Menshigindegi aktıvi budan az tulǵalar atalǵan zań aıasynda qýdalanbaıdy, ıaǵnı qoldanystaǵy quqyqtyq prosedýralar negizinde aktıviniń qanshalyqty zańdy ekeni tekseriledi.
Al zań zańsyz jolmen shyǵarylǵan aktıvterdi memleketke qaıtarýǵa nemese Qazaqstandaǵy zańdy ekonomıkalyq aınalymǵa tartýǵa, olardy zańsyz alýǵa jáne shyǵarýǵa yqpal etken sebepter men jaǵdaılardy joıýǵa, sondaı-aq qoǵamdaǵy áleýmettik ádildikti qalpyna keltirýge baǵyttalǵan. Mundaı aýqymdy jumysty ádil jáne nátıjeli júrgizý maqsatynda arnaıy memlekettik qor jáne basqarýshy kompanııa quryldy.
Jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń sotqa deıingi tergep-tekserý qyzmetiniń basshysy Qanat Súleımenovtiń aıtýynsha, qaıtarylǵan qarjy somasyna tek aqsha emes, jyljymaıtyn múlik nysandary da kiredi. Úkimet basshysy Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, arnaıy komıtetpen qatar Premer-mınıstr basshylyq etetin arnaıy komıssııa da jumys istep jatyr.
«Komıssııa quramyna quqyq qorǵaý organdarynyń basshylary, Parlament depýtattary jáne qoǵam qaıratkerleri kirdi. Quram qupııa emes, kópshilikke jarııalandy. Al reestrge keler bolsaq, biz ony jarııa etpeımiz. О́ıtkeni bizde zań boıynsha kinásizdik prezýmpsııasy bar. Sondyqtan mundaı tizilimdi jarııalaý adamnyń áli de dáleldenbegen kinásin aıǵaqtaýy múmkin. Sol sebepti reestr jabyq. Biraq kapıtaldardy qaıtarý boıynsha jumystardyń qorytyndysy negizinde tıisti aqparattardy berip otyratyn bolamyz», deıdi Úkimet basshysy.
Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaevtyń sózinshe, aktıvterdi qaıtarýdyń eki nusqasy jumys isteıdi.
«Qazir zań kúshinde, komıssııa birneshe ret otyrys ótkizdi. Kapıtaldy qaıtarýdyń eki nusqasy bar – erikti jáne májbúrli. Bul rette tizilimge enýi múmkin tulǵa komıssııaǵa kelip, óz erkimen múlikti qaıtara alady. Onyń qandaı múmkindikteri bar? Birinshiden, ol óńirlerdegi, monoqalalardaǵy mańyzdy áleýmettik-ekonomıkalyq jobany tańdap, qarjylandyra alady. Bul opsııa zańmen qarastyrylǵan. Ne bolmasa aqshalaı ákelip: «Mynanshasyn qaıtardym, mynanshasyn elden alyp kettim, ol mynandaı esepshotta nemese qobdıshada, sony qaıtaryp otyrmyn» dep aıta alady. Ol úshin arnaıy esepshot ashtyq. Úshinshi nusqa – múlikpen nemese aksııalarmen, oblıgasııalarmen nemese baǵaly qaǵazdarmen qaıtarý. Osy maqsatta biz ony basqaratyn arnaıy kompanııa qurdyq», dedi mınıstr.
Májilis depýtaty Erlan Saırovtyń aıtýynsha, zańda zańsyz satyp alynǵan aktıvterdi qaıtarýdyń naqty mehanızmi bar.
«Eger memleket bul aktıvtiń zańsyz satyp alynǵanyn dáleldese, ony alyp qoıýǵa bolady. Sondyqtan bul – zań turǵysynan óte mańyzdy. Naqty zańdyq mehanızm bar. Meniń oıymsha, bul zań qajet. Bul – el halqynyń basym bóliginiń tilegi. Biz aımaqtarǵa barǵan kezimizde turǵyndar keıbir adamdardyń «kóleńkeli» jolmen tabylǵan aktıvteri bar ekenin, olardyń qashan qaıtarylatynyn suraıdy. Bul qoǵamnyń áleýmettik jáne adamgershilik ádilettilikke qatysty týyndaǵan jappaı suraǵyna jaýap dep oılaımyn», deıdi depýtat.
Qazirge deıin jalpy quny shamamen 1 trıllıon teńge turatyn qundy aktıvter – kapıtal, jyljymaıtyn jáne jyljıtyn qymbat múlik, kommersııalyq nysandar, aksııalar, kásiporyndar, jerler, baǵaly metaldar men asyl tastar memleketke qaıtaryldy. Sonyń shamamen 600 mıllıon dollary shetelden ákelindi. Qarjy mınıstrliginiń habarlaýynsha, 2024 jyly ulttyq zańnama taǵy ózgerip, budan bylaı shet memlekettermen aradaǵy somasy 50 myń dollardan asatyn usaq operasııalar da baqylaý nysanasyna ilinbek. Ulttyq bank qarajat kólemi 50 myń dollardan asatyn operasııalar týraly Qarjy mınıstrligin qulaqtandyryp otyrady.
Bas prokýror Berik Asylovtyń aıtýynsha, komıtet shetelge shyǵarylǵan aktıvterdi izdeý, zańsyz shemalardy áshkereleý úshin tipti jasandy ıntellekt pen IT tehnologııalardy da qoldanýǵa daıyn.
