Rýhanııat • 16 Naýryz, 2020
Ult upaıy uranshyldyqpen túgendelmeıdi
Tabıǵat tolǵatyp, býsanyp, tirshilik ataýly túleıtin kezeń de kelip jetti. Jyl jyljyp, birlik pen berekeniń bastaýy – Amal merekesi tórge ozdy. Qys quryǵy ajyrap, jer aıaǵy bosaıtyn, kún shýaǵyn tógip, shuǵylasyn shashatyn bul mezette aǵaıyn bir-birimen saǵynysa kórisip, saqtaǵanyn dastarhanǵa salyp, bir-birine aqjarylqap tilegin aıtqan. Jastar jaǵy saýapty isterge asyǵyp, úlkender meıirlenip bata bergen. Osylaısha saharada kelisim men keshirim, tatýlyq pen týystyq saltanat qurǵan. Bir qýanarlyǵy, elimizdiń batys aımaqtarynda ǵana atalyp ótilip kelgen bul ıgi mereke qazir jalpyulttyq meıramǵa aınalyp barady.
Qoǵam • 11 Naýryz, 2020
Qazaq qashanda qyz syılaǵan halyq, qyzdaryn tórge otyrǵyzǵan el. Qyzdardy erekshe erkeletýge tyrysqan atamyz «qyz ósse – eldiń kórki» dep, olardyń sán-saltanatyna erekshe mán berip qaraǵan. Sondyqtan qazaq qyzdary qadym zamannan beri el aldyna shyǵyp án aıtqan, alaman aıtysqa qatysqan.
Rýhanııat • 28 Aqpan, 2020
Zákı Ýálıdı Toǵan. «Estelikter»
(Sońy. Basy 40-nómirde) Lenınniń ahlaq (moral) týraly túsinigi Bashqurtstan máselesin qaraǵan komıssııanyń jumysyna keńesý úshin meni de shaqyryp turatyn. Mamyr aıynda komıssııa bes baptan turatyn qarar aldy. Bul da Lenın men Kalınınniń qoldary qoıylǵannan keıin Keńes ókimetiniń resmı qaýlysy retinde kúshine endi. Qaýlyda ólkemiz zań, halyq aǵartý isi, aýyl sharýashylyǵy sııaqty máselelerde táýelsiz, alaıda syrtqy saıasat, ekonomıka, qarjy, baılanys toraby jáne jol isteri boıynsha RSFR-ge táýeldi bolyp, avtonomııalyq mártebe aldy.
Tanym • 27 Aqpan, 2020
Zákı Ýálıdı Toǵan. «Estelikter»
Bıyl bashqurt halqynyń dańqty perzenti, Bashqurt avtonomııasyn jarııalaǵan jáne basqarǵan qaıratker, ǵalym Zákı Ýálıdı Toǵannyń 130 jyldyǵy. Patshalyq Reseıdiń qolastyndaǵy túrk halyqtarynyń bostandyǵy úshin kúresken Z.Toǵan Alashtyń azattyǵy, Túrkistannyń tutastyǵy jolyndaǵy ult qaıratkerlerimen tize qosqan bolatyn. Biz búgin onyń «Estelikter» kitabynan Alashqa qatysty tustarynan úzindi berýdi jón kórip otyrmyz.
Elbasy • 26 Aqpan, 2020
Nazarbaev lıderligi: Uly dalanyń órleýi
Uly dalanyń jylnama-jadyn jańǵyrtyp, ony sol kúnniń bıiginen baıyptap, bolashaqqa baǵdar etken, sóıtip ulttyq kod, kıeli rámiz, qasıetti uranǵa aınalǵan tulǵalar bolǵan. Tuǵyrly tulǵa ǵumyrly tarıhty jasasa, tarıh ta tegeýrindi tulǵany týdyrady. Muny biz tereń tarıhymyzdyń taǵylymynan jaqsy bilemiz. Árbir dáýir týdyrǵan daraboz tulǵa Uly dala tarıhyn jańa beleske kóterip otyrdy. Kóshpeli qoǵam óziniń kóshbasshy jetekshileriniń sońynan erdi. Sol sebepti túrki tarıhyn ilgeri súırep, dáýir dońǵalaǵyn alǵa jyljytqan qadaý-qadaý tulǵalarsyz tutas tarıhty, eldik júıeni taný qıyn. Ǵulama Abaı «Edınısa ketkende, ne bolady óńkeı nól? Berekeńdi qashyrma, el tynysh bolsa, jaqsy sol» degende Uly dala halyqtarynyń talaıǵy tarlan tarıhynan taǵylym túıip sóılese kerek.
Rýhanııat • 19 Aqpan, 2020
Abaı jáne onyń dúnıetanymy týraly aıtqanda oı-tanymynyń, ásirese shyǵystyq-dinı tereń tolǵamdarynyń qalyptasýyna yqpal etken tulǵalar týraly toqtalmaı ketý áste múmkin emes. Dala dástúri men halyq fılosofııasyn bala jastan boıyna sińirip, keıin medresede oqyp, til úırenip, ózdiginshe izdengen danyshpannyń Shyǵys pen Batysty tel emip, adamzattyq órege kóterilýine, árıne oqyǵan kitaptary men tálim alǵan ustazdarynyń tıgizgen áseri orasan zor bolǵany anyq. Abaıǵa áser etken sondaı tulǵanyń biri de biregeıi tatar halqynyń uly perzenti Shıhabeddın Marjanı (1818-1889) ekeni belgili.
Qoǵam • 17 Aqpan, 2020
Qordaıdaǵy janjal tez tutanyp, sońy qaqtyǵysqa aınaldy. Beıbit kúnde oq atylyp, jazyqsyz jandar opat boldy. Árıne, qaıǵyly jaǵdaı. Qaıtys bolǵan otandastarymyzdyń otbasylaryna kóńil aıtamyz. Jaralylardyń da tez saýyǵyp ketýin tileımiz.
Rýhanııat • 06 Aqpan, 2020
Ámir Temir zamanynda ǵumyr keshken áıgili shyǵys oıshyly Ibn Haldýn degen oqymysty «Muqaddıma» atty eńbeginde órkenıetter men memleketterdiń de ómirge kelgennen keıin ósip, órkendeıtinin hám ýaqyty kelgende óletinin aıta otyryp, olardyń óshýine ynsapsyzdyq pen ysyrapshyldyqtyń sebep bolatynyn jazǵan eken.
Rýhanııat • 30 Qańtar, 2020
Tonykók – dańǵaıyr jyraý, danyshpan bilge, daraboz qolbasshy
Turanǵa tolqyndap jaıylǵan túgel túrkiniń tunyq tili men dástúrli dilin, aıshyqty bitik-jazýy men jazba ádebıetiniń, joraly jarǵy-túzimi men memlekettik bıliktiń jón-josyǵyn jasap, baǵzy babalardyń baıraqty birliginiń bastaýynda turǵan tuǵyrly tulǵanyń dala danyshpany, joryqshy jyraý Bilge Tonykók ekeni belgili. Bul turǵydan alǵanda, bizdiń jazba ádebıetimizdiń negizin qalaýshy da alyp abyz babamyz bolyp shyǵady. Bilge Tonykóktiń bádizdep tasqa qashap qaldyrǵan máńgilik eskertkishiniń 1300 jyldyǵyn Halyqaralyq Túrki akademııasynyń bastamashyldyǵymen, Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa jáne Mońǵolııa memleketteriniń ortaq usynysymen 2020 jyly IýNESKO aıasynda atap ótýge resmı sheshimniń qabyldanýy – tamyrlas jurttyń mereıi ǵana emes, álemdik mádenıettegi eleýli jańalyqqa aınalyp otyr.
Qoǵam • 23 Qańtar, 2020
Intellıgent – ıntellekt ıesi degen sóz. Abaısha aıtqanda «esti adam». «Intellıgensııa» sózin álemdik ádebıetke alǵash 1860 jyldary engizgen jýrnalıst Boborykın bul uǵymdy «shyǵarmashylyq jumyspen hám oı eńbegimen aınalysatyndar» degen maǵynada qoldanǵan.
