Rýhanııat • 04 Mamyr, 2020
Oqshaýlaný kezinde biraz kitap oqyp, oımen ońasha qaldyq. Jınalyp qalǵan, bir kezderi qıyp alǵan gazet tigindilerine kóz júgirttik. Solardyń arasynda «Tárjiman» gazetiniń kónergen betteri kózge ottaı basyldy. Zamanynda Abaıǵa da, alash arystaryna da rýhanı ustaz bolǵan Ismaıl Gaspyralynyń qazaqtar týraly jazǵan maqalalary. Sonyń ishinde 1909 jyly 13 qazanda jaryq kórgen bir maqala aıryqsha nazarymyzdy aýdardy.
Rýhanııat • 01 Mamyr, 2020
Mustafa Shoqaı jáne «Túrkistan legıony» máselesi
II dúnıejúzilik soǵys jyldarynda jáne odan keıingi keńestik kezeńde halqymyzdyń birtýar uly, Túrkistannyń tutastyǵy men táýelsizdigi jolynda basyn báıgege tikken Mustafa Shoqaı jaıynda kóptegen jalǵan aqparat tarap, uly tulǵaǵa kúıe jaǵylǵany belgili. Bolshevızmniń qas dushpany retinde bılikpen ymyraǵa kelmeı shetel asqan Alash arysyna tańylǵan aıyptar bul kezeńde negizinen Túrkistan legıony tóńireginde órbıtin edi. Bul jaıynda tipti, «sosıalıstik realızmniń» aıasynda kórkem shyǵarmalar jazylyp, qaralaý naýqanyna túrli báıgeler berilip jatty.
Qoǵam • 28 Sáýir, 2020
Assalaýmaǵaleıkúm, aǵaıyn! Sekseninshi jyldardyń bas kezi. Jeti-segiz jasar oıyn balasymyz. Birde joldy kesip óte bergenimiz sol edi, jetektep alǵan apam kilt toqtady. Alysta aıańdap kele jatqan bir qarııany kózi shalyp qalsa kerek. Nebári eki metr joldan ótý úshin álgi kisini biraz kútýge týra keldi. Jasy úlken kisige apamnyń sálem salǵany, rıza bolǵan qarııanyń bizge meıirlenip bata bergeni, sodan keıin ǵana joldan ótkenimiz esimde qalyp qoıypty.
Rýhanııat • 21 Sáýir, 2020
О́rkenıet kórkem nıetten bastalady. О́reli órkenıetke bastaǵan sondaı kórkem nıettiń bir kórinisi – ǵulama ál-Farabı men Júsip Balasaǵunnyń shyǵarmalary ekeni anyq. Bul tusta otyrarlyq ǵulama ıslam fılosofııasy arqyly birneshe mádenıetke yqpal etip, adamzat órkenıetiniń órisin keńeıtse, taza túrki tilinde jazǵan balasaǵundyq babamyz túrki-ıslam órkenıetiniń qalyptasýyna qyzmet etti. Osy bulaqtardan sýsyndaǵan Abaı da araǵa ǵasyrlar salyp, qazaq órkenıetiniń negizin qalady.
Qoǵam • 14 Sáýir, 2020
Jańǵyrý «jańǵyryqqa» aınalmasyn desek
Osydan týra 3 jyl buryn el gazeti «Egemen Qazaqstanda» jaryq kórgen Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasy ulttyq rýhanııatqa úlken serpilis ákelip, qoǵamǵa qozǵaý salǵany belgili. Halyqtyń ótkenin ónege etip, búginin baǵamdap, bolashaq basym baǵyttaryn aıqyndap bergen baǵdarlamalyq maqala tarlan tarıh pen jarqyn bolashaqtyń kókjıekterin úılesimdi sabaqtastyrǵan ulttyq tuǵyrnama retinde qabyldandy. Ásirese ulttyq biregeılikti saqtaý, pragmatızmdi basshylyqqa alý, mádenıetti ulyqtaý, bilimdi kýltke aınaldyrý, týǵan jerge degen súıispenshilikti arttyrý, latyn álipbıine kóshý sııaqty máseleler qoǵamda qyzý qoldaý taýyp, aýqymdy jumystar atqaryldy.
Qoǵam • 31 Naýryz, 2020
Pandemııa: Tarıh turǵysynan paıymdaý
Tarlan tarıhqa júginsek, adamzat balasyna birneshe ret oba indeti kelip, mıllıondaǵan adamdardyń ómirin jalmaǵanyn kóremiz. Máselen, saq-skıf dáýirinde de atalǵan indettiń bar bolǵandyǵy týraly derekter kezdesedi.
Tarıh • 30 Naýryz, 2020
Áýeli Qytaı men Ortalyq Azııada bastalyp 1347 - 1351 jyldary arasynda Eýropany qynadaı qyrǵan qara ólim - oba indeti 200 mıllıon adamnyń janyn aldy. Bul úreıli indetpen birge Eýropanyń kóptegen qundylyqtary ózgerdi.
Rýhanııat • 22 Naýryz, 2020
Mine, kún men tún teńeletin, tabıǵat gúldenetin, barsha jurt yryzdyqqa keneletin Ulystyń uly kúni – áz Naýryz kelip jetti. Baǵzy babalarymyzdyń bul kúnge aıryqsha mán bergeni týraly kóne jazbalarda jıi aıtylady. Mysaly, grek tarıhshysy Kvınt Kýrsıı Rýftyń «Eskendir joryǵy» degen eńbeginde Ulystyń uly kúni tań shapaǵy qylań bergen mezette qaǵan ordasyna kún beıneli tý tigilip, alańǵa shymqaı qyzyl kıim kıgen 365 bozbala shyǵyp, jyl ishindegi árbir táýliktiń shejire-baıany sııaqty 365 kúı tartqany týraly tamsana baıandalǵan. Sodan soń eldiń batagóı abyzy ortaǵa shyǵyp, el tilegin Táńirge jetkizer 9 kúıin qobyzben tartady eken. Al Tan-shý jylnamasynda túrkilerdiń kóktem mezgilinde tasattyq berip, Táńirge táý etetini aıtylǵan. Jer-jahan jańarǵan, kóńilder aǵarǵan, dúnıe tazarǵan bul kúndi atalarymyz qasıetti taýǵa baryp Táńirge táý etip, kókke aq shashyp, otqa maı tamyzyp toılaǵan eken. Rashıd ad-dın men Ábilǵazy bahadúr bul kúndi Ergeneqonnan shyǵýymen baılanystyryp, ony erkindikke qol jetkizgen mereke retinde áspetteıdi. Ábý Raıhan ál-Bırýnı túrki jurtynyń naýryzdy «jańa kún» dep toılaıtynyn jazǵan.
Elbasy • 19 Naýryz, 2020
Elbasy jáne Atatúrik: 19 sanynyń tylsymy
Tereń tarıhtan taǵylym izdep tin tartsaq, ar jaǵynan tutas túrkiniń tuǵyry bıik tolaǵaı tulǵalarynyń sulbasy sán-saltanatymen atoılap shyǵa keletini belgili. Álde bizdiń taǵdyrymyz atalarymyz alyp-alyp basqan osynaý abat aımaqtan bir eli ajyramaı, kindigimizdiń qara shańyraqta baılanǵanynan ba, kim bilsin?
Qoǵam • 17 Naýryz, 2020
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Úndeý jarııalap, elde alǵash ret engizilip otyrǵan tótenshe jaǵdaıdyń jónin egjeı-tegjeıli túsindirip berdi. Qazaqstanda bir aıǵa jýyq merzimde sanıtarlyq-epıdemııalyq sharalar kúsheıtilip, qaýipsizdikke basymdyq beriledi. Bul – eń áýeli halyqtyń amandyǵy úshin qabyldanǵan sheshim ekeni anyq.
