Suhbat • 06 Maýsym, 2023
Ulttyq mártebege múddeli teatrlar ultqa jaqyn ba?
Ár kezeń óz avtoryn týǵyzady. О́mirsheń klassıkanyń kórermenge bereri de, úıreteri de kóp. Alaıda óz dáýirine ún qatqan, óz ýaqytynyń júgin kótergen zamanaýı dramatýrgterdiń shyǵarmalary teatr sahnasynda árdaıym keshegi kezeń týyndylarymen birdeı deńgeıde kórinis taba bermeıdi. Búgingi dramatýrgter qoǵam tarapynan «Shekspır men Chehov sııaqty jaza almaısyńdar» degen ótkir syndy jıi estıdi. «Jazǵan pesam sahnada qoıylmaıdy» dep nemese qoıylǵan kúnde de, «ishten shyqqan shubar jylan», kóz maıyn taýysyp, jan júregimen jazǵan pesasynyń rejısserlerdiń «pyshaǵyna» ilinip, aıaýsyz týralyp, jutań tartyp shyǵatynyna narazy dramatýrg ózinshe ókpeli. «Olardyń jazǵan pesalary jaramsyz. Sıýjeti solǵyn, ıdeıasy áljýaz, keıipker harakterlerine deıin uqsas, qarabaıyr, tartymsyz» dep rejısser sharasyzdyq tanytady. Dramatýrg pen teatrdyń, dramatýrg pen rejısserdiń arasyndaǵy baılanystyń belgili bir júıege túspeýi – búgingi qazaq teatrynyń sheshimin kútken ózekti máseleleriniń biri. «Dramatýrg – rejısser – kórermen» tizbeginde jumys isteıtin teatrlar óz repertýaryn jasaıtyn avtor-dramatýrgpen shyǵarmashylyq baılanysyn qamtamasyz etetin zamanǵa saı ońtaıly tetikterin taba alǵan joq. Ortaq mámilege kele almaı tartysyp júretin eki taraptyń pikirtalasy tolassyz aıtylyp kele jatqanyn eskergennen bolar, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń Teatr jáne kıno bóliminiń meńgerýshisi, tanymal teatr synshysy, ónertaný kandıdaty Amangeldi Muqan dramatýrgter men teatr rejısserleriniń basyn qosyp, kúrdeli máseleniń kóleńkesi men kúngeıi týraly áńgime órbitti. Ulttyq ádebıettiń bas dramatýrgi M.Áýezovtiń Mýzeı-úıinde ótken jıynǵa jıyrmadan astam teatr mamany qatysty. Shyǵarma talantty avtordyń qalamynan týsa, jazylǵan dúnıe mazmun jaǵynan tereń, másele qoıý jóninen ótkir bolsa, teatr sahnasynda qoıylýyna ne kedergi? Olardy qalaı jaqyndatýǵa bolady jáne teatrǵa, kórermenge qajetti sapaly pesa jazýdy qalaı jolǵa qoıýǵa bolady? Mine, bul – suraq. Maqsaty – máseleniń basynda turǵan eki tarapty, eki úlken shyǵarmashylyq top – avtor-dramatýrg pen teatrdy (rejısser, dırektor) jaqyndastyrý.
Tarıh • 06 Mamyr, 2023
Beıbit ómir besiginde terbelip ósken urpaqqa soǵys degen jat uǵym. Oısha elestetetin soǵystyń jantúrshigerlik shyndyǵyn, tynysh ómirdiń qadir-qasıetin ot pen oqtyń ortasynan aman kelgenderdiń shyǵarmasy bárinen góri tereńirek sezindiredi. Qaýyzy ashylmaı jatyp áskerge shaqyrylǵan balalar qatarynda ıyǵyna myltyq asynyp, qan maıdannyń ortasynan tabylǵandardyń ishinen elge belgili aqyn-jazýshylardyń úlken shoǵyry shyqty. Soǵystyń naǵyz shyndyǵy – solardyń shyǵarmasynda. Ol shyǵarmalar HH ǵasyrdyń ekinshi jartysyndaǵy tutas birneshe býyndy tárbıeledi.
Suhbat • 03 Mamyr, 2023
Teatr men kıno ónerinde esimi qurmetpen atalatyn akter ári rejısser Murat Ahmanov ónerge erte keldi. Túr-turpatynyń ózi sahnaǵa suranyp turǵan nemeresin atasy jetektep ákelip Almaty horeografııalyq ýchılıshesiniń dırektory, áıgili bıshi Shara Jıenqulovanyń qolyna tapsyrǵanda ol on eki jasta bolatyn. Rejısser dúnıege kelgen Almaty oblysy Kegen aýyly Uzynbulaq aýylyna «Atamannyń aqyry» fılmin túsirýge barǵan Sháken Aımanov tańsyq ónerdiń izine túsken bıshi balany kórip, batasyn berip, qolyndaǵy qamshysyn syıǵa tartqan. Sodan beri qyzyǵy men qıyndyǵy qatar júretin óner salasyna ómirin arnaǵaly da tup-týra jarty ǵasyr bolypty.
О́ner • 12 Sáýir, 2023
A.Seleznev atyndaǵy Almaty horeografııalyq ýchılıshesi horeografııalyq oqý oryndary arasyndaǵy VIII «О́rleý» halyqaralyq baıqaýyn ótkizdi. Bul halyqaralyq baıqaý álemniń jetekshi balet mektepteri arasyndaǵy halyqaralyq baılanysty damytyp, nyǵaıtý maqsatynda 2008 jyldan beri uıymdastyrylyp keledi.
Teatr • 31 Naýryz, 2023
Alshysynan túsken «Altyn saqa»
Respýblıkalyq sheńberden shyǵyp, halyqaralyq deńgeıdi qamtyp, teatr óneri men sahnadaǵy jetistikti baıandap, baq synaıtyn aýqymdy festıvalderdiń alamany aldymen óz shaǵyn alańyn baǵyndyrýdan bastalyp jatady. Bul báıgeniń bári óz ónerin ózgemen salystyryp, jańashyldyqqa umtylyp, tájirıbe almasyp, birtutas óner keńistigin jasaý úshin mańyzdy da. Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry bıylǵy maýsym kezeńin bıik jetistiktermen túıindegenin 5-ret ótkizilip otyrǵan «Altyn saqa» teatrishilik festıvalimen kórsetti. Alǵash 2016 jyly «Altyn saqa» balalar spektaklderiniń báıgesi bolyp bastaý alyp, jańa qoıylymdardyń teatrishilik festıvali dep jalǵasyn tapqan bul festıval tórt jyl qatarynan ótken soń álemdik pandemııa saldarynan toqtap qalyp, araǵa úsh jyl salyp, bıyl teatrmen qaıta qaýyshty. Teatrdyń 70-ke tarta ártisi arasynda bir jyl aıasynda sahnalanǵan spektakldegi rólder boıynsha júldeler sarapqa salynyp, túrli arnaıy atalymdar boıynsha júırikter anyqtalyp, aqshalaı jáne arnaıy dıplomdarmen marapattaıtyn úmit pen shabyt syılaıtyn shyǵarmashylyq dástúr bul.
О́ner • 20 Naýryz, 2023
Qońyrqojanyń tórt tarlany – ulttyq ónerdiń alasarmas bıigi
Qazaq kınosynyń tólqujatyna aınalǵan áıgili «Qyz Jibek» fılmin túsirgen Sultan Qojyqovtyń otandyq kınony damytýdaǵy eńbegi óz aldyna, ol shyr etip dúnıege kelgen degdar otbasy shyǵarmashylyq ordasyna aınalyp, ulttyq ónerdi órge súıregen tarpań talanttardyń uıasy bolǵany sóz oraıy kelgende aıtylyp qalatyny bolmasa, áýlettiń rýhanı áleýetinen qalyń jurt tegis habardar dep aıtý qıyn.
Qoǵam • 14 Naýryz, 2023
Almatydaǵy Ortalyq memlekettik mýzeı alǵash ret dámi til úıiretin tátti torttardyń toptamasyn kópshilikke tartý etti. «Tort mýzeıi» atalatyn kórmede barmaǵynan almatylyq bal tamǵan kondıterlerdiń eksklıýzıvti avtorlyq torttary toptastyrylǵan. Kórmege qatysqan jergilikti sheberler túrli dızaındaǵy, alýan pishin men ólshemdegi 40-tan astam torttyń túrin jasaýǵa nıet bildirip, táttini naǵyz óner týyndysyna aınaldyrǵan.
Teatr • 09 Naýryz, 2023
Eldegi teatrlardyń jaǵdaıy qalaı?
Ulttyq teatrdyń týǵan kúni tóńireginde talas kúni búginge deıin tolastamaı kele jatsa da, teatrdyń týǵan kúni Júsipbek Aımaýytovtyń rejısserligimen Semeıde sahnalanǵan «Birjan – Sara» aıtysynan bastaý alatyny týraly aǵa býyn óner zertteýshileri Baǵybek Qundaqbaıuly men Áshirbek Syǵaı aıtyp ta, jazyp ta ótti. Aqpan aıyna dálme-dál keletin osy ataýly kúnmen teatr ónerine baılanysty ıgi sharalardyń molynan atqarylyp jatatyny da sondyqtan bolsa kerek. Bir basynan birde órkendeý kezeńin, birde quldyraý shaǵyn ótkerip kele jatqan ulttyq drama teatrlarynyń shyǵarmashylyq jaǵdaıyn súzgiden ótkizip, jetistigi men kemshiligin qatar saralap otyrǵan Qazaqstan Teatr synshylary birlestigi tórt jyldan beri jemisti jumys istep keledi. Aıtýly kúnniń aıasynda teatr synshylary bas qosyp, byltyrǵy teatr festıvalderiniń erekshelikteri, sahnalyq qoıylymdardyń kórkemdik sapasy týraly sóz qozǵap, búgingi qazaq teatr rejıssýrasyndaǵy izdenister men irkilister týraly keleli áńgime óristetken edi.
Kıno • 15 Qyrkúıek, 2021
Qazaqstan rejısserlerin ne qyzyqtyrady?
Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada memlekettik qarjylyq qoldaýdan úmitti kınojobalardyń ashyq qorǵaýy bolyp ótti. Elimizdiń kıno salasy memlekettiń qarjylyq qoldaýyna tikeleı táýeldi bolǵandyqtan, úmitti kınojobalar birneshe satyly irikteýden ótip baryp, óz fılmderine qarjy alatyn jobalar tiziminen kóriný múmkindigine ıe. Qazaqstannyń halyq ártisi Doshan Joljaqsynov tóraǵalyq etken Saraptama keńesi bul joly 510 ótinimdi qarastyrdy. 2019 jyly 109, 2020 jyly 226 ótinim túskenin eskersek, ótken jyldarmen salystyrǵanda bıylǵy kórsetkish barlyǵynan oq boıy ozyq, rekordtyq nátıje kórsetip tur.
Teatr • 05 Tamyz, 2021
Mejesi bıik, múmkindigi mol ujym
Zańmen bekitilip, jylyna bir ret beriletin kezekti eńbek demalysy jumys isteıtin ár adam úshin, ásirese shyǵarmashylyq adamy úshin asa mańyzdy. Jaz mezgili jaqyndaǵannan bastap demalysty este qalatyndaı etip ótkizýdi oılastyryp, ishteı túrli jospar túzý súıikti ermektiń birine aınalyp, asyǵa kútedi. Densaýlyqqa kóńil bólip, sharshaǵan aǵzany qalypqa keltirip, boıǵa kúsh-qýat jınap qaıtýǵa árkim qumbyl. Demalysqa kezektespeı-aq búkil qyzmetkeri bir mezgilde ketip, qol ustasyp birge keletin dástúri bar sanaýly ujymnyń biri – teatr. Apta basynda Ǵabıt Músirepov atyndaǵy balalar men jasóspirimder teatrynyń basshylyǵy jazǵy eńbek demalysynan oralǵan ujymdastaryn tosyn jaǵdaıda qarsy aldy.
