Pikirler .
О́tkende jańa bir fılmniń tusaýkeserine bardyq. Avtory – jas rejısser. Kınony kórdik, keı sátterine tebirendik, «áttegen-aılaryn» da túrtip otyrdyq. Degenmen salystyrmaly túrde aıtar oıy bar, akterlerdiń sheberligi de jaman emes. Áıteýir jeńil-jelpi komedııadan ada, emosııalyq tolqynysy bar aýyr taqyrypty kórsetýge talpynǵan. Táýir-aq destik.
21 Tamyz, 2024
Bir sát kúıbeń tirlikten arylyp, mıdaǵy myń-san oıdan alystap, sál toqtap, tynyshtyq taýyp aınalańa qarasań, ómirdiń qalaı ótip jatqanyn kóresiń. Zymyrap jatqan ýaqyt. Sol ýaqytpen jarysyp, jete almasyn bilse de qulshyna qýyp bara jatqan adamdar. Eshkimniń artyq ýaqyty joq – bári bir jaqqa, ıakı bir maqsatqa jetýge asyǵady. Áleýmettik jelini baıqasaq ta jaı júrgen adam kórmeısiń: bári birdeńe izdep júr – baqyt, baılyq, tynyshtyq, úılesim, bálkı, ózin. Qazir ózi sondaı zaman boldy ma, eshkim tynysh, qarapaıym ómir súrgisi kelmeıdi eken. Eshkim óz ómirine rıza emes: bári birdeńe ózgertkisi keledi, bári bárin basynan bastaǵysy keledi, bári basqa adam bolǵysy keledi.
24 Jeltoqsan, 2023
Keıde keshqurym jaıaýlatyp «Meloman» kitap dúkenine baramyn. Jastar kóp júredi. Iá, orystildi jastar. Biz de jańa shyqqan kitaptardy kórýge, muqabasy men sapasyn, bezendirilýin baıqaý úshin kiremiz. Jaqsy kitap kórsek, ishteı qazaqsha kitaptar da osyndaı formatta, sapaly shyqsa dep qyzyǵasyń. Endi bir oıyń, kitap shyǵarýǵa kerekti eń basty detal – qaǵaz óndirmeıtin elde baspa salasy qarqyndy damı qoıar ma eken deıdi. Sóıtip turǵanda qazaqsha kitaptardyń sóresine jaqyndaısyń: sol Abaı, sol Beıimbet, sol Áýezov... Syrt kózge búgingi ádebıet ótken dáýirdegi klassıktermen toqtap qalǵandaı kórinedi (onyń ózi oqylmaıdy). Jańa zaman ádebıeti joqtyń qasy. Sondyqtan qoǵam kitap oqymaıdy degen – jańsaq túsinik. Oqıdy. Biraq qazaq ádebıetin emes.
15 Qarasha, 2023
Qoǵam aýysqan saıyn qundylyqtar da ózgeretini málim. Ár zamandaǵy jańalyqtar men ıgilikter de adamǵa ártúrli áser etedi. Qazirgi ýaqytta ómir súrý jeńil deımiz. Jahandanǵan álem. Beıbitshilik zaman. Smartfondy qoǵam. Qoljetimdi aqparat. Kóptegen múmkindik. Aıǵa ushamyn deseńiz de – qalaýyńyz. Burynǵydaı hat tanymaıtyn qarańǵy qazaq joqtyń qasy. Sóıte tura búginde, salystyrmaly túrde alsaq, gazet-jýrnal, kitap oqıtyn adam az. Teatrǵa baratyn kórermen kóp emes. Zamannyń qıyn kezinde ár úıge gazet keletin, jastar kitap oqyp jarysatyn desedi. Qyz ben jigit qol ustasyp, teatrǵa asyǵatyn dep jatady. Al búgingideı táýelsiz ári bári qoljetimdi ýaqytta rýhanı quldyraý beleń alǵany – úlken paradoks.
06 Qarasha, 2023
Jaz sońyna taıaǵanda bárimizge unaıtyn «Alpamys mektepke barady» fılmin kezekti ret kórgiń keledi de turady. Ár kórgen saıyn burynǵy áserińdi sýytyp, kınodaǵy jyp-jyly sezimdermen qaıta qaýyshýǵa asyǵasyń. Bala kezden qalyptasqan dástúr bolǵan soń, sanań da dál osy kúnderde alty jasar Alpamysty izdeıdi. Nege olaı, beımálim. Bálkim, tamyzdaǵy tamyljyǵan kóńil kúı solaı bolar. Bálkim, túý jyraqta qalǵan alaqandaı aýylymyzdy ańsaımyz. Alpamys sııaqty mektepke barmaıtyn bolǵan soń, jyraqta qalǵan sol bir aıaýly shaqty saǵynamyz ba álde? Áıteýir túgesilmeıtin saǵynysh.
15 Tamyz, 2023
Qazaq kınosynyń búgingi deńgeıine qandaı da bir anyqtama berip, artyq-aýys sóz aıtyp, ıakı zertteý júrgizýdiń qajeti joq. Úıińizdegi kógildir ekrandy qosa qoısańyz, bári ap-anyq kórinip tur. Otandyq serıaldardy qarap otyryp, eriksiz kúlkiń keledi (senińiz, bul ájýa kúlki emes, kúıinishi kóp kúlki): arzan ssenarıı, jasandy oıyn, qulaqqa túrpideı tıetin qazaqsha. Ult zııalylarynyń ózgergen obrazy tipten bólek áńgime. Al tarıhı kınolarda alqaqotan otyrǵan, dombyra tartqan, qymyz ishken, atqa qonǵan baıyrǵy qazaqty ǵana tanımyz.
21 Maýsym, 2023
Biz «Egemen Qazaqstan» kóshesinde turamyz. Úıimiz gazet redaksııasynyń irgesinde bolǵan soń, kelip-keter taksıdiń bári jumystyń aldynan ótedi. Bul taksıshiler qaýymy degenińiz áńgimeshil bolady emes pe (ásirese «saıası saýaty myqty»). Segiz qabatty mekemeniń sol baıaǵy «Egemen» ekenin bilip, sonaý alys-alys qyrattarda qalǵan bala shaqta ústel ústinde jatatyn gazetti emis-emis esine túsiredi. Ile-shala «gazet áli shyǵa ma? Ony bireý oqı ma?» dep tańǵalady. Tosyn tańǵalysyna qosa mıyǵyndaǵy eriksiz kúlki de kórinip qalady. Endi bir kezde «sonda ne jazasyńdar?» dep tóbeden bir-aq qoıady. Sonda ózińdi aýadan kóbelek aýlap júrgendeı birtúrli sezinesiń. Kóz aldyńnan mýzeıdegi qańqasy qalǵan súıkimdi bir mamont elestep ótedi.
17 Sáýir, 2023
Astanaǵa kóship kelgen almatylyqtardyń bas qalaǵa sińisýi qıyn. Tipti kóbi aqyrynda sol Almatysyna keri qaıtyp jatady. Elordalyqtar aıtatyn «almatylyq qustar» degen ájýa tirkes (keıde áserli estiledi) osydan paıda boldy ma deısiń. Endi bir jaǵynan, Alataýdy ańsaýǵa áser etýshi faktor da kóp. Máselen, sonyń biri – kitap. Iá, Astanada kitap dúkeni az. Bazar mańynda, ıakı jerasty joldary qasynda kitap satyp turatyn atalar munda joq. Eski kitaptar satylatyn jertóledegi dúkenderdi de tappaısyz. Almatydaǵydaı emes. Biletinimiz, sol «Abaı», sol «Folıant», sol «Meloman».
15 Naýryz, 2023
Osy kúni janyń jaqsy kitap izdeıdi. Sóredegi saǵynysa kórisetin shyǵarmalar túgesilgen soń jańa bir dúnıege ańsaryń aýady. О́zińdi tolyqqandy baqytty sezinýge sol ǵana jetpeı turǵandaı alasurasyń. Týlap-týlap basylǵan soń sál tereńdeı hám sál muńaıa oılanasyń. Bul oıyńyz qazirgi qazaq prozasyndaǵy tynyshtyqtan bastalyp, dúkendegi syqıǵan shetel ádebıetine baryp tireledi. Álqıssa.
01 Naýryz, 2023
Árkimniń qolynda smartfon hám áleýmettik jeliler aıtarlyqtaı kúshke ıe bolǵan qazirgi ýaqytta qoǵamda bir minez paıda boldy: kinálaý da ońaı, dattaý da ońaı, aqtaý da ońaı. Halyq tobyr sekildi eshteńeniń baıybyna barmastan shala pikirdiń sońynan ere ketedi. Áleýmettik jelini asha qalsańyz, búgin bir adamdy, erteń taǵy bireýdi japa-tarmaǵaı tabalap jatqan jurt. Ol «kináli», bálkı sheneýnik ıakı ákim, bolmasa, muǵalim, dáriger, tipti zııaly qaýym bolýy múmkin. Jabyla maqtaýdyń da jóni solaı. Sonda bul halyqta ádilet joq pa deısiń.
28 Qyrkúıek, 2022
Aıtyla-aıtyla memlekettik tildiń muńy da «jylaýyq» jyrǵa aınaldy. Biraq nátıje joq. Halyq áli de sheneýnikter, depýtattar qazaqsha sóılese, qarap otyryp qýanady. Al ózge etnos ókili qazaq tilinde biraýyz sóz aıtsa, tipti rıza bolady. Kez kelgen memlekettiń azamaty sol tilde sóılese, ol qalypty jaǵdaı emes pe? Oǵan nege tańǵalamyz? О́z elińde óz ultyń óz tilińde sóılegenine ishiń jylý – qorashsynýdyń qaı deńgeıi?..
22 Tamyz, 2022
