«Otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jumysy álsiz. Jaýapty mekemeler men quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmeti oıdaǵydaı nátıje bergen joq. Turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý saıasatyn qaıta qaraýymyz kerek. Áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaý sharalaryn zańmen kúsheıtý kerek. Otbasy qundylyqtaryn dáripteý isine erekshe kóńil bólgen jón. Taǵy da eskertemin, biz qoǵamdaǵy, kóshedegi, tipti ár úıdegi qaýipsizdikti qamtamasyz etpesek, damyǵan elderdiń qataryna qosylýymyz qıyn bolady. Azamattarymyz erkin júrip-turatyn qaýipsiz qoǵam qurýymyz qajet».
Otbasy eń negizi tárbıe oshaǵy ekeni anyq. Eger otbasynda bereke bolsa, ol shańyraqtan bilimdi, tárbıeli urpaq ósedi. Al berekesiz bolsa she? Berekesiz shańyraqtyń belgisi – otbasy músheleriniń ómir súrý tártibinde ret bolmaıdy jáne olardyń erekshelikteri, talaptary, eskerilmeı, tirshilik úılesimi jón-josyqsyz qoıylady. Mundaı otbasynyń tirligi ozbyr memleketterdiń qupııa zańdaryna uqsaıdy. Barlyq is baqylaýda bolady. Otbasylyq qarym-qatynas júıesi jylylyqtan góri buıryq arqyly oryndalady. Mundaı jaǵdaıda úı – kazarma, otaǵasy – komandır, otbasy músheleri soldat qyzmetin atqarady. Dál osyndaı shańyraqta qandaı bir kútpegen keleńsiz jaǵdaı týyndasa, otbasy músheleri bir-birine senim arta almaı qalady. Osyndaı ortanyń tárbıesi sińgen jandar sabyn sııaqty jylpyldap, qolda turmaıtyn turaqsyz kúıge ushyraıdy. Qoǵamdyq ortada qubylyp júredi ári berekesiz kúı keshedi. Tepe-teńdik tappaı dal bolady.
Berekesi buzylǵan shańyraqtyń taǵy bir belgisi minsizdik dertine ushyraıdy. Shaıtan adamdy alǵash ret osy bir minsizdik derti arqyly adastyrǵan. Quranda aıtylǵandaı shaıtan adamdy «Rabbylaryń senderdi osy aǵashtan (jeýdi) ekeýiń perishte bop ketedi dep tyıǵan» dep azǵyrady. О́kinishtisi, adam eshqashan perishte bolmaıdy. Biraq qý shaıtan oǵan «perishte bolasyń» dep, minsizdik dertin juqtyrǵan joq pa?! Mine, bul adam balasyn qaqpanǵa túsirýdiń eń bir tıimdi joly.
Dál osy qaqpan berekesiz otbasy múshelerine ártúrli jolmen qurylady. Áke balanyń minsiz bolýyn qalaıdy. Bul – múmkin emes sharýa. Mundaı talap qoıylǵan adamdardyń aldynda eki túrli tańdaý bolady. Birinshisi – shyndyqty moıyndaý, ıaǵnı adamnyń minsiz bola almaıtynyn uǵyný. Ekinshisi – minsiz bolýǵa umtylý. Iаǵnı otaǵasynyń aıtqanyna kóný, aıdaǵanyna júrý. Mundaı tárbıede ósken bala ózine únemi kóńili tolmaıtyn, úmitsiz ári turaqsyz bolyp keledi. Saldarynan qýys keýde, sotqar nemese tulǵalyq qasıetten jurdaı, bolashaǵynan úmiti joq, qara pıǵyldy jandar shyǵady.
Minsizdik tuzaǵyna túskender «kinálaýdy» qural retinde otbasylyq tártibine ornyqtyrady. Árıne, otbasy múshesi minsizdik talabyna saı bolmaǵandyqtan kinálaý bastalady. Minsizdikti talap etýshi, ıaǵnı otaǵasy «basqanyń balasyn qarashy, ananyń áıeli qandaı...» degen sııaqty urys-janjal shaqyryp otyrady.
Berekesiz otbasyndaǵy adamdardyń ózderine tán oı-sezim, minez, qabilet, qalaý, maqsat pen áreketteri, ne múlde ezip-janshylady, ne bolmasa berekesiz kúıge ushyraıdy. Mundaı shańyryqtyń ustanymy «basqanyń qalaýyna saı ómir súrý». О́ıtkeni otbasynda ózindik jeke pikir aıtýǵa tyıym salynǵan. Tyıymdar kinálaýdyń nátıjesinde týyndaıdy. Otbasy músheleriniń oıyn aıtyp, jeke ustanymyn bildirýge tyıym salý, olardyń adamdyq múmkindigin jáne erkindigin tumshalaý bolyp sanalady. Bul jaǵdaıdan soń jeke tulǵanyń kemeldenýi júzege aspaıdy.
Otbasyndaǵy uzaqqa sozylǵan kıkiljiń men arazdyqtyń týyndaýy qalypty jaǵdaıǵa aınalady. Tipti osyndaı jaman ádetter berekesiz shańyraqtyń ómir súrý ádetine aınalyp ketedi. Únemi problemalar taýsylmaıdy. Osyndaı olqylyqtardyń saldarynan otbasynda eshkim-eshkimge senbeıdi. Biraq bir-birine jalǵan senim artady. Bul – kózboıaýshylyq hám syrttaı arbaýdyń bir túri. Onyń astaryn ashyp qaraıtyn bolsańyz, senimsizdiktiń úreıli kelbetine kýá bolasyz. Mysaly, olar otbasylyq másele jaıly sóz qozǵaǵanda bir-birine senbeıtinin bildirip qoıady. Muny biri joq kezde ashyq aıtady. Júzbe-júz otyrǵanda eshteńe aıtpaıdy. Osyndaı otbasynda ósken bala senimdi qarym-qatynas kórmegendikten, bolashaq ómirinde ózi de senimdi qatynas qura almaıdy. О́zine kómek qolyn sozǵandardarǵa kúdikpen qaraıdy. Olardan astyrtyn pále izdep, adasady. О́ıtkeni ol shynaıylylyqpen tárbıelenbegen.
