Tanym • 15 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Muhıttaǵy máńgilik ot
Úndi muhıtyndaǵy Karabıbo aralynyń mańynda sý betinen kenetten jalyn kóterilip, birneshe sekýnd janyp, keıin ǵaıyp bolady. Bul tylsym qubylys arada sál ýaqyt ótkende taǵy da qaıtalanyp otyrady.
Tanym • 15 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Apattan aman qalǵan
1971 jyly 24 jeltoqsanda LANSA 508 reısi Perýden ushyp shyǵady. Alaıda kóp uzamaı ushaqty naızaǵaı soǵyp, Amazonkanyń qalyń djýnglıine qulaıdy. Ushaqtaǵy 92 adamnyń ishinen jalǵyz ǵana 17 jastaǵy Iýlıane Kıopke tiri qalady.
Tanym • 15 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: «Balyq jaýǵan»
Aspannan balyq jaýǵan dese, sirá senbessiz. Biraq bul – tabıǵattyń taǵy bir ǵajaby. Gondýrastyń Ioro qalasynda jyl saıyn «balyq jaýyny» bolady.
Digital • 14 Aqpan, 2025
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetinshe, ókpe qaterli isiginen jyl saıyn 1,8 mıllıon adam kóz jumady. Al onyń 64%-y kesh anyqtalady. Otandyq «Cortex AI» startapy osy máseleni sheshýge baǵyttalǵan. Jasandy ıntellekt negizinde jumys isteıtin júıe rentgen sýretterin 3 mınýt ishinde taldap, qaterli isik belgilerin 94,1% dáldikpen anyqtaıdy.
Qoǵam • 14 Aqpan, 2025
Internet alaıaqtan qalaı saqtanamyz?
Kıberqaýipsizdik – búgingi zamannyń ózekti máselesiniń biri. Sıfrlyq tehnologııalar damyǵan saıyn alaıaqtardyń da ádisteri túrlenip shyǵa keledi. Qazir ınternet alaıaqtarynyń qurbany bolǵan adamdar týraly jıi estıtin boldyq. Biri bank kartasyndaǵy aqshasynan aıyrylsa, endi biri áleýmettik jelidegi paraqshasyn joǵaltady. Keıbiri jeke málimetteri taralyp ketip, opyq jeıdi. Munyń basty sebebi – adamdardyń sıfrlyq qaýipsizdikke beıjaı qaraýy.
Tanym • 14 Aqpan, 2025
Keıde túsimizde bir kórinis qaıta-qaıta qaıtalana beredi. Ushyp bara jatqanymyzdy nemese stýdenttik jyldar artta qalsa da, daıyndalmaǵan emtıhanǵa kirip, qalamymyzdy taba almaı qıpalaqtap turǵanymyzdy kóre beremiz. Keıbir tús bizdi ótkenge súıreıdi, tanys kóshelermen jetektep, áldebir oryndarǵa aparady. Bul jaı ǵana eles emes – mundaı qubylys qaıtalanatyn tús dep atalady. Ǵalymdardyń zertteýlerine súıensek, adamdardyń 75 paıyzy ómirinde kem degende bir ret osyndaı tús kórgen. Munyń syry nede?
Másele • 13 Aqpan, 2025
Jas muǵalimder nege qysymǵa ushyraıdy?
Mekteptegi oqýshylar arasyndaǵy býllıng týraly jıi estımiz. Oǵan jol bermeýdiń amaldary da aıtylyp júr. Alaıda bilim uıasynda tek oqýshylardyń ortasynda ǵana emes, muǵalimderdiń de arasynda býllıng bar. Ásirese jas mamandarǵa degen qurmet tómen.
Talbesik • 13 Aqpan, 2025
Qar – tabıǵattyń eń sıqyrly syıy sekildi. Qar jaýǵan kezde álem múlde basqa keıipke enedi. Dybys báseńdep, aspan men jer arasyndaǵy shekara joıylyp, jan-jaǵymyz aq kórpege oranady. Bir sátke bári toqtap qalǵandaı seziledi. Osy bir japalaqtap jaýǵan qarǵa tamsanyp turǵan sátte kúndelikti qarbalas tirshiliktiń yrǵaǵy báseńsı qalady. Kóńilde bala qýanysh paıda bolady. Biraq bul qýanyshtyń astarynda qandaı qupııa jatyr? Nege qar bizdi erekshe áserge bóleıdi?
Tanym • 08 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Tynyshtyq bólmesi
AQSh-ta «absolıýtti tynyshtyq bólmesi» bar. Mundaǵy shý deńgeıi – -9 dB. Bul tipti adamnyń qulaǵy estı almaıtyn, tabıǵatta kezdespeıtin absolıýtti tynyshtyq.
Tanym • 08 Aqpan, 2025
Ǵalam ǵajaptary: Qaıta týǵan ǵalym
1903 jyly Nıý-Iorktegi zerthanada bolǵan jarylysta Robert Výd esimdi ǵalym qaıtys bolady. Biraq tańǵalarlyǵy – ol sanaýly mınýttan keıin qaıta esin jııady.
