Pikir • 21 Tamyz, 2024

Men de qyzyqpyn...

542 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

О́tkende jańa bir fılmniń tusaý­keserine bardyq. Avtory – jas rejıs­ser. Kınony kórdik, keı sátterine tebi­rendik, «áttegen-aılaryn» da túrtip otyrdyq. Degenmen salys­tyrmaly túrde aıtar oıy bar, akterlerdiń sheberligi de jaman emes. Áıteýir jeńil-jelpi komedııadan ada, emosııalyq tol­qynysy bar aýyr taqyrypty kórse­týge talpynǵan. Táýir-aq destik.

Men de qyzyqpyn...

Iá, kınony kórip bolyp, rejıssermen sóıleskenshe bári jaqsy boldy. Fılmnen keıingi týlaǵan oıdy aıtýǵa, sandaǵan suraqty qoıýǵa asyǵyp, rejıssermen sondaı bir shynaıy shyǵarmashyl áńgimege oqtalǵanym sol edi... Kenet... Kenet biz kútken shynaıylyq birtindep shytynaı bastady.

Eń aldymen, oryssha jaýap bersem dedi. Osy tusta ishtegi býyrqan­­ǵan tol­qyn sál kidirdi. Biraq kınoóndiris­tegi maman­dardyń, jalpy búgingi qoǵamda ­ana tilin bilmeıtin zamandastarymyzdyń ­kóp ekeni qalypty jaǵdaıǵa aınalǵan joq pa? Buǵan nege irkilemin? «Bastysy, ult mádenıetiniń damýyna úles qosyp jatyr» dep kidirgen oıymdy jubatqandaı bolyp, kelesi suraǵymdy qoıdym. Nanymdy jaýap joq. Kınonyń kótergen áleýmettik taqyrybynan qoǵamnyń beınesin izdegen men sózdi solaı qaraı burdym. Osy tusta aqtarylar dedim. Tipti aıtar jaýabyn da oısha elestetip, tebirene tyńdaýǵa daıyn turmyn. Taǵy da sýda júzgen balyqtaı qolymnan sýsyp shyǵa berdi. Kınokartınaǵa sebep bolǵan eshqandaı bir oqıǵa, ıakı bir oı, býyrqaný, taǵdyr joq eken. Barlyq sıýjet óz qııalynda ǵana damyp, eshqandaı áleýmettik maqsatsyz az ǵana ýaqytta dúnıege kelgen. Az ǵana ýaqytta túsirilgen. «Búgingi qazaq kınosyna qandaı baǵa beresiz? Qaı deńgeıde? Ne kerek? Ne jetpeıdi?» dedim bir sátte endi qaıter eken dep. Sypaıy jymıdy. Bul týraly eshteńe aıta almaıtynyn aıtty. Eshteńeni baıqamaıdy, eshkimdi maqtamaıdy, eshkimdi jamandamaıdy, jalpy, jan-jaǵyna, qoǵamǵa, óz salasyna baǵamdap qaramaıtyn, eshteńede sharýasy joq kisiniń keıpi... Tipti jańa kınosy­nyń prokatynan da úmiti joq. «Mundaı ­fılmder kassa jınamaıdy», dedi kesip. Iá, ol ózi aıtqandaı, kınony halyq úshin nemese qandaı da bir maqsatta, bir máse­leni kóterý úshin, ulttyq ónerdi damytaıyn dep túsirmeıdi eken. Tek ózi úshin, qııa­lyn taspaǵa túsirý úshin...

Qandaı da bir tragedııalyq jaýap kútken meniń eńsem shyndap túseıin dedi. Alǵashqydaı kózimde ot joq, fılmnen keıingi áser de sýyǵan. О́nerge, estetıkalyq talǵamǵa, klassıkaǵa degen qushtarly­ǵym da sanamnyń bir buryshynda tyǵy­lyp qaldy. Endi táýir oı aıtylmas dep áńgi­meniń sońy jattandy suraqtarǵa aýdy. Ol da jattandy jaýap berdi. Men kútken shynaıylyq joq. Sondaı atústi, salǵyrt, bulǵaqtaǵan jaýaptar. О́zi tipti ártis pe dersiń. Bergi jaǵy sondaı sypaıy. Al arǵy jaǵynda ult mádenıeti degen uǵym múlde joq sııaqty...

Kópke belgili keıingi ýaqytta mem­le­­kettiń qoldaýymen kóptegen jańa fılm jaryqqa shyǵyp jatyr. Bir fılm­­ge bólinetin qarjy az emes. Al ol qarjy, árıne, eń aldymen, ulttyq kınony damytý, qazaq mádenıetin ilgeriletý maqsatynda beriledi. Júrekke salmaq túsirer suraq: jylda shyǵyp jatqan on­daǵan fılm memlekettik bıýdjetten bó­lingen qarjyny aqtap jatyr ma? Bul kınolardyń bereri ne? Ulttyq máse­leni qaýzaı ma? Ulttyq qundylyqty kózdeı ­me? «Tek óz qalaýy men qııaly úshin túsire­­tin» meniń rejısserimniń týyndylary qazaq­­­qa qanshalyqty jaqyn?

Árıne, óz qarjysyna qalaǵanyn túsirip, halyqqa usyný bul bir bólek. Al memlekettiń qazynasynan bólin­gen qarajatqa tek ulttyq maqsatty kózdeı­tin kórkem dúnıeler jasalsa kerek-ti. Álqıssa.

Bul meniń azdy-kópti jýrnalıstik jolymdaǵy eń sátsiz suhbat boldy. Dese de osy sátsiz suhbatymdaǵy sátti suraǵym «Gazet oqymaıtyn shyǵarsyz?» degenim eken. Ol da esh abyrjymaı, áý bastan bergi men kútken sózdi aıtty. О́zi qazaqsha sóılemeıtin adam, árıne, gazet oqymaıdy. Men de qyzyqpyn...