Pikirler
Zeınetkerlik beınetten qutqara ma?
Zeınetkerlikke shyqty. Qyzmettesteri, basshylyq ıyǵyna shapan jaýyp, bir sólkebaıdy keýdesine taǵyp shyǵaryp saldy. Talap solaı. Qaıtesiń endi? Zeınetaqy mardymsyz. Otbasy birer aıda-aq qarajat jetimsizdigin sezindi. Nápaqa tabar jumys izdedi. Tapty. Jalaqysy – qanaǵat. Sonymen, jalpy aılyq kirisi – zeınetaqysy men qazirgi aılyq-shaılyǵyn qosa eseptese, burynǵy eńbekaqysyna jetip jyǵylady...
20 Maýsym, 2025
Senim. Osy uǵymnyń sonshalyqty mańyzdy ekenine mán bermeımiz. Sondyqtan qoǵamda, ózara qarym-qatynasta, memlekettik sharýalarda jaqsy jetistikterge jetý, adamgershilik qundylyqtardy joǵary shyǵarý baǵytyndaǵy isterimizdi júrgizýde aqsap jatamyz. Eger óz ortańda, qoǵamda senim basty qundylyq retinde ornyqsa bar ıgilik sonda ǵana ornaıdy.
06 Maýsym, 2025
«China Daily» gazetinde jaryq kórgen «Nelikten biz barlyq memlekettik rámizdi qurmetteýimiz kerek?» (Why we must respect all national symbols?) degen maqalanyń avtory Pol Sýrtıs memlekettik rámizderge qurmet kórsetpeý úlken qorlyq ekenin aıtady. Álemniń árbir eli óziniń de, ózgeniń de eldik nyshandaryna iltıpat bildirip júrýi kerek. О́ıtkeni bul – zańmen bekitilgen, qurmetteýge laıyq belgiler.
04 Maýsym, 2025
Damyǵan jáne damýshy eldiń arasy...
Ádette qatelik jasap, shalys basqan adamdy jas qoı nemese tájirıbesi az, áli ońy men solyn tanymady dep, taǵy basqa «dálelder» aıtyp aqtap alýǵa tyrysamyz. Ol adam budan sabaq alyp, qaıtalamaýǵa tyrysady, bolmasa kerisinshe, sol qatesimen ómir súre beredi. Budan bir adam ǵana zardap shegedi. Al adamnyń ornyna birtutas memleketti alsaq, shalys basqan isin tez arada jónge keltirmese, mıllıondaǵan taǵdyrǵa balta shabary sózsiz. Osy oraıda qatelesetin kóbine-kóp damýshy elder ǵana. О́ıtkeni olar jańa nársege qumar keledi, qýys keýdeni áli zerttelip, zerdelenbegen dúnıemen toltyrýǵa asyǵyp turady.
27 Mamyr, 2025
Keıingi ýaqytta ǵalymdardy áleýmettik qoldaý kúsheıip keledi. Sonyń bir dáleli bolar, biraz zertteýshi eshqandaı paıyzsyz, ıpotekasyz, alǵashqy jarnasyz, tep-tegin páter aldy. Habarlardan medısına, medıa, áskerı, basqa da sala mamandarynyń da túrli tıimdi baǵdarlamamen úıli bolyp jatqanyn estımiz. Qýanamyz, árıne, biraq sony kimder alyp jatyr? Úmitkerdi tańdaý tártibi men berý talaby naǵyz ıesin tabýǵa yqpal ete me?
15 Mamyr, 2025
Erte, erte, erteden eskertkish ataýlyny qadir tutqan elmiz. Qııan dalamyzdyń qaı qıyryna barsańyz da, qısapsyz mol mádenı muramyzdyń úzdik úlgilerin kezdestiresiz.
18 Sáýir, 2025
Yqylym zamannan beri halqymyz eldiginiń basty rámizi – baıraǵyn erekshe qaster tutyp keledi. Bul týraly ataqty Súıinbaı aqynnan asyryp aıtqan eshkim joq shyǵar.
04 Sáýir, 2025
Jyl saıyn Naýryz qarsańynda qalyń jurttyń jadyrańqy kóńil kúıin kórip, jaqsylyqtan úmittenemiz. Onyń ústine keıingi ýaqytta ár óńirde túrli formatta ótkizilip júrgen mereke is-sharalary «Naýryznama» degen ataýmen birizge, júıege túse bastady. «Nama» – hat maǵynasyn beretin ataý. Naýryz haty, jańa kúndi qarsy alýdyń baǵdarlamasy men hattamasy, Aqańsha (A.Baıtursynuly) aıtsaq, josyǵy.
22 Naýryz, 2025
Biz ádette áıel tulǵasy nemese áıel zaty desek, oıymyzdyń túkpirinde otbasynyń altyn arqaýy men berekesi turady. Sonymen birge ult tanymynda «ana» uǵymy «eldik dástúr» qundylyǵynyń mán-maǵynasyn tolyqtyrady.
08 Naýryz, 2025
Adam jaratylysy kúrdeli. Ol árkez súıispenshilik, tańǵalý, ókpeleý, qýanysh-qaıǵy, meıirim-shapaǵat, t.b. sezimder jeteginde júredi. Osy sezimderdi sheginen asyrmaı tizgindep, olardy turaqtylyq pen tepe-teńdik jaǵdaıynda ustaı bilgen adam ókinishke urynbaıdy. Iаǵnı joǵarydaǵy árqıly sezim qubylysyn tizgindep, retteı bilgen kisi baqytty otbasyn qura alady.
07 Naýryz, 2025
Pil sózdigi bar, jylqy sózdigi she?
Ǵylym keıde eshteńege baǵynbaıtyn erejelerden turatyndaı elesteıdi. Biz ómir súrip jatqan myna ǵalamda ár adam ózinshe jańa tynys ashqysy keledi. Áldenege jańa kózqaraspen qaraýdy unatady. Sol úshin de ǵylymnyń bir aty – izdenis degenimiz durys bolar.
21 Aqpan, 2025
Elimizdiń soltústik pen ortalyq óńirlerinde aıazdyń sebebinen sabaq bolmaıtynyn bile qalsa, oqýshylar qos qolyn kóterip qýanatynyn kóz kórdi. Muǵalimderdiń ishinde de (tanys pedagogterden, áreketinen) arqany keńge salatyndardyń baryn bilemiz. Ata-analar arasynda da tańmen talasyp, qarlatyp, borandatyp balasyn mektepke tasyǵysy kelmeıtindikten, bilim basqarmasynan «sabaq búgin de bolmaıdy» degendi kútip otyratyndar jeterlik.
05 Aqpan, 2025
Bir sát tereze syrtyndaǵy aǵashtarǵa kóz salyńyzshy, olar da jalǵyzdyqtan jabyrqaıtyn sııaqty seziledi. Múmkin olar ón boıynan ósip shyqqan japyraqtardy, butaqtaryna qonatyn qustardy ańsaıdy. «Jalǵyzdyq degen – óz-ózińmen betpe-bet kelý», depti bir danyshpan. Durys ta shyǵar. Al bul uǵymdy rýhanı erkindiktiń bastaýy degen túsinikpen qabyldaıtyndar da joq emes.
04 Aqpan, 2025
Baspasózdiń anyqtamasy barshaǵa aıan. Baıaǵydaı tasqa basylyp taraıtyn gazet-jýrnaldyń jıyntyq ataýy. Al ózimizshe ógeısitip, basqa sózge balap otyrǵanymyz: radıo, teledıdar, feısbýk, ınstagram, tık-tok, taǵysyn taǵylar. Ýaqyt urshyǵynda utymdy aınalyp, beıbitqatar ómir súrýge ábden laıyq brend pen trend.
01 Aqpan, 2025
Áleýmettik jelide musylman memleketteriniń ǵylym men bilim damýynda artta qalýyn dinnen kórip: «Islam bizdi orta ǵasyrǵa súıreıdi», «Din – qarańǵy in» dep pikir topshylaǵan postardy jıi kózimiz shalady. Qaısybireýlerdiń ata-babadan qalǵan rýhanı qundylyqtarymyzdy aıaqqa taptap jatqanyn kórgende janyń kúızeledi.
30 Qańtar, 2025
Spartandyqtardyń tapqyrlyǵy retinde jıi aıtylatyn myna bir sózdi esime alǵan saıyn bizge ár máseleni ózgeshe oılaý men túıindeýdiń aýadaı kerek ekenin túsinemin. Atalǵan ańyzdyń uzyn-yrǵasy mynadaı. Birde Makedonııa patshasy II Fılıpp grek qalasynyń turǵyndaryna bylaı dep hat jazady: «Tez arada maǵan birden baǵynyńdar. Eger áskerim senderdiń jerlerińe basyp kirse, barlyq egin, baý-baqshalaryńdy qurtady, uldaryńdy qul, qyzdaryńdy kúń etýge de daıynbyz», deıdi. Spartandyqtar oǵan bir aýyz sózben jaýap qaıtarady: «Eger...».
21 Qańtar, 2025
Aqtaý mańynda Ázerbaıjan áýe joldaryna (AZAL) tıesili Embraer E190 ushaǵynyń apatqa ushyraýynan keıin kópshilikti «Áýe tasymaly qanshalyqty qaýipsiz?» degen suraq mazalap júr. Elimizde ushaqtan bas tartyp, bıletterin poıyzǵa aýystyryp jatqan adam kóp. Jurttyń bul qorqynyshy men abyrjýy qanshalyqty oryndy? Ushaq shynymen ómirge qaýipti kólik pe?
15 Qańtar, 2025
Sýdyń ıesi de, kıesi de bolýy kerek
Sý máselesi jyldan-jylǵa órship barady. 2023 jylǵa deıin onymen aınalysqan memlekettik organnyń bolmaýynan sý sharýashylyǵynyń jaǵdaıy nasharlap ketti. Qoldanysta bolǵan ártúrli memlekettik baǵdarlamalar men strategııalardyń uzaq jyldardan beri qordalanyp qalǵan túıtkilderdi der kezinde sheshpeýi sebepti el de, jer de sýǵa degen zárýlikti osy kúnge deıin sezinip otyr.
11 Qańtar, 2025
Shalkıiz jyraýdyń «ádil tóre el bastar» degen sózi bar. Jyraýlar poezııasynda keńinen nasıhattalǵan bul uǵymdar keıin Abaı, Shákárim eńbekterine ulasty. «Adal júrip, adal tur, schetiń týra kelýge» degende Abaı qoǵam men Qudaı aldyndaǵy esepti qosa aıtqanǵa uqsaıdy. Adamdyq qasıettiń negizi sanalatyn osy adaldyq uǵymyn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń basty ustyny etkeni tegin deısiz be? Bizdiń halyqtyń sonaý túp-tanymynan kele jatqan qasıetter negizinde «Adal adam – Adal eńbek – Adal tabys» atty tujyrymdama usynyp, jasampazdyq jáne jańashyldyq basty qundylyqtarymyzdyń biri ekenin atap kórsetti. Prezıdenttiń aıtýynsha, bul qundylyqtardy basty nazarda ustaý búgingi ózgermeli álemde ultymyzdyń mereıin ósirip, jahandyq básekege qabiletti bolýymyzǵa múmkindik beredi.
07 Qańtar, 2025
Resmı jyl bastalarda «О́tken jyl nesimen este qaldy?» dep suraq qoıarymyz anyq. Psıhologterdiń pikirinshe, adamnyń jadynda kóbine eski jyldyń alabóten jáne sońǵy oqıǵalary jattalyp qalady. Osy turǵydan kelsek, álbette, esimizde alapat tasqyn sýdy eńsergen eldik qýatymyz, parasatymyz alǵa shyǵary sózsiz. Sol syn saǵattarda bir aqsaqal «Eldiń kúshi – seldiń kúshi» dep, tabıǵat apatyna tótep bererdeı bata bergen edi. Memleket basshysynyń ózi bastap, qaýip-qater men qıyndyqtyń ótinde júrgende halyq eldigimizge de, birligimizge de sendi. Al jaz ben kúz jalǵasar tusta jyldam aqshańqan úıler, shaǵyn aýdandar turǵyzyla bastaǵanda memleket pen isker azamattar kúsh biriktirse, sheshilmeıtin másele qalmaıtynyn óz kózimen kórdi. Muny Alash zamanynda «Igilik qoǵamy», «ıgi is» der edi.
01 Qańtar, 2025
