Kredıtimen kelgen kelin

Bala kúnimizde aralarynda úrip aýyz­ǵa salǵandaı súıkimdi bes birdeı ul-qyzy, oqy­ǵan-toqyǵan, qyzmeti bar erli-zaıyp­ty­lar ajyrasqanda aqylǵa syıǵyza almaı, ańtarylǵanymyz esi­miz­de. Ol zamanda ilýde bireý bolmasa, ekiniń biri ońaılyqpen ajyrasa salmaıtyn. Onyń ústine eresek adamdardyń arasynda túrli kelis­peýshilik, dúrdarazdyq azdaı kórinetin.

31 Qańtar, 2024

Shetelge ketemin...

Keıingi jyldary aınalamyzda – týǵan-týys, dos-jaran, áriptester men qurby-qurdastar arasynda shetelge ketý, ýaqytsha jumysqa turyp, aqsha tabý, tipti birjola qonys aýdarý týraly áńgimeler jıi aıtylyp júr. Shyny kerek, bul usynysty qur talqylap qana qoımaı, táýekelge bel býyp, shetel asyp ketkenderi de az emes.

25 Qańtar, 2024

Usyný – bizden, oılaný – sizden

Turmystyq zorlyq-zombylyqty aýyz­dyq­taýdyń bir tetigi – jazany barynsha qatańdatý ekeni kóp aıtylyp júr. Degenmen, keıbir sarapshylar basqasha pikirde. Olar jazany kúsheıtý basqa qylmystarǵa toqtam salýǵa pármendi amal bolsa da, turmystyq zor­lyq-zombylyqqa qarsy qoldanýda tıim­siz ekenin aıtady.

24 Qańtar, 2024

Ádildikten bıik abyroı joq

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Egemen Qazaqstan» basylymy­na bergen suhbatynda: «Memlekettik qyz­metshiler ózine júktelgen mindetti min­­­siz atqaratyn kásibı maman ǵana bolmaýy kerek. Olar árdaıym bastamashyl, naq­ty isimen elge paıda ákeletin jáne óz­geristerdiń ómirsheńdigin halyqqa kórsete alatyn azamat bolýy qajet. Son­daı-aq olar bilimdi-bilikti ǵana emes, sózi men isi úılesetin, tııanaqty, tártipti jáne arly adam bolýy tıis. Qaramaǵymda qyz­met isteıtin azamattardyń maǵan emes, Ádi­letti Qazaqstandy qurý ıdeıasyna adal­dy­ǵy áldeqaıda mańyzdy», dep qoǵamǵa ádil­dik hám adaldyq qaǵıdatyn ornatýdyń mańy­zyn alǵa tartqan edi.

18 Qańtar, 2024

Salyq mádenıeti

Jańa jyl bastalǵaly beri qara basyna jumys istep kele jatqan jeke kásipkerler men taksı júrgizýshileriniń mobıldi aýdarymdardan bas tartýy jurtty ábigerge salyp otyr. Qandaı da bir qyzmet túrimen kúneltip júrgen otandastarymyz tabysyn túgel tartyp alatyndaı kúı keship jatyr. Al osynyń bári de bilmegendikten, jańa talapty tolyq túsinbegendikten týyndap jatqany aıan.

14 Qańtar, 2024

«Áý» degenniń bári ánshi emes

Keıingi jyldary elimizge alys-jaqyn shetelderden túrli ánshiler jıi kele bastady. Bir jaǵynan qýantarlyq jańalyq. Endi she, burynǵydaı emes shartaraptyń túkpir-túkpirindegi óner ıeleri Qazaq elin tanı bastady degen sóz.

04 Qańtar, 2024

Ańǵal – alaıaqtyń jemi

Túrli ómirlik jaǵdaıda tórt alaıaqpen sóılesýge týra keldi. Múmkin meni budan da basqa bir­neshe alaıaq aldaýǵa tyrysqan shyǵar. Áı­teýir este qalǵany – sol tórt alaıaqtyq. Jaqynda ýchaskelik polıseı WhatsApp áleýmettik jelisindegi páter ıeleriniń kooperatıvi qurǵan chatqa túrli jazýlary bar kartınalar jiberdi. Úńilsek, alaıaqtardan abaı bolýdy meńzegen qulaq­tandyrý eken. Aqparatty oqyǵanda, «Más­saǵan, mynadaı hatty men de aldym ǵoı» dep tańǵaldym.

03 Qańtar, 2024

Til týraly túsinik

Qazaq tili bir esikti ashsa, aǵylshyn tili myń esikti ashady. Álem damýynyń kiltine aınalǵan ámbebap tilge aǵyp turǵan adamdardyń qatary artyp kele jatqan kezeńde, aǵylshyn tilin bilgenińmen, tiri jandy tańǵaldyra almaısyń. Ýaqyttyń aǵynyna ileskisi kelgen adam aǵylshyn tilin ózi-aq meńgerip jatyr.

02 Qańtar, 2024

Eń úlken kapıtal

Tirnektep jıǵan-tergen dúnıe – óbektep tapqan-baqqan bala-shaǵanyń qamy. Solar­dyń jarqyn bolashaǵy úshin beınetkesh ata-ana eshteńeden de aıanyp qalmaıdy. «Erteń raqatty osy balalardan kóremiz» deıtin aıaý­­ly úmittiń ózi taý qoparardaı alapat kúsh beredi. Jıi aıtylatyn «Bala – eń úlken kapıtal» támsiliniń máni de osynda jatyr.

28 Jeltoqsan, 2023

Saıasattyń salqyny

Halyqaralyq Olımpıada komıteti (HOK) Reseı sportshylaryna kelesi jyly Parıjde alaýy tutanatyn XXXIII jazǵy Olımpııa oıyndaryna qatysýǵa ruq­sat bergenimen, olarǵa birqatar qatań shekteý qoıyp otyr. Naqtylaı aıt­saq, tórt­jyldyqtyń basty dodasynda kór­shi­lerimiz beıtarap komanda retinde óner kórsetedi. Iаǵnı Fransııanyń bas shaha­rynda reseılikterge memlekettik rámiz­derin paıdalanýǵa tyıym salyndy. Tipten sol eldiń sańlaqtary jeńis­ke jetken jaǵdaıdyń ózinde atalǵan eldiń án­urany shyrqalmaıdy, týy kókte jel­biremeıdi. Dál osyndaı talap Bela­rýske de qoıylyp otyr.

26 Jeltoqsan, 2023

Marafon

Bir sát kúıbeń tirlikten arylyp, mı­da­ǵy myń-san oıdan alystap, sál toqtap, ty­nysh­tyq taýyp aınalańa qara­sań, ómirdiń qalaı ótip jatqanyn kóre­siń. Zymyrap jatqan ýaqyt. Sol ýa­qytpen jarysyp, jete almasyn bilse de qul­shyna qýyp bara jatqan adamdar. Eshkimniń artyq ýaqyty joq – bári bir jaqqa, ıakı bir maqsatqa jetýge asyǵady. Áleýmettik jelini baıqasaq ta jaı júrgen adam kórmeısiń: bári birdeńe izdep júr – baqyt, baılyq, tynyshtyq, úılesim, bálkı, ózin. Qazir ózi sondaı zaman boldy ma, eshkim tynysh, qarapaıym ómir súrgisi kelmeıdi eken. Eshkim óz ómirine rıza emes: bári birdeńe ózgertkisi keledi, bári bárin basynan bastaǵysy keledi, bári basqa adam bolǵysy keledi.

24 Jeltoqsan, 2023

Eldik negizi

Azattyq – biz úshin asyl uǵym. Onyń máni de, taǵylymy da tereń. 32 jylda Táýelsizdik týra­ly jazbaǵan qalamger, tolǵamaǵan óner adamy, baıyptamaǵan qaıratker kem­de-kem shyǵar. Bul – asa tabıǵı úderis. Qud­dy jaratylystyń úılesimindeı, kemdi tol­tyr­ǵandaı, úzilgendi jalǵaǵandaı qubylys. Ań­sar, arman, arqaý óleńge de, ómirlik estelik­ke de túsedi. Álıhan Bókeıhan «janǵa has jú­rek tili, sezim tili, kúı tili ...adam jany osy tilmen sóıleıdi» deýshi edi ǵoı. Bostan­dyq­tyń aq tańy dál solaı júrek, sezim únin jet­kizdi. Alash kóshbasshysy: «Júırik, qyran kúshin qııanǵa salsa, jurt maqsatyn ornyna aparsa, munan artyq ne baqyt bar?» dep, zamandastaryna jáne urpaqqa oı salady.

16 Jeltoqsan, 2023

Adamzattyń qas jaýy

Qazir dúnıede bolyp jatqan qylmys ataý­lynyń negizi – ishimdik pen esirtkiden. Sta­tıstıka: «Abaq­ty­da­ǵy­lardyń 60-70 pa­ıy­zy túrli ishimdik paıda­la­nýdyń kesi­rinen jaza júktegender» deıdi. Onyń syr­tynda damyǵan medısına ishim­diktiń budan da basqa zııandylyǵyn ǵy­lymı negizde dáleldeýde. Osylardyń ishinde eń qater­li­si – alkogoldik sýsyndar er men áıel bo­ıyn­daǵy uryq kletkalaryn zaqym­daı­tyn­dyǵy.

14 Jeltoqsan, 2023

Meıirimge zárýmiz

Bizdi bir qutqarsa, meıirim qutqarar. Tap qazir meıirimge zárýmiz. Álemdegi álimjettik operasııalary tap osy meıirim­niń joqtyǵynan, tatý dıplomatııany quptamaǵandyqtan týyndap jatyr. Qoǵam ishinde meıirim kimge kórsetilýi kerek? Bárine. Anaǵa da, áıelge de, balaǵa da, dosqa da, joldasqa da, ujymdasqa da. Meıirim syzyǵynan attap ketken adamnyń tartatyny tek azap. Aınala, týǵan-týystyń senen meıirim kórýi – ári-beriden soń zańdy nárse. Al biz elep-eskere qoımaıtyn, eleýsiz júrgen eńbek adamdaryn bir ýaq eske alyp, bir ýaq qýantyp qoıý she?

13 Jeltoqsan, 2023

Soqpaqbaevtyń Sultany

Adam eseıgen saıyn buryn oqyǵan, kórgen, tyńdaǵan dúnıelerine basqa kózben qarap, buryn baıqamaǵan qyr­laryn ańǵara bastaıtyn sııaqty.

11 Jeltoqsan, 2023

Keri tartqandy beri tart

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń keshe jarııalanǵan «El ekonomıkasyna ınvestısııalar tartý jónindegi jumystyń tıimdiligin arttyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵy onyń bıylǵy «Ádiletti Qazaqstannyń eko­nomıkalyq baǵdary» Joldaýynda alǵa qoıylǵan naqty da zor mindet – ekonomıkamyzdyń turaqty ósimin 6-7 paıyzǵa jetkizý jáne 2029 jylǵa qaraı ulttyq ekonomıkanyń kólemin 2 ese ulǵaıtý, ıaǵnı 450 mıllıard dollarǵa jetkizý mindetin júzege asyrý talabynan týyndaǵan qısyndy da mańyzdy qadam dep bilemiz.

10 Jeltoqsan, 2023

Jahandy alańdatqan másele

Qazirgi tańda shartarapty jahandyq jylyný máselesi alańdatyp otyrǵany belgili. О́tken aptada Qatarda BUU-nyń klı­mattyń ózgerýine qatysty kezekti sam­­mıti bastaldy. Qorshaǵan ortany qor­­ǵaýshylar qansha jerden dabyl qaq­qa­nymen, bılik tizginin ustaǵandar ahýaldy jaq­sartýǵa asyǵar emes.

07 Jeltoqsan, 2023

Tektilik týraly

Jýyqta kópten tanys ári únemi jaqyn júretin aýyldasym jolyqty. Ádettegideı amandyq-saýlyqtan keıin tuńǵysh qyzyn uzatqanyn kóterińki kóńil kúımen jetkizdi. Biz de qarap qalmaı «barǵan jerinde baǵy ashylsyn!» dedik. Rahmetten keıin tanysym: «Qudalarym tekti tuqymnan», dedi. Oılanyp qaldym. Kúdigimdi seıilteıin degendeı aýyldasym: «Qudamnyń ákesi óner qaıratkeri eken, al qaıyn atasy – halyq ártisi», dedi. Attaryn aıtty. Shynynda asa tanymal tulǵalar, biraq... «Qudańyz qazaqsha bile me?» dep suradym. Ol basyn shaıqady.

27 Qarasha, 2023

Aýdarmanyń áýresi

О́tkende jaqyny qaıtys bolǵan bir tanysymyzǵa kóńil aıtýǵa jınaldyq. Ba­ǵy­tymyzdy bilý úshin jalma-jan ha­bar­lan­dyrýdaǵy mekenjaıǵa úńildik. Kóshesi men nómiri kórsetilgennen keıin «Pálen» meıramhanasy, dep jazylypty.

20 Qarasha, 2023

«Jurttyń balasy...»

Ár qazaqtyń kishkentaıynan bir kórinbeıtin básekelesi bar. Ol – «jurttyń balasy». Baldyrǵannyń namysyn qam­shy­laý úshin sol baqtalasynyń atyn aıtsań jetkilikti. Osy bala kúngi ádetpen kúndelikti ómirde de ózimizdi synaý úshin ózgeniń jetistigin mysalǵa keltirip jatatynymyz ras. Máselen, til máselesi qoz­ǵala qalsa, kóbine-kóp «jurttyń bala­sy­nyń» rólin evreıler somdaıdy. Atam za­ma­nynda ólip qalǵan tilderin atom zamanynda qaıtadan tiriltip alǵan dep jer-kókke syıǵyzbaı maqtap júremiz.

19 Qarasha, 2023