Jansaraı • 15 Qarasha, 2024
Abyl Kekilbaev: Bir túnde úıdiń erkesinen úlken adamǵa aınaldym
Ult rýhanııatyna ólsheýsiz úles qosqan taý-tulǵalardyń urpaqtary da jaqsynyń kózindeı kóńilge ystyq kórinedi. Ásirese ata murasyna adaldyq tanytyp, shyǵarmashylyǵynyń shamyn jaǵyp júrgen shyraqshy uldarǵa qurmet bólek. Solardyń biri – Halyq jazýshysy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Ábish Kekilbaıulynyń tuńǵysh nemeresi Abyl. Abyz jazýshynyń bıylǵy 85 jyldyq mereıtoıy qarsańynda atadan qalǵan mol murany bútindep, keıingi urpaqqa shashaýyn shyǵarmaı jetkizý jolynda shapqylap júrgen Abyl Kekilbaevpen suhbattasýdyń sáti tústi.
Tanym • 06 Qarasha, 2024
Ádebı saýalnamamyzdyń kezekti qonaǵy – synshy-ádebıetshi Amangeldi Keńshilikuly. Dástúrli suraq: ne oqyp júrsiz?
Jansaraı • 18 Qazan, 2024
Maqsat TÁJ-MURAT: «Oı kirgeli tımedi erik ózime»
Ádebı ortada jurt kózinen jyraq, dýmandy jıyndarda sırek kórinetin, desek te jazýy júırik qalamgerler bar. Ásirese qalyptasqan ózindik taqyryby, tosyn janry, qalam mashyǵy, jazý stıli, tyń paıymy avtordyń bólek bolmysyn baıan etedi. Mundaı bólek bolmysty shyǵarmashyl jandardyń oıy da, sózi de, ómir súrý erejesi de bóten bolady eken. Búgin tanymdyq taqyrypta tolǵamdy eńbek jazyp júrgen qalamger-esseıst, ǵalym, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Maqsat TÁJ-MURATPEN áńgimelesýdiń sáti tústi. Árıne, alǵashqy sózimizdi tarıhı týyndylarynan bastadyq.
Ádebıet • 27 Qyrkúıek, 2024
Ádebıettiń basty taqyryby adam hám adamnyń jany deımiz. Jazýdy ardyń isine balaǵan ár jazýshy, eń aldymen izgilikti, adamdyq ıgilikterdi kózdeıdi. Iаǵnı naǵyz ádebıet – sol ýaqyt, sol tirshilik, sol ómir. Sol kezeńdegi qoǵam kelbeti, zaman shyndyǵy, halyqtyń kózqarasy, talǵamy, oıy men sózi – bári-bári shyǵarmaǵa arqaý bolmaq. Keıde jaqsy jazatyn qalamgerdiń asa tanymal emes, dańqy da, daqpyrty da joq shyǵarmasyn kóresiń. Ony jurttyń bári japa-tarmaǵaı oqymasa da kórkem tili men sıýjet tynysy, dınamıkasy bir-birimen astasyp, sheber úılesim taýyp jatady. Kórkemdik aıshyqtar tereńnen órilip, bir názik sezimder, kishkentaı adamdardyń kishkentaı armany, kishkentaı adamdardyń kishkentaı qylmysy, kóbimiz moıyndaı qoımaıtyn ómirdiń shyndyǵy kezdesedi. Bireý ádilet izdep sharq ursa, endi bireý óz ádiletimen ǵumyr keship baǵady. Sheksiz qııaldan, jasandy oqıǵadan, sulý sózden ada avtor ómirdiń naq ózin sýretteıdi. Adam janynyń tereńine úńiledi. О́mirdi biletindigi sonshalyq, shyǵarmanyń shynaıylyǵyna tańǵalasyń. Jazýshy Kemel Toqaevtyń «Sarǵabanda bolǵan oqıǵa» povesin oqyp otyryp, osyndaı oıǵa keldik.
Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2024
Qala men dalanyń aıyrmasy kóp: aýasy men aspany da bólek, Kúnniń shyǵýy da, batýy da erek. Samsaǵan juldyzdardyń jaryǵy kóz qaryqtyrady. Baıqasaq, qalanyń bıik úıleri men qaptaǵan qurylysy qııaldy shekteıdi. Artyq oıǵa oryn bermeıdi. Al sheksiz dala mı keńistigin keńeıtedi, shabytyńdy tasytyp, tynysyń ashylady. Shetsiz sary dala oıyńdy da sheksiz etetindeı. Qas tulpardaı quıǵytyp shabady. Attaǵan ár qadamyń – tunǵan tarıh. Ár taý-tastyń aıtar ańyzy bar. Qustary da osy dalanyń jyryn jyrlaıdy. Anaý tóbe, myna jazyq ulttyń keshegi elesindeı qylań beredi. Ulytaý óńirine jasaǵan úsh kúndik saparymyzda bir sát osyndaı kúı keshtik.
Mıras • 12 Qyrkúıek, 2024
Jýyqta ǵana Ábish Kekilbaıulynyń nemeresi Abyl jazýshy muraǵatynan bir beınejazba jiberipti. Sary dalada jaıaý júrgen bir top zııaly. Ortada – mańdaıy jarqyrap, qolyn sermegen saıyn ár tastyń tarıhyn jatqa soǵyp turǵan abyz Ábish. Tabanynyń astyndaǵy tóbeniń kıesin sezinip, ata-babanyń rýhy qonǵandaı tolǵatady kelip. Sonaý qatpar-qatpar dúnıeniń dúbirinde qalǵan ǵasyrlardan tebirene syr shertedi. Ne degen tolassyz bilim deseńizshi. Dál bir qazǵan saıyn burq-sarq etip bulqyna atqylaıtyn bulaq syndy. Qarymdy qalamger, kórnekti tulǵanyń qandaı beınesi bolsa da oqyrmanǵa ystyq emes pe? Sonaý eski jyldardyń elesinde túsirilgen beınejazbany tarıhtyń monshaq-kózindeı, keshegi kúnnen qalǵan bir belgideı qabyldap, ótken ýaqytqa sapar shektik.
Ádebıet • 09 Qyrkúıek, 2024
Jazýshylyq – óner deımiz. Árıne, zamanyna qaraı kásipke aınaldyrǵandar da bar. Sondyqtan jazýdy árkim ártúrli qabyldaıdy. Iá, jazamyn dep eshkim jazýshy bolyp ketpeıdi. Jazbaımyn dep taǵy eshkim jazbaı ketpeıdi. Bul ózi óner, kásip degennen bólek bir aýrý syndy.
Mádenıet • 29 Tamyz, 2024
Ystyqkól sapary nemese Áýezov kóshesi, №3
Sholpan ata qalasyna (Qyrǵyzstan) issaparmen baratynymyzdy estigen mezette-aq, eń aldymen, Áýezovtiń úıine soǵýdy oıladyq. Sol sátten bastap Ystyqkól jaǵasyndaǵy qazaq-qyrǵyz rýhanııatynyń kıeli shańyraǵyna aınalǵan jazýshynyń úıi oıǵa orala berdi. Muqańnyń Almatydaǵy murajaı-úıinde talaı bolsaq ta, qyrǵyz shárindegi saıajaıyna ańsardyń erekshe aýǵany ras. Zańǵar jazýshynyń qyrǵyz báıkelerge degen kóńiliniń tym bólek bolǵanyn da el biledi. Áýezov úıiniń aýlasynda Shyńǵys kútip otyrǵandaı, uly Manastyń rýhy shaqyryp turǵandaı birtúrli asyqtyq...
Pikir • 21 Tamyz, 2024
О́tkende jańa bir fılmniń tusaýkeserine bardyq. Avtory – jas rejısser. Kınony kórdik, keı sátterine tebirendik, «áttegen-aılaryn» da túrtip otyrdyq. Degenmen salystyrmaly túrde aıtar oıy bar, akterlerdiń sheberligi de jaman emes. Áıteýir jeńil-jelpi komedııadan ada, emosııalyq tolqynysy bar aýyr taqyrypty kórsetýge talpynǵan. Táýir-aq destik.
Rýhanııat • 21 Mamyr, 2024
Kitapsyz qoǵam: sebep pen dáıek, oı men oram
Búgingi qaryshtap damyǵan, jahandanǵan qoǵamnyń bir urty maı bolsa, bir urty qan ekeni de ras. Iá, keshegi kezeńmen salystyrǵanda ómirimiz jaqsardy, turmysymyz jeńildedi, Aıǵa da ushýǵa múmkindik bar. Esesine, rýhanı quldyraýǵa ushyradyq. Burynǵydaı kitap izdegen, túndi tańǵa uryp maıshammen kitap kemirgen, bas qosqan dos-qurbylar oqyǵan shyǵarmasyn aıtyp shýlasqan qoǵam qazir ózgergen. Bul kitap oqymaý ǵadeti qazaq qaýymynda ǵana emes, barsha álemde beleń alyp otyr. Kitap oqýǵa tolyq múmkindigi bar adamdardyń kórkem ádebıetke qyzyqpaýynyń sebebi kóp. Eń basty dáýirlik sebep, árıne, «sanany turmys bıleýinde» deımiz. Osy oıymyz ras pa ózi?
