Suhbat • 15 Qańtar, 2025
Qazaq qusbegiligin álemge áıgilegen
Jýyqta «Respýblıkalyq qusbegilik federasııasy» qoǵamdyq birlestiginiń ótinishi boıynsha Mońǵolııa Respýblıkasyna issaparmen baryp, sol jaqtaǵy baıólkelik qusbegilerdiń ónerimen tanysyp, birshama derek jınap kelgen edik. Saıatshylyqtyń qyr-syryna qanyq qanshama mamandarǵa jolyqtyq. Sonyń biri – qazaqtyń qusbegilik ónerin zertteýmen qatar, árbir sátin sýretke túsirip, álemge áıgilep júrgen Choıjıljavyn Batzaıaa atty azamat. Bul jigit ótken jyly «Búrkit» (mońǵolsha «Búrged») atty úlkendigi tóre tabaqtaı fotoalbom shyǵarypty. Albom-kitaptyń basty taqyryby – Qobda ólkesinde ómir súrip jatqan qazaq qusbegileriniń ómiri, tynys-tirshiligi, búrkitpen ań qaqqan sátteri, saıat-salbýryn qurǵan kezderi, túz qusyn qolǵa túsirip, ony baptap-baýlýy qatarly júzdegen kórinis fotobeıne jáne áńgime-suhbat formatynda berilgen. Mundaı kitap qusbegiliktiń otany bizdiń elimizde joq. Sapar barysynda Ulan-Batyr qalasynda turatyn foto-sýretshige jolyǵyp, suhbattastyq.
Rýhanııat • 14 Qańtar, 2025
Bıyl týǵanyna 110 jyl tolyp otyrǵan úlken jazýshy, qazaq ádebıetine tarıhı romandar jelisin ákelgen qaıratker-qalamger Ilııas Esenberlınniń «Kóshpendiler» trılogııasy – epıkalyq tynysynyń keńdigimen, sıýjet sheberligimen, rýhanı serpindiligimen jáne ótken ǵasyrlarda qazaq halqy bastan keshirgen oqıǵalardy kórkem túrde sýretteýimen qundy. Iаǵnı atalmysh týyndy avtorymen taǵdyrlas talantty jazýshy Ánýar Álimjanovsha aıtsaq: «Kóshpendiler» trılogııasynyń betterin muqııat zerdelemeıinshe, qazaq ultynyń san ǵasyrlyq tarıhyn taldap, paıymdaý da múmkin emes, ári munsyz ol tolyqqandy bolmaıdy».
Jádiger • 14 Qańtar, 2025
Orta ǵasyrda qazaq dalasyn kókteı ótip, shyǵysqa saıahat jasaǵan ıtalııalyq jıhanger Marko Polo kóshpeliler arasynda ótken mergender saıysynda 335 qulash jerdegi nysanaǵa synǵa túsýshilerdiń bári dál tıgizgenin jazady.
Jádiger • 11 Qańtar, 2025
О́tken ǵasyr basynda qazaq qoǵamynyń temirqazyǵyna aınalǵan Alash arystarynyń atqarǵan isi – búgingi urpaqqa úlgi.
Jádiger • 10 Qańtar, 2025
Ǵasyrlyq júkti arqalaǵan oqýlyq
Osydan bir ǵasyr buryn, ıaǵnı 1925 jyly Alash arysy, ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń tóte jazýmen jazylǵan 72 bettik «Qazaqsha álbbá. Oqý quraly» atty kitabynyń kezekti basylymy Orynbordaǵy «Qazaq memleket baspasynan» 24 myń taralymmen jaryq kóripti.
Aımaqtar • 01 Qańtar, 2025
Aqtaý – Túrki áleminiń astanasy
Elimizdiń mádenı ómirindegi jańalyqtyń biri – bıyl myń boıaýly munaıly ólke Mańǵystaý oblysynyń ortalyǵy hám respýblıkadaǵy birden-bir portty qala Aqtaý shahary «Túrki áleminiń mádenı astanasy» atandy. Bul sheshim ótken jyldyń qarasha aıynda Túrikmenstannyń astanasy Ashhabadta halyqaralyq TÚRKSOI uıymyna múshe elderdiń mádenıet mınıstrleri bas qosqan 41-keńes otyrysynda qabyldanyp, oǵan deıin atalǵan mindetti atqaryp kelgen Túrikmenstannyń Áneý qalasynda jabylý rásimi ótti.
Jádiger • 10 Jeltoqsan, 2024
Mádına qalasyn bilmeıtin adam joqqa tán. Sebebi bul shahar – musylman balasy zııarat etýge buıyrylǵan álemdegi qasıetti úsh orynnyń biri. Onyń syrtynda bul sháride paıǵambarymyz Muhammedtiń (s.ǵ.s) meshiti ornalasqan hám sońǵy baqılyq turaǵy da (zıraty) osynda.
Tanym • 06 Jeltoqsan, 2024
Túrkolog-ǵalym Adaı Esenǵululy keltirgen málimette: álem boıynsha kóne túrki jazba eskertkishteriniń búgingi tańda belgili bolǵandarynyń uzyn-yrǵasy 160 shamasynda eken. Bular terrıtorııalyq ornalasýy jaǵynan: Tyva Respýblıkasynda – 53, Hakasııada – 28, Mońǵolııada – 30, Orhon-Enıseı boıynda – 8, Altaı ólkesinde – 6, Jetisý-Talas óńirinde – 16, Qyrǵyzstanda 8 bar eken («Jetisý» gazeti, 17 mamyr, 2001 jyl).
Ulttyq sport • 30 Qarasha, 2024
«Kóshpeliler mádenıetiniń ustyny – jaýyngerlik óneri»
Elorda tórinde uıymdastyrylǵan V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıynynda ótkizilgen saıystyń biri – «Jamby atý» stıli. Buǵan álemniń 27 memleketinen kelgen 79 sportshy qatysty. Osylardyń biri – at ústinde sadaq atýdan álem chempıony Altan Nergúı atty azamat. Bul jigit osy jolǵy kóshpeliler oıynynda da oljaly boldy. «Majar» stıli boıynsha ótkizilgen saıysta kúmis medal jeńip aldy. Tanysa kele ańǵarǵanymyz, A.Nergúı myrza tek mergen sadaqshy emes, ejelgi kóshpeliler mádenıeti men jaýyngerlik ónerin zerttep júrgen asa bilimdar maman eken. Bul jigit 2011 jyly Ulan-batyr qalasyndaǵy Ulttyq ýnıversıtetti fılosofııa jáne dintaný mamandyǵy boıynsha bitirgen soń «Namnaa» («Sadaq atý») atty klýb ashyp, ony kóshpelilerdiń qoldanbaly óneri men soǵys quraldaryn zertteıtin akademııaǵa aınaldyrypty. О́tken jyly ertedegi ǵún-túrki dáýirinen bastap, eýrazııalyq keńistikte bılik júrgizgen Shyńǵys qaǵan ulysy, odan keıin 1271-1368 jyldary ómir súrgen Iýan ımperııasy, 1368-1644 jyldary bılik qurǵan Mın patshalyǵy, 1644-1912 jyldary ulys tizginin sheńgeldegen Manjý-Sın ımperııasy tustarynda paıdalanǵan soǵys quraly – sadaqtyń damýy, jetilýi, ózgerý satylary haqynda zerttep, kólemdi kitap ta jazǵan. Osy oraıda tanymal etnograf-zertteýshimen suhbatty usynyp otyrmyz.
Qoǵam • 30 Qarasha, 2024
Alash arystarynyń akademııalyq murasy
Ulttyq akademııalyq kitaphanada Alash arystary Ahmet Baıtursynuly men Maǵjan Jumabaev murasyna arnalǵan «Alash muraty – túrki birligi» atty is-shara uıymdastyrylyp, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty daıyndap, halyqaralyq Túrki akademııasynyń qoldaýymen jaryq kórgen qos arystyń akademııalyq shyǵarmalar jınaǵynyń tanystyrylymy ótti.
