Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
1159 materıal tabyldy

Pikir • 08 Maýsym, 2023

Rýh pen senim

Memleket basshysy ótken jyldyń aıaǵynda «Jańa adam­­dar» atty jastar qozǵalysynyń bel­­sendi ókilderimen júzdesti. Qa­zir­gi jastardyń qoǵam ómirine bel­sene aralasyp, óz ustanymyna berik bo­lýy týraly sóz qozǵady. Sonda Prezıdent: «Bizdiń kórnekti aqynymyz Maǵjan Jumabaevtyń «Men jastarǵa sene­min» degen óleńi bar. Shyn máninde, men de jas­tarǵa senemin. Barshańyzdy qoldaımyn. Rasyn­da, bizdiń elimizge belsendi, bilimdi, kózi ashyq, kókiregi oıaý jastar kerek. Elimiz­diń bolashaǵy jastardyń qolynda», degen edi.

Jádiger • 07 Maýsym, 2023

Aýǵan Muhamed sultannyń kesenesi

Reseı Federasııasy Rıazan oblysyna qarasty Qasymov ólkesinde ejelgi tarıhymyzdyń izi jatyr. Sonyń biri – Aýǵan Muhamed sultan kesenesi. Bul tarıhı nysandy sultan dúnıeden ótkennen keıin bir jyldan soń, ıaǵnı 1649 jyly jary Altyn hansha turǵyzǵan eken.

Tarıh • 06 Maýsym, 2023

Qashqyn qalmaqtyń lańy

О́tken HH ǵasyr basynda álem tarıhynda asa kúrdeli ózgerister oryn aldy. Sonyń alǵashqysy – 1905-1907 jyldary patshalyq Reseıde tolqý týdyrǵan birinshi tóńkeris bolsa, ekinshisi – 1911 jyly sındik Qytaı elinde úsh júz jyl ústemdik júrgizgen mánji bıligi qulap, qoǵamdyq-saıası ahýaldyń ózgerýi. Osy tusta jańadan qurylǵan Qytaı memleketin yqpaldy áskerı generaldar, saıasatkerler jeke-jeke bólip alyp bıleýge kóshti. Atap aıtqanda, Sychýan provınsııasyn bir general menshiktep alsa, taǵy bir general Iýan Shıkaı parlamentti taratyp, eldiń negizgi bóligin óziniń basqarýyna kóshirdi. Al Shyńjan ólkesi men Mońǵolııa ýaqytsha býferlik kúıde boldy.

Pikir • 01 Maýsym, 2023

Birlik týraly ápsana

Atamyz qazaq «Birlik bar jerde – bereke bar» dep tegin aıtpaǵan. Sol sııaqty oıshyl-kemeńger Abaı atamyz óziniń altynshy qarasózinde, «birlik degenimiz – malǵa (dúnıege) birlik emes, aqylǵa birlik» degen kóregen tujyrymyn aıta otyryp: «Birlik malǵa satylsa, naǵyz anturǵandyqtyń basy osy», deıdi. Al ataqty Buqar jyraý babamyz, alty Alashtyń balasyn bereke-birlikke shaqyryp: «Aınala almaı at ólsin, Aıyra almaı jat ólsin, Jat boıynan túńilsin, Bárińiz bir eneden týǵandaı bolyńyz!», – dep tolǵasa, shyǵys halyqtary kóp aıtatyn: «Birligi myǵym saýysqan – buǵy aýlaıdy», degen támsildiń de mańyzy zor.

Tanym • 30 Mamyr, 2023

Jamby

Jamby kóne túrik tilinde «ıambý», ıaǵnı quımaly altyn nemese kúmis uǵymyn bildiredi. Jamby iri qara nemese usaq maldyń tuıaǵy músindes bolǵandyqtan, taıtuıaq, qoıtuıaq, attuıaq, asyq jamby, besik jamby, túıekóz jamby, qoıbas jamby, t.b. dep atalǵan.

Rýhanııat • 23 Mamyr, 2023

Bota qaıyrǵan jorǵa

Atam qazaqtyń aýyzeki sózinde «Júırik baptap, shaıqaltyp jorǵa mingen» degen teńeý bar. Mundaǵy «jorǵa» uǵymy jylqynyń qozǵalysyn bildiretin júris túri.

Jádiger • 22 Mamyr, 2023

Qaıyp hannyń haty

Astana qalasyndaǵy Iýnýs Emre atyndaǵy Túrik mádenı ortalyǵy ótken jyldary elorda tórinde «Osmanly memleketi men Orta Azııa handyqtary qarym-qatynas qujattary» atty kórme uıymdastyrdy. Osynda 1703 jyldan 1730 jylǵa deıin Osmanly ımperııasyna bılik júrgizgen III Ahmet sultanǵa joldanǵan qazaq hany Qaıyptyń hattary qoıyldy.

Pikir • 21 Mamyr, 2023

Shynaıylyǵy joq shańyraq

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jýyrda elimizdiń áleýmettik-eko­no­mıkalyq damý máseleler jónindegi keńeı­tilgen keńeste kúrdelengen ekonomıka­lyq salalarǵa toqtala otyryp, búgingi qoǵamdaǵy otbasy tárbıesine qatysty mynadaı oı aıtty:

Tarıh • 11 Mamyr, 2023

Qazaq ordasyndaǵy han saılaý dástúri

Qazaq qoǵamynyń berik ustyn­darynyń biri – han saılaý dástúri. Bılik almasýdyń mun­daı ózgeshe úlgisi erkindigi mol kóshpeli áskerı jaýyngerlik ortada aıryqsha utymdy bolyp shyǵady, aǵaıynnyń tatýlyǵyn, eldiń birligin qamtamasyz etedi, ólgen ámirshiniń artynda qalǵan balalardyń nemese kóldeneń úmit­kerlerdiń ózara qyrqysyna jol bermeıdi. Eń bastysy, ulys bıligi barlyq ýaqytta da káme­letten ozǵan, birshama tájirıbe jınaqtaǵan, bedeldi, jaýynger adamnyń qolynda bolady.

Rýhanııat • 11 Mamyr, 2023

«Aq shom» aınalymy

Reseı saýdasy kelmeı turǵanda Shyǵysta Qytaıdan, tústikte Buhar ólkesinen keletin kerýender halyqtyń suranysyn qana­ǵattandyryp turǵan. Ári kúzde soltústiktegi qazaq malshylary óziniń jún-jurqasyn túıege qomdap, ońtústikke attanatyn. Ár úıden, aýyldan belgili azamattar ere shyǵady. Osy kerýendi halyq arasynda «Aq shom» dep ataǵan.

Iаndeks.Metrıka