Qazir kásiporynnyń búkil qaryzy ótelip, sehtar jóndelip, kabınetter retke keltirilip, terezeler aýysyp, jeldetkishter ornatylǵan. Sondaı-aq jańa tigin mashınalaryn da satyp aldy. Kásiporynnyń negizgi baǵyty – arnaıy kıimder. Bul rette shahardaǵy tıtan-magnıı kombınaty, «О́skemen ónerkásiptik armatýra zaýyty», «Karavaı» nan zaýyty, «Regıstan» qoǵamdyq tamaqtaný jelisi, «InVivo» zerthanasy «Raýan» О́SK-niń tikeleı tutynýshylaryna aınalǵan. Kásiporyn negizinen óndiristiń ár alýan túrine arnalǵan arnaıy kıimder, transport quraldaryna arnalǵan qaptamalar, bronejılet qaptamalary, perde, asúı qoloramaldary, basqa da toqyma buıymdaryn tigedi.
«Biz árqashan el ıgiligine jumys istegimiz keledi. Pandemııa kezinde de qyzmetkerler eshqandaı demalyssyz betperde, halat, dárigerlerge arnalǵan kostıým tigýmen aınalysty», deıdi kásiporyn basshysy.
Álııa Adamovanyń negizgi mamandyǵy – pedagog. Sondyqtan bolar jastardy oqytýdy jany qalap turady. Kásiporyn janynan ashylǵan oqý ortalyǵy áleýmettik osal top sanatynan shyqqan qyz balalarǵa tigin sheberligin úıretedi. Sondaı-aq Jumyspen qamtý ortalyǵymen de tyǵyz qarym-qatynas ornatypty. Ortalyq munda «Jastar tájirıbesi» jáne «Alǵashqy jumys orny» jobalary boıynsha jumyssyz azamattardy jiberip otyrady. Qazir fabrıkada 23 adam jumys isteıdi. Onyń úsheýi – múmkindigi shekteýli jandar.
«Biz – áleýmettik jaýapkershilikti sezinetin kásiporynbyz, sondyqtan kim-kimge de esigimiz ashyq. Máselen, jaqynda ǵana bir qyzben kelisim jasastyq. Marketpleıske shyqqannan keıin ol ınternetke qatysty jumystardy júrgizýmen aınalysady», deıdi Á.Adamova.
Mine, osy jerde taqyrypqa qoıylǵan oı tizbegin ári qaraı tarqatatyn sát kelgen sekildi. Kásiporyn bıyldan bastap erekshe bastamany qolǵa aldy. Endi «Raýan» kásiporny damý ereksheligi bar balalarǵa arnalǵan kıimderdi tigip, naryqqa shyǵarýǵa kiristi. Á.Adamovanyń aıtýynsha, elimizde birde-bir kásiporyn erekshe balalarǵa arnap kıim tikpeıdi, al suranys degen tym joǵary. Saý balalarǵa kez kelgen tıptegi kıimdi ońaı tabýǵa bolady, al erekshe balalardyń jaǵdaıyn kim oılaıdy? Biz osy olqylyqtyń ornyn toltyrǵymyz keldi deıdi kásipker.
«Biz biraz ýaqyt buryn «aýtızm», «serebraldy sal aýrýy» dıagnozy bar balalarmen jumys isteıtin «Marhabat» ortalyǵynyń qyzmetkerlerine (tárbıeshi, pedagog, qyzmet kórsetýshi personal) arnap kıim tikken edik. Al ol qyzmetkerlerdiń barlyǵy derlik – erekshe balalardyń analary. Sol kezde olar «meniń balama arnap arnaıy kıim tigip bere alasyzdar ma?» dep bizge ótinish qyla bastady. Olar mundaı kıimdi satyp ala almaıdy. Sebebi qymbat. Máselen, arnaıy kıimder Qazanda tigilip, satylady. Biraq baǵasy bizdikinen úsh ese joǵary. Bizdiń baǵamyz da qoljetimdi, sapamyz da reseılik kıimnen joǵary. Rasymen, sol balalardyń ózderine beıimdep nelikten kıim tikpeske dep oılanyp qaldyq. Kóp uzamaı, qolǵa aldyq. Alǵashqy toptamany balalardyń ózine tegin tartý ettik. Mundaı kómekti ishinara áli kúnge jalǵastyryp kele jatyrmyz. Biz rasymen kómekteskimiz keldi. Ata-analarmen aqyldasyp, olardyń qajettilikterin anyqtap baryp osy iske kiristik», deıdi.
Álııanyń aıtýynsha, óz betinshe kıinip, qımyldaı almaıtyn balalar úshin bul kıimder toptamasy óte yńǵaıly bolmaq. Ásirese erekshe balalardy kúzgi jáne qysqy maýsymda kıindirý birshama qıyndyq týdyrady.
«О́ıtkeni qazirgi shyǵarylyp jatqan kıimder ol balalardyń qajettilikterin eskermeıdi. Bizdiń mamandar beıimdelgen toptamany ázirlep shyqty. Kıimder tolyqtaı syrmamen jabdyqtalǵan. Bastan aıaqqa deıin japsyrmaly túımeler qadalǵan. Tipti pampersti aýystyrý úshin de búkil kıimdi qaıta sheshý qajet emes. Sondaı-aq matanyń 80-90 paıyzy maqtadan turady, bul balanyń durys tynys alýyna jáne aınalasynan esh qymsynbaı qımyldaýyna múmkindik beredi. Ishi jyly, qystyq aıaqkıimderimiz de bar. Balalardyń qoldanýyna asa yńǵaıly arnaıy qolǵaptar shyǵarýdy da umytqan joqpyz. Bul balalardyń qoǵammen aralasyp, ádemi, kıimi jarasymdy bolyp júrgenin qalaımyz. Sol sebepti osy toptamany erekshe yqylaspen, erekshe mahabbatpen daıyndap jatyrmyz», deıdi maman.
Fabrıkanyń alǵa qoıyp otyrǵan maqsaty aıqyn ári aýqymdy – olar elimizdegi erekshe qajettiligi bar ár balany qamtamasyz etýdi qalaıdy. Balalardan bólek, damýynda ereksheligi bar jastar men eresek adamdar úshin de arnaıy kıimderge tapsyrys qabyldaı bastapty. Bul da – qýantarlyq bastama.
«Erekshe balalarǵa arnalǵan kıimderge degen suranys tym kóp. Biz qalamyzda osynshalyqty kóp erekshe bala turady dep oılamaǵan da ekenbiz. Al búkil el boıynsha olardyń sany qansha deseńizshi. О́kinishke qaraı, eshqandaı memlekettik qoldaý alyp otyrǵan joqpyz. Sondyqtan bolar, kıimderimizdi aınalymǵa túsirý, kópshilikke tanytý da birshama qıynǵa túsip jatyr. Qazan aıynda kórme bolyp, sol kezde oblys ákimi bizdiń kıimderimizge nazar aýdardy. Tipti mundaı kıimderdi satý isin jolǵa qoıý boıynsha tapsyrma da bergen edi. О́ıtkeni mundaı balalar jekelegen otbasylarda ǵana emes, balalar úıinde de óte kóp qoı», deıdi kásipker.
Balalarǵa arnalǵan kıimderdi erekshe balalardyń analary tigedi dedik qoı. Sonyń biri – Aıtolqyn Muqasheva. Ol ózi osy fabrıkada jáne «Marhabat» ortalyǵynda tárbıeshi bolyp jumys isteıdi.
«Meniń balam – 5 jasta, ol sóılemeıdi, áleýmetten jyraq, shaǵyn motorıkasy zaqymdanǵan. Sondyqtan oǵan óz betinshe kıiný qıyn. Ádettegi kıimdegi syrmalar óte kishkentaı, ashyp, jabýǵa biraz qınalady. Al árbir ata-ananyń maqsaty – balasyn óz betinshe áreket etýge úıretý. Álııa Maratqyzy balalarymyzǵa arnap kıim tigýge usynys jasaǵan kezde óte qatty qýandyq. Bizdiń barlyq usynysymyz usaq-túıegine deıin eskerildi. Ol usynystar syrmalardyń ólshemi, qaltalardyń ornalasýy, materıal tańdaýǵa da qatysty boldy. Sonymen qatar bizdiń balalar kıim túsine de erekshe sezimtaldyqpen qaraıdy. Kóbine birkelki, qarapaıym tústerdi unatady. Bul da eskerildi», deıdi ol.
Kásiporyn aıryqsha yntymaqtastyq ornatqan «Marhabat» túzetý balabaqshasynyń jetekshisi Janna Týkýbaeva osyndaı keremet jáne áleýmettik mańyzy bar jobaǵa qoldaý jasaǵanymyzǵa qýanyshtymyz deıdi.
«Raýan» JShS-men tanystyǵymyz ben yntymaqtastyǵymyz bizdiń qyzmetkerlerge arnaıy birkelki kıim tigýge tapsyrystan bastalǵan edi. Olar sapaly matadan yńǵaıly etip, ýaqytyly tigip berdi. Balabaqshamyzda tirek-qımyl qozǵalysy buzylǵan, júıke-psıhıkalyq aýytqýy bar 80 bala tárbıelenip jatyr. Ata-analarymyz Álııa Maratqyzynyń bastamasymen qolǵa alynǵan erekshe balalarǵa beıimdelgen kıim tigý jobasy aıasynda kıimderdiń úlgisin birlese jasaýǵa atsalysty», deıdi ortalyq basshysy.
Kásiporyn tutynýshysynyń biri sanalatyn Demey saýyqtyrý ortalyǵynyń basshysy Mádına Áýrenova da – erekshe balanyń anasy.
«Á.Adamova men onyń ujymyna erekshe qajettiligi bar balalarǵa arnap arnaıy kıimder tige bastaǵany úshin alǵysymdy bildiremin. Serebraldy sal aýrýyna shaldyqqan balalarǵa kıim tabý da, kıindirý de ońaı emes. Buryn tek Reseı, AQSh, Eýropadan ǵana tapsyryspen aldyrýǵa bolatyn edi. Endi ózimizdiń О́skemennen tabatyn boldyq. Kıimderi óte jeńil ári jyly», deıdi ol erekshe alǵysyn bildirip.
Kásiporyn basshysynyń aıtýynsha, qoıma qazir mundaı kıimderge syqaı tolyp tur. Tek jarnamasy jetispeı jatqandyqtan, kópshilikke tarala qoımady. Áıtpese el aýmaǵynda tap osyndaı kıimge muqtaj bolyp otyrǵan otbasylar qanshama. Ázirge tapsyrys Qostanaıdan ǵana kelip jatyr eken.
«Marketpleıske múlde shyǵa alar emespiz. Qazir osy másele boıynsha kelissóz júrgizip jatyrmyz. Jýyq arada arnaıy qosymshalarǵa shyǵý boıynsha nátıje bolyp qalar. Ozon-men de kelissóz bastadyq. Biraq bul reseılik alańqaı bolǵandyqtan, otandyq óndirýshiler úshin asa tıimdi bola qoımaıtyn sııaqty. Tıisti marketıng jumystary júrgizilgennen keıin biz týraly búkil Qazaqstan biledi, sol kezde kıimderimizge degen suranys ta kóbeıedi degen oıdamyz. Erekshe balalar qaýymdastyǵynyń dırektorymen de kezdesip, qoldaý jaıly aıttym. Ol eńbegimizdi baǵalap, kómektesetinin jetkizdi», dedi Á.Adamova bizben áńgimesin túıindep.
Kóńil shirkin qaı balanyń da aýyrmaǵanyn tileıdi ǵoı. Biraq elimiz boıynsha erekshe qajettilikpen ómir súretin 98 myńnan asa bala bar ekenin statıstıka rastaıdy. Qazir olardy emdeý máselesi ótkir tur. Osynshama balanyń kıiný máselesine qolǵabys etkeli otyrǵan kásiporynnyń ıgilikti bastamasy qoldaýǵa, jarııa etip taratýǵa turarlyq.
Qazir kásiporyn maýsymdyq jáne qystyq kıimderdi tigýmen aınalysyp jatyr. Olardyń ishinde bodı, sporttyq kostıýmder, kombınezondar bar.
