Qurmanǵazy, Dáýletkereı, Dına, Ybyraıdyń, Abaıdyń ánderin sheber oryndaǵan. «Jigitke óleń de óner, óner de óner» degendeı, osy qasıetterdiń barlyǵy Sádýaqastyń ón boıynan tabylýy onyń bala kúninen segiz qyrly ónerpaz bolyp erjetkenin bildiredi.

Sózimizdiń dáleli retinde el ishindegi qarııalardyń mynaý esteligine de júginip kórsek: «Birde mektep oqýshylary qoı­ǵan konsertte bir qara bala shyǵyp Qazan­ǵaptyń «Aqjeleń» atty kúıin tarta jóneldi. Kúı bitip, jurt dý qol shapa­laqtaǵanda, álgi qara bala Sádýaqas el qurmetine bas ııýge de qysylyp, júzi bal­bul janyp, dombyrasyn qushaqtaǵan kúıinde sahnadan aıaqtaryn jyldam basyp ketip qalady. Konsertten keıin el-jurt úıdi-úıine tarap bara jatqanda, myna bir áńgimeni onyń qulaǵy shalyp qalady: «Qurmanǵazy men Qurmanǵalıǵa nur jaýsyn, Qazanǵap atasynyń kúılerin erekshe yqylaspen úıretken eken. Tináli men naǵashy aǵasy Mataı da balaǵa kúıdiń qudiretin uǵyndyrǵany kórinip tur. E, sum soǵys jalmamaǵanda, Qazanǵaptyń oq boıy ozyq shákirti Balmaǵambet shertken kúılerdi áli kúnge deıin estip júrgen bolar edik qoı! dep kúbirlesip bara jatty».

Sádýaqas nebári on bes jasynda Qa­­­zan­­ǵaptyń birneshe kúıin meńgerip úl­­ger­gen edi. Olardyń qatarynda «Kúı basy», «Úlken qaratós», «Kishi qara­tós», «Qaratóstiń buldyratpasy», «Doma­lat­paıdyń jeti túri», «Aqjeleń – 62 túrli», «Jıma Aqjeleń», «Shyryldatpa», «Burańdama, kelinshek», «Baljan qyz» atty qıyn da kúrdeli kúıleri bar.

Sádýaqastyń budan bylaıǵy ómiri Shal­qar aýdanyndaǵy orta mektepti oıda­ǵydaı bitirip, bolashaqtaǵy armany óner jolyna betburys jasaýyna baılanysty edi. Jaqsy kúıshi bolý úshin tek talant pen boıǵa bitken tabıǵı qasıettiń azdyq etetinin, oǵan qosa belgili kásibı bilimniń kerek ekenin túsingen ol Almatydaǵy óner ordasy, kıeli shańyraq Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııaǵa oqýǵa túsýge bel býady. О́kinishke qaraı, ártúrli sebeptermen bul tilegi oryndalmaı, ol týǵan aýylyna qaıtyp oralýǵa týra keledi.

1964 jyly bozbala Sádýaqas kózdegen armanyna qalaıda jetsem degen nıetpen konservatorııaǵa qaıtadan kelip, qujattaryn tapsyrady. Bul joly Qudaı sátin salǵan eken, emtıhandarynan súrin­beı ótip, oqýǵa túsedi. Daıyndyq bólimi­niń dombyra mamandyǵyna tańdaǵan ol belgili oqytýshy, kásibı maman Habıdolla Tastanovtan dáris alady. Sádýaqastyń Qazanǵap kúılerin naqyshyna keltirip oryndaıtyn talantyna alǵashqy kún­derdiń ózinde-aq ustazy Habıdolla Tas­tanov tańdaı qaǵyp, tamsanǵan kóri­nedi. Oqytýshy óziniń shákirti jaıynda mynadaı pikir aıtqan: «Sádýaqas óziniń sheberligimen birden kózge túsip keledi. Onyń dombyra tartýdaǵy sheberligi sol, tartqan kúılerinde eshkimge uqsamaıtyn bir erekshelik bar. Onyń oń qoly men sol qolynyń júrisi, dombyranyń bet qaqpaǵyna tıgizbeı alatyn qaǵystary tyńdaýshysyn tánti etedi».

Sádýaqas óziniń Qazanǵap kúılerin alǵash oryndaǵan sátterin esine alyp bylaı degen edi: «Qalyń qazaqtyń muń-sherin qos ishekte sóıletken, tamyry tereń fılosofııalyq oımen astasyp jat­qan muńdy, sazdy kúılerdi bir kez­deri sahnalarda oınaý, tyńdaý armanǵa aınalyp ketken edi. Keıbir bilgir belsendilerdiń is-áreketinen, onyń ústine qazaq ónerinen jyraq ósken, jany ashymaıtyn adamdardyń bılik basynda júrgendiginen bolar, «Qazaqtyń osy ýaqytqa deıin jylap kelgeni de jetedi, muńdy án men kúı sahnalarda oryndalmasyn» degen óktem sózder de estile bastaǵan. Osy ýaqyttarda konservatorııada ótken konsertte men Qurmanǵazy atamnyń «Bozsholaq» kúıin oryndaıtyn boldym. Biraq sahnaǵa shyqqanda Qazanǵap atamnyń «Jurtta qalǵan» atty kúıin bastap jiberdim. Alǵashqyda ne bolar eken dep qoryqqanym da ras, alaıda kórermenniń qulshyna qol soqqany, jaqsy tyńdaǵany kúdigimdi seıiltkendeı boldy. Onyń ústine, ustaz dombyrashy Qalı Jantileýovtiń: «Aınalaıyn, myna kúıińde Qurmanǵazynyń «Kisen ashqany» sekildi jandy tebirentetin bir muń bar eken», dep qolymdy alyp, erekshe qut­tyqtaǵany kóńilime qýat berdi. Osydan keıin Qazanǵap kúılerin sahnada jıi oryndaı bastadym. Keıde adamǵa talantpen qatar, tóten erlik te qajet eken-aý degen oıǵa qalasyń osyndaı sátten keıin».

Sádýaqas 1974 jyly konservatorııany bitirip, osy oqý ornynda oqytýshy bolyp jumysqa qalady. Bul onyń sheberligin, biliktiligin, kásibıligin oqytýshylarynyń da moıyndaǵandyǵyn ańǵartady.

Qazanǵap kúıshiniń shákirti Qadyráli Erjanovqa: «Kózimdeı kórip ustarsyń, jetimsiretpeı tartyp júr» dep qaldyrǵan óz dombyrasyn Qadyráli dúnıeden ótken soń onyń zaıyby Zeınep apaı asyldyń kózindeı múliktiń qadirin bilip, sandyq túbine saqtap júrgen. Sol qara dombyrasyn qyzy Aqilgekten alyp, ony qalpyna keltirip, halyqqa jetkizgen de Sádýaqas bolatyn. Bul qasterli dombyranyń únin alǵash ret estigen belgili ónertanýshy Bolat Sarybaev edi.

Asyldyń tot baspaıtyn synyǵyndaı qazynany halyqqa jetkizgen Sádýaqastyń eren eńbegin erekshe dep aıtýǵa turarlyq. Sonymen qatar Qazanǵaptyń bıýstin jasap, umytylmas eskertkish belgi retinde ornattyrǵanyn qundy eńbek dep baǵalaýǵa tıispiz.

Sádýaqas 1999 jyly 17 qyrkúıek kúni 58 jasynda dúnıeden ótti. Onyń beı­­nesi ónersúıer qaýymnyń, halyq jú­reginde mýzyka áleminde umytyl­maı­tynyna, halyqtyń esinde máńgige saqta­latynyna senimimiz mol.

Aıagóz NURSULTAN,

kúıshi