Bala kezimizde basqalar sııaqty men de Berdibek Soqpaqbaevtyń Qojasyna tánti boldym. Oqýda ozat, sportqa beıim, meıirimdi, namysshyl... Átteń, Janar aıtqandaı, «Onyń tuzy jeńil. Áıtpese, sonsha buzaqy emes. Qanshama tyrysyp tynysh júreıin dese de, keıde baıqamaı qalady». Soqpaqbaevtyń ataqty keıipkeriniń sol qasıetterin óz boıymyzdan sezýshi edik. Soǵan áli kúnge tántimiz.
Bertinirekte «Qoja – qazaqtyń jıyntyq obrazy, osy jerdiń, eldiń qojaıyny, jazýshy sony meńzegen» degen paıymdar paıda boldy. Ras shyǵar, kóńilge qonymdy, qısyny kelip tur. Biraq «Biz qojamyz bul elge» dep ishteı marqaıǵanyńmen, qazaqtyń qazirgi keıpi men keıbir qylyǵyna qarap, qorashsynyp qalasyń.
Sóz basynda aıtqanymyzdaı, maǵan keıingi ýaqytta soraıǵan Sultan jylyushyrap júr. Áreketinde bereket azdaý bolǵanymen, bir keremet tartymdylyq bar sııaqty. Basynda qazaqy qalpaq, aıaǵynda «generalskıı» etik, astynda at...
Sózi she? Sózi mirdiń oǵyndaı ǵoı. Qaljyńdy da qatyrady, uıqasty da óltiredi. «Jasaı bersin Jumaǵul», «Sultanmen júrseń ólmeısiń», «Jalǵandy jalpaǵynan basqan baýkespe bolam!» replıkalary ár qazaqtyń aýzynda júr emes pe?
Álem ádebıetiniń klassıgi Mark Tvenniń Geklberı Fınn degen keıipkeri bar emes pe? Bizdiń Sultan sol Gek sııaqty: kir-qojalaq, ashqursaq, biraq erkin, qashanda kóńildi. Mektepke jolamaıdy, tartqany temeki. Úıinen qashyp, ol da saıahattaýǵa asyǵady. Ol da Gek sııaqty óz eliniń erkin perzenti.
Tven keıin óziniń avtobıografııasynda Gektiń prototıpi ómirden alynǵanyn aıtady. «Ol men kórgen adamdardyń ishindegi eń qaıyrymdy eń azat, eń baqytty adam boldy. Bárimiz qyzyǵa qaraıtynbyz», dep eske alady. Soqpaqbaevtyń shyǵarmashylyǵyna Tvenniń keıipkerleri yqpal etýi ábden múmkin ǵoı.
Bıyl Abdolla Qarsaqbaevtyń osy attas kınoshedevriniń jaryqqa shyqqanyna alpys jyl toldy. Túpnusqa shyǵarmanyń avtory klassık jazýshy bolsa, ol genıı kınorejısserdiń qolyna tússe, ǵasyr sańlaǵy Nurǵısa Tilendıev mýzykamen árlese, ánder sóziniń avtory Tumaǵań – Tumanbaı Moldaǵalıev pen Muqaǵalı Maqataev bolsa, rólderdi Kenenbaı Qojabekov, Bıken Rımova, Raısa Muhamedııarova, Mákil Qulanbaev syndy korıfeıler somdasa, shedevr bolmaı qaıtedi?
«Meniń atym Qoja» alpys jyldyń ishinde talaı urpaqtyń súıikti fılmine aınaldy, tárbıesine yqpal etti. Sóz joq, ol – otandyq kıno óneriniń «Altyn qoryna» engen súbeli dúnıe. Biraq osy kınoshedevrdiń dańqyna saı eskertkish joq.
Byltyr «Balalar jylyna» oraı elordada Qojaǵa eskertkish qoıylǵan-dy. Bıiktigi bir jarym metrden sál-aq asady, Qoja jalǵyz ózi aınanyń aldynda otyr. Fılmde qyzyq epızod bolǵanymen, eskertkish retinde durys tańdalmaǵan. Onyń ústine astyndaǵy tastuǵyry bıikteý, janyna adamdar jaqyndaı almaıdy. «Qol jetpeıtin» Qoja, qysqasy.
Respýblıka saraıynyń artyndaǵy «Shámshi Qaldaıaqovqa», elordadaǵy «Qalamgerler alleıasyndaǵy» úsh arystyń músinine baryp sýretke túsetinder, ony áleýmettik jelige salatyndar az emes. Al elordadaǵy «Qojaǵa» baryp sýretke túsetinder neken-saıaq ekenin baıqaımyz.
Fılmde ǵoı Qojanyń qasynda únemi Sultan júredi, eń qyzyqty epızodtar ekeýiniń qatar qatysýymen órbıdi. Olaı bolsa ekeýin bóle jarmaı, bir eskertkish qoısa qaıter edi?
Aıtpaqshy, Nurǵısa Tiledıev pen Berdibek Soqpaqbaevtyń týǵan jyldary da qatar. Keler jyly jazýshynyń 100 jyldyǵy, arǵy jyly kompozıtordyń 100 jyldyǵy IýNESKO deńgeıine atap ótilmek. Bir tamasha, júrekke jylý, kóńilge saǵynysh syılaıtyn eskertkishke suranyp turǵan data degen oıdamyz.
