Úkimet basshysynyń orynbasary Ǵalymjan Qoıshybaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan tek memlekettik kásiporyndarda emes, jeke sektorda da eseptilik ashyq júrgiziletin korporatıvti saıasat engizýdi durys dep sanaıdy.
«Biz memlekettik kompanııalardaǵy korporatıvti basqarý boıynsha EYDU-nyń (Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy – red.) basqarýshylyq ustanymdaryna qosylǵymyz keledi. EYDU standarttaryn korporatıvtik basqarýǵa engizý jahandyq kapıtal naryqtaryn otandyq kompanııalarǵa qoljetimdi etedi. Bıyl EYDU keńesi salalyq mınıstrler deńgeıinde korporatıvtik basqarýdyń jańartylǵan qaǵıdattaryn qabyldap, keıinnen ol «Jıyrmalyq top» kóshbasshylarymen bekitildi. Tıimdi strategııalyq jáne transparentti menedjment – uzaqmerzimdi kezeńde kompanııalardyń turaqty damýyn qamtamasyz etetin negizgi element. Sol sebepti Úkimet korporatıvtik basqarý úderisine ozyq tájirıbelerdi engizýge erekshe mán beredi», deıdi Ǵ.Qoıshybaev.
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Abzal Ábdikárimov elimizde kvazımemlekettik sektordyń qyzmetin jáne olardyń memleketpen ózara árekettestigin retteýdiń keshendi quqyqtyq bazasy qurylǵan deıdi.
«Úkimet Dúnıejúzilik bankpen birlesip básekelestikti damytýǵa jáne memlekettik úlesti qysqartýǵa, ekonomıkalyq ári ekonomıkalyq emes uıymdardyń arajigin ajyratýǵa, korporatıvtik basqarýdy jetildirýge, sondaı-aq kvazımemlekettik sektordyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jumystardy júrgizip jatyr. Bul tásilder EYDU-nyń ozyq tájirıbelerimen jáne standarttarymen baılanystyryldy. Sonymen qatar tıimdi ári ashyq kvazımemlekettik sektordy qalyptastyrý úshin qajetti jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beredi», deıdi vıse-mınıstr.
«Teniz Capital Investment Banking» dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, qarjyger Ǵalym Qusaıynov bizde korporatıvti basqarýdyń áli qalyptaspaǵanyn, basshylardyń jumys kúshine adal jáne ádil qaramaıtynyn aıtty.
«Birinshiden, bizdiń elimizde ESG týraly óte kóp aıtylady, biraq biz álemdik lıderlermen básekeleskimiz keletin jasyl ekonomıka jaǵdaıynda (kómirtegi beıtaraptyǵy, sý problemasy, jańǵyrmaly energııa kózine kóshý) ǵana. Bul – óte durys bastamalar, biraq ESG túsiniginde qorshaǵan ortany qorǵaý taqyryby – basqarý qaǵıdattary men bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi damyǵannan keıingi sońǵy taqyryp. Ekinshiden, damyǵan elderde korporatıvti basqarýdy quryp, áleýmettik jaýapkershilikti damytqannan keıin ǵana ekologııa taqyryby kóbirek qozǵala bastady. Batys elderinde ESG týraly aıtqanda, olardyń anyqtamasy boıynsha korporatıvtik basqarý jáne áleýmettik jaýapkershilik máseleleri sheshilgen bolyp sanalady. Bizde sońǵy eki másele boıynsha bári keremet emes jáne korporatıvtik basqarýsyz áleýmettik jaýapkershilikti qurý múmkin emes ekenin túsinýimiz kerek. Al adam eńbegin qorǵaý máselelerin sheshpeı, ekologııalyq máselelerdi sheshýge kóshýdiń maǵynasy joq», deıdi.
Onyń aıtýynsha, Arselordaǵy, Qazaqmystaǵy tragedııalar, ónerkásiptik óńirlerdegi onkologııalyq dertke shaldyǵý, óndiristegi mertigý boıynsha statıstıka beleń alyp turǵanda bıznestiń joǵary deńgeıli áleýmettik jaýapkershiligi týraly sóz qozǵaý qıyn.
«Biz ázirge jabaıy kapıtalızm kezeńindemiz. О́ıtkeni bizde jumysshy quqyǵy úlken mánge ıe emes, sodan únemdep kóbirek paıda tapqysy keledi. Ýran ken ornynda jumys istep júrip, Kanadadaǵy iri ken ornyna jolym tústi. Onda adam kendi qolymen ustamaıdy, bárin robot isteıdi jáne jumys úderisi avtomattanǵan. Sosyn barlyq jerde betperde jáne óte kúshti jeldetkish pen aspırasııa bar. Bizdiń shahtalarda jeldetkish pen aspırasııa resmı atrıbýt retinde ǵana jasalar edi. Qazaqstandaǵy korporatıvtik basqarý qajettilikten góri formaldylyqqa uqsaıdy, al táýelsiz dırektorlar ınstıtýty qalyptasý kezeńinde. Búgingi tańda bank sektory ǵana azdy-kópti jaqsy qurylǵan korporatıvtik ortamen maqtana alady jáne bul elge ondaǵan mıllıard dollar shyǵyn ákeldi. Sondyqtan bizdiń áýeli iri bızneste jáne kvazımemlekettik sektorda korporatıvti basqarýdy damytýmen aınalysqanymyz mańyzdy. Sodan keıin ǵana eńbek jaǵdaıy jáne áleýmettik jaýapkershilikpen aınalysaıyq. Mine, osydan soń ǵana jasyl ekonomıkaǵa kóshýge bolady», deıdi Ǵalym Qusaıynov.
Elimizdegi kásipkerler quqyǵyn qorǵaý boıynsha ýákil Rýstam Júrsinovtiń aıtýynsha, Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń básekege qabilettilik jahandyq ındeksine (2017 jyly) sáıkes Qazaqstan «korporatıvti ádep» ındıkatory boıynsha 59-oryn jáne «menedjerlerdiń kásibıligi» ındıkatory boıynsha 104-oryn alǵan (aldyńǵy jylmen salystyrǵanda segiz pozısııa tómendegen).
«Osyǵan baılanysty Prezıdent halyqqa Joldaýynda korporatıvti basqarý men menedjment sapasyn álemdik deńgeıge deıin kóterýdi tapsyrdy. Úkimet bastamasymen korporatıvti basqarý boıynsha Ulttyq keńes qurylyp, onyń jumysyna júzden asa sarapshy tartyldy. Halyqaralyq mamandardyń qatysýymen korporatıvtik basqarý kodeksteri, olardy memleket qatysatyn kompanııalarda jáne jeke kompanııalarda qoldaný jónindegi nusqaýlyqtar daıyndaldy. Ázirlengen standarttar ulttyq palata tóralqasynyń maquldaýyna ıe boldy jáne Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen kelisildi, odan buryn korporatıvtik dırektorlar, memlekettik jáne jeke kompanııalardyń korporatıvtik hatshylary men sarapshylar arasynda keń talqylaýlar uıymdastyryldy. Bizdiń ulttyq kodeks álemdik tájirıbege jáne EYDU ustanymdaryna tolyq saı keledi. Ony qurý kezinde biz ishinara EO usynystaryna, IFC standarttaryna jáne Ulybrıtanııanyń korporatıvtik basqarý kodeksine súıendik», deıdi.
Sarapshynyń sózinshe, elde atqarylyp jatqan birshama bastamaǵa qaramastan, korporatıvti basqarý júıesi ulttyq holdıngter sheńberinde bólshektene damyp jatyr.
«Bul ınvestısııa tartý quraly retinde ozyq halyqaralyq tájirıbeni engizýge baǵyttalǵan memlekettik jáne jeke aksıonerlik qoǵamdar úshin bazalyq memlekettik yntalandyrýlardyń bolmaýyna baılanysty. Onyń ornyna memlekettik nazar qazir korporatıvtik basqarýdyń úlgilik kodeksin bekitý sııaqty memlekettik organdarǵa tán emes fýnksııalardy oryndaý arqyly negizinen memlekettik aksıonerlik qoǵamdarǵa aýdarylyp otyr. Korporatıvtik basqarýdyń ulttyq standarttaryn iske asyrý boıynsha memlekettik organdarmen ózara yntymaqtastyq tetikteri joq», deıdi arnaıy ýákil.
Bul túıtkilderdi sheshý úshin kelesideı qadamdardy jasaý usynylady. Birinshiden, «saqta jáne túsindir» ustanymyna negizdelgen korporatıvti basqarýdyń ulttyq standarttaryn engizý úshin zańnamalyq jumystarmen aınalysý. Ekinshiden, aksıonerlik qoǵamdardy depozıtarııdiń veb-saıtynda zańdy jaýapkershiliksiz, biraq aksıonerler men ınvestorlar aldyndaǵy bedeline áser etetin qarjylyq eseptilik týraly jyl saıyn habardar etý talabyn zańmen bekitý. Úshinshiden, memleket qatysatyn kompanııalardaǵy dırektorlar keńesine memqyzmetkerlerdiń qatysýyn boldyrmaý maqsatymen táýelsiz dırektorlar men korporatıvti hatshylar ınstıtýtyn damytý boıynsha is-sharalar qabyldaý. Tórtinshi usynys – ókiletti organ jáne kásibı qaýymdastyq yntymaqtastyǵy negizinde táýelsiz dırektorlar men korporatıvtik hatshylardyń biryńǵaı reestrin qurý.
