Álem • 23 Shilde, 2020
Qutqarýshysyn qurmetteıtin pıngvın
Jýyqta brıtandyq táýelsiz basylym, kúndelikti jaryq kóretin «Independent» ınternet-gazetinde Dındım atty pıngvın men Soltústik Amerıka qurlyǵyndaǵy Argentına respýblıkasy Patagonııa shtatynyń turǵyny Jýan Pereıra de Soýza arasyndaǵy tatýlyq qatynas jaıly qyzyq oqıǵa jarııalanypty.
Aımaqtar • 22 Shilde, 2020
Orfografııalyq jumys tobynyń onlaın otyrysy ótti
Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń uıymdastyrýymen 2020 jylǵy 22 shildede Qazaq tili álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý jónindegi Ulttyq komıssııa janyndaǵy Orfografııalyq jumys tobynyń otyrysy onlaın júıede ótti, - dep jazady Egemen.kz
Oqıǵa • 21 Shilde, 2020
Jańǵyrtý jumystary júrgizilýde
«Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıine qarasty eskertkishterdi qalpyna keltirý, zertteý jáne olardy týrıstik ortalyqqa aınaldyrý maqsatynda Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen 18 túrli tarıhı-mádenı nysanǵa jańǵyrtý jumystary kezeń-kezeńimen júrgizilip jatyr.
Oqıǵa • 20 Shilde, 2020
Álem tarıhynda b.z.d IV ǵasyrda Ǵundar ımperııasy bolǵan. Bul memleketti qazirgi kóshpendiler urpaǵy ózderiniń ata-babasy qurǵan ulys dep sanaıdy. Bizdiń jyl sanaýymyzdan burynǵy 209 jyly ulys bıligi Móde (qytaı derekterinde Maodýn) qaǵannyń qolyna ótip, qazirgi Mońǵolııa, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Qytaıdyń soltústigi men Reseıdiń ońtústik aýmaǵyn qamtyǵan iri Eýrazııalyq memleket qurǵan.
Tanym • 17 Shilde, 2020
Baqyt Odnaıuly: «Kúreske kúsh emes, aqyl kerek»
Erkin kúres túrinen álem kýbogynyń qola júldegeri (1981) jáne álem birinshiliginiń kishi qola medal ıegeri (1986), Mońǵol eliniń tórt dúrkin chempıony, Halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, sportqa eńbek sińirgen qaıratker Baqyt Odnaıuly – 1954 jyly Baı-О́lke aımaǵynyń ortalyǵy О́lgeı qalashyǵynda dúnıege kelgen. Ol orta mektepti bitirgen soń el astanasy Ulan-Batyrǵa attanyp, sonda erkin kúres úıirmesine qatysady. Jattyǵýǵa kiriskenine jyl tolmaı jatyp, qalalyq jáne aımaqtyq birinshilikterde úzdik óner kórsetip, 1974-1975 jyldary Mońǵolııa jastary birinshiliginde 2 márte top jarady.
Rýhanııat • 16 Shilde, 2020
Jýyqta Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev respýblıkalyq «Ana tili» basylymyna bergen suhbatynda: «Qazir «Toıyń toıǵa ulassyn» dep ándetip, toı toılap júretin ýaqyt emes. Búgingideı tehnologııanyń zamanynda toı-tomalaqtyń áńgimesin aıtyp, bir-birin asyra maqtap, as iship, aıaq bosatqanǵa rıza keıipte júrý ádetinen arylý kerek. Tipti osyndaı qaýipti pandemııa kezinde keıbir azamattarymyz maǵan hat jazyp, toı ótkizýge múmkindik berý kerek dep talap qoıady. Memlekettiń ózi ólermendikpen ómir súretin kezge keldik. Sondyqtan eńbek etý – ómir súrý saltyna aınalyp, basty mindet sanalýǵa tıis. Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeńmen betpe-bet keldik. Bul dáýir – aqyl-oıdyń, ǵylym men bilimniń, eńbektiń dáýiri!», dedi.
Tarıh • 15 Shilde, 2020
Qazaǵyna qyzmet qylǵan qaıratker (Shárip О́tepovtiń Qobda beti qazaqtary arasyndaǵy saıası qyzmeti)
(Sońy. Basy 133-nómirde) Ártúrli kedergilerge qaramaı, qazaqstandyq ókilder Qobda beti qazaqtary arasyna alǵash ret zamanaýı mektep ashyp, balalardy oqytý úshin úkimet bergen aqshaǵa eki kıiz úı satyp alady. El ishine júrgizilgen úgit-nasıhattyń nátıjesinde biraz kedeı otbasy balalaryn oqýǵa ózderi ákelip tizimdetedi. Sóıtip jańa oqý jylynda bilim alýǵa qushtar bala sany 25-ke jetken eken. Kelesi kezekte balalardy oqytatyn muǵalim kerek. «Birneshe adamnyń ishinen rýy arǵyn-tobyqty-kókshe Baımuhamet Qanapııauly moldany ustazdyqqa tańdap aldyq» – dep jazady Sh.О́tepov. «Bul kisi 1905 jyldary eki inisi Baızikir men Dúısebaıdy ertip Qarqaraly ýeziniń Baýyr bolysynan Shyńjań – Altaıǵa ótken eken. Keshikpeı Qobda betine kelip Oıǵyr, Soǵaq, Sarybókter, Oryqty, Daıyn, Sengil ólkelerinde kóship-qonyp ómir súredi. Ol jádıtshe bilim alǵan, tatar, shaǵataı, orys tilderin óz deńgeıinde bilgen. Mońǵolııaǵa kelgen soń uranqaı, tyva tilderin de úırenedi. Osyndaı bilimdiligin ańǵarǵan jergilikti aýqatty adamdar: «Myna jigittiń bilimi bar eken, balalarymyzdy saýattandyraıyq», dep dinı sabaq oqytady. Sóıtip Baımuhamet molda Qobda betinde turyp qalady. Baıekeńniń bir ul, eki kyzy bolǵan. Uly Kámalash kóp jyldary sumynda ákimshilik, partııa qyzmetkeri, muǵalim, mektep meńgerýshisi bolsa, qyzy Shórke áıelder ortasynan shyqqan joǵary bilimdi alǵashqy zııalylardyń biri, úlgili ustaz, Uly Qural depýtaty bolǵan qaıratker tulǵa. Nemeresi Bıqumar Kámalashuly tarıh ǵylymdarynyń doktory, etnograf birneshe kitaptyń avtory. Jaryqtyq molda atamyz 1938 jyly 18 shilde kúni 49 jasynda «halyq jaýy» degen jalamen ustalyp, osy jyldyń 19 tamyzda atý jazasyna buıyrylypty.
Tanym • 14 Shilde, 2020
Qazaǵyna qyzmet qylǵan qaıratker (Shárip О́tepovtiń Qobda beti qazaqtary arasyndaǵy saıası qyzmeti)
Mońǵol Halyq Respýblıkasy sosıalızm jolyna (1921j.) bet burǵan sátten bastap, jańa mızam saıasatyn ornyqtyrý úshin saıası jumystar qolǵa alyndy. Ásirese eldiń batys shebinde ómir súrip jatqan qazaqtardy jańa ómirge ıkemdeý isi toqyraýǵa ushyrady. 1928 jyly 14 jeltoqsanda ashylǵan Mońǵolııa Memlekettik 5-shi kishi quryltaıy qabyldaǵan tótenshe qaýlynyń «Halyq aǵartý isi týraly» bólimniń 170-babynda: «Shekaralyq aımaqta ornalasqan qazaqtar arasyna oqý-bilim isin josparly júrgizýdi qolǵa alý» jaıly sóz bolsa, atalmysh qujattyń 9-babynda: «...qazaqtar arasyna jańa mızam saıasatyn júrgizý qajet» dep naqty atap kórsetipti.
Bilim • 11 Shilde, 2020
Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til caıasaty komıteti Sh.Shaıahmetov atyndaǵy "Til-Qazyna" ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń qoldaýymen respýblıkalyq Til oqytý ortalyqtary elimizdegi tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty memlekettik jáne basqa da tilderdi qashyqtan oqytý sharasyn bastady, - dep habarlaıdy Egemen.kz
Álem • 10 Shilde, 2020
Baıólkelik batyr Ikeıge eskertkish ornatyldy
Mońǵolııanyń batys shebinde ornalasqan Baı-О́lke aımaǵynyń ortalyǵyna qazaqtan shyqqan Mońǵolııa Batyry Ikeı Mázimulyna eńseli eskertkish qoıyldy, - dep habarlaıdy Egemen.kz
