О́ndiris • 25 Jeltoqsan, 2023
Ekonomıkany órge súıregen ónerkásip
Ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi – ónerkásip. Biraq bul buljymas aqıqatty ómirde iske asyrý qıynnyń qıyny. Bizdiń el áý bastan shıkizattyq satylymǵa arqa súıeıtin el, dese de ár jyldary ártúrli baǵdarlama aıasynda ónerkásipti damytýǵa kúsh salyp keledi. Biri – nátıjeli, biri – nátıjesiz. 2023 jyly da bul salada az jumys atqarylǵan joq. Jalpy somasy 376,3 mlrd teńgege 91 ónerkásip nysanynyń iske qosylýynyń ózi – táýir kórsetkish.
Ekonomıka • 20 Jeltoqsan, 2023
2023 jyl: El ekonomıkasynyń ósimi
2022 jyly bolǵan geosaıası táýekelderden keıin Qazaqstan 2023 jylǵa daıyn boldy. Sondyqtan bolar osy jyl el ekonomıkasy úshin sátti órbidi. Eń bastysy, baǵa ósimi tejeldi. Bul rette Ulttyq banktiń de, Úkimettiń de eńbegin atap ótý mańyzdy. Bıyl qańtar-qarasha aralyǵynda ekonomıkalyq ósim qarqyny 4,9 paıyzdy qurady. О́tken jyldyń sáıkes kezeńinde bul kórsetkish 2,7 paıyzdy quraǵanyn eskersek, bıylǵy ósim – úlken jetistik.
Qarjy • 20 Jeltoqsan, 2023
Zańsyz shyǵarylǵan aktıvter: 1 trln teńge memleket qazynasyna qaıtaryldy
Bıyldan bastap zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý belsendi júrgizilip jatyr. Memleket basshysy bul iske erekshe mańyz berip, arnaıy zańǵa da qol qoıdy. Bas prokýratýranyń janynan komıtet te quryldy. Qazirgi ýaqytta qazynaǵa qaıtarylǵan qarjy kólemi 945 mlrd teńgeden asady. Aktıvi 13 mln aılyq eseptik kórsetkishten asatyn nemese 44 mlrd 850 mln teńgeden asa zańsyz qarjy jıǵandar zań qyryna iligedi.
Ekonomıka • 16 Jeltoqsan, 2023
Munaı salasy Qazaqstannyń táýelsiz el retinde erkin ómir súrip, álemdik keńistiktegi ornyn aıqyndaýyna úles qosty. Qara altyn óndirisiniń arqasynda qazynaǵa mol qarjy tústi, sonyń nátıjesinde Ulttyq qor quryp, keler urpaqtyń menshigine arnap aktıv jııa bastadyq. Jerimizdiń astyna jasyrynǵan qazba baılyq halyqtyń ál-aýqaty men baqýatty turmysyna tikeleı sebepshi. Egemendikti jarııalaǵan ádepki jyldarda shamamen 26 mln tonna munaı qazyp alsaq, bul kórsetkish jańa ǵasyrdyń basynda 30 mln-ǵa jetip, arada on jyl óter-ótpeste eki ese ósip shyǵa keldi. Qazir Qazaqstan jylyna 80-90 mln munaı óndirýge qabiletti. Onyń 80 paıyzy eksporttalady.
Pikir • 13 Jeltoqsan, 2023
Bizdi bir qutqarsa, meıirim qutqarar. Tap qazir meıirimge zárýmiz. Álemdegi álimjettik operasııalary tap osy meıirimniń joqtyǵynan, tatý dıplomatııany quptamaǵandyqtan týyndap jatyr. Qoǵam ishinde meıirim kimge kórsetilýi kerek? Bárine. Anaǵa da, áıelge de, balaǵa da, dosqa da, joldasqa da, ujymdasqa da. Meıirim syzyǵynan attap ketken adamnyń tartatyny tek azap. Aınala, týǵan-týystyń senen meıirim kórýi – ári-beriden soń zańdy nárse. Al biz elep-eskere qoımaıtyn, eleýsiz júrgen eńbek adamdaryn bir ýaq eske alyp, bir ýaq qýantyp qoıý she?
Qarjy • 12 Jeltoqsan, 2023
Korporatıvtik basqarý ıgiligin qashan kóremiz?
Astanada qarjygerler jınalyp, korporatıvti basqarý jáne osy baǵytta týyndaıtyn qıyndyqtar men táýekelderdi talqyǵa saldy. Qatysýshylar ár alýan pikir aıtty, sonyń ishinde kóbiniń bir arnada toǵysqan kózqarasy – salaǵa jańa standarttardy engizý jaıy. Onsyz alǵa jyljý, bıznesti órkendetý, ósimdi arttyrý kún sanap qıyndaı bermek. Árıne, halyqaralyq tájirıbeni der kezinde eskerip, jaqsysynan úırenip, jamanynan jırenip otyrý da mańyzdy.
Qoǵam • 12 Jeltoqsan, 2023
Erekshe balalar kıimi: Kásipkerdiń ıgi bastamasy
О́skemende bir kezderi ataǵy alysqa ketken «Rassvet» degen tigin fabrıkasy jumys istegen. Keıin qarjylyq qıyndyqtarǵa ushyrap, sharýasy turalap qalady. 80-jyldary sol fabrıkada eńbek etken Álııa Adamova 2018 jyly áıgili fabrıkany «Raýan» etip jańǵyrtyp, naryqqa qaıta alyp keldi. Bul rette shyǵys óńirine belgili kásipker, Álııanyń aǵasy Rýstam Adamovtyń da adamgershiligin aıtpaı ketýge bolmaıdy. Kásiporyn qyzmetine erekshe eńbegi sińgen, burynǵy basshy Gúlimhan Nakýjanovanyń ózi Rýstamdy ish tartyp, osynda kelýge shaqyrǵan eken. Ekeýlep júrip qyzmetkerlerdiń mıllıondaǵan jalaqysy men kásiporynnyń shyǵyndaryn tólegennen keıin, fabrıka qaıta eńse tikteı bastaıdy. Qazir óndiris orny tutas óńirdiń qajettiligin qamtamasyz etip otyr. Alaıda negizgi maqsat – tipti basqa.
Ekonomıka • 11 Jeltoqsan, 2023
«Samuryq-Qazyna» jobalary tıimdi júzege asyp keledi
«Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ Qoǵamdyq keńesi ınvestısııalyq jobalardyń monıtorıngin talqylady. Jıynda ınvestısııalyq jobalarǵa monıtorıng júrgizý tártibi týraly sóz bolyp, Qordyń monıtorıngke qatysty tásilderi qaraldy. Búginde Qordyń turaqty monıtorıngine jatatyn iri ınvestısııalyq jobalar portfelinde munaı-gaz, munaı-hımııa, energetıka, kólik-logıstıka jáne basqa da salalardaǵy 42 joba bar. Olardyń jalpy quny shamamen 24 trln teńgege baǵalanyp otyr.
Saraptama • 11 Jeltoqsan, 2023
«ArselorMıttal Temirtaý»: Qaıǵyly kúnder artta qaldy ma?
Beıbit zamanda júzdegen kenshiniń qaza tabýyna sebepker bolǵan «ArselorMıttal Temirtaý» kásiporny aqyry elimizdiń menshigine ótip, jańa ınvestordyń ıeligine tapsyryldy. Ken shahtalaryn máıithanaǵa aınaldyrǵan kompanııamen kelisimshart úzildi. Sóıte tura, «ArcelorMittal» kompanııasy Qazaqstan úkimetinen 3,5 mlrd dollar suraǵan. Biraq kelissózdi asa baıypty júrgizgen mınıstrler kabıneti mámileni 286 mln dollarmen japty. Jyldar boıy ketken esemizdi tym qurysa osylaı qaıtaryp, kóńilimizdi demdeıik. Kásiporynnyń arǵy-bergi tarıhy qandaı edi, endigi tirligi qaıtip órilmek, jańa ınvestor kim, mámile ekonomısterdiń kóńilinen shyqty ma? San saýalǵa jaýap tabýǵa tyrysyp kóreıik.
Ekonomıka • 08 Jeltoqsan, 2023
Kooperasııa tıimdiligi nege tómendedi?
Byltyr elimizdiń aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri 390 mlrd teńgege 47,4 myń tonna ónim óndirgen. Salyq kodeksinde olar úshin barlyq salyq boıynsha 70% jeńildik kórsetiletin arnaıy rejim de qarastyrylǵan. Kooperatıvterge óndiristi óristetý úshin «Báıterek» holdınginiń enshiles uıymdary arqyly nesıe de beriledi. Soǵan qaramastan kooperatıvter qyzmetiniń tıimdiligi áli kúnge tómen bolyp otyr.
