Sáýlet qundylyqpen ushtassa...

Ár eldiń tarıhy, mádenıeti, salt-dástúri ulttyq qundylyqtaryn quraıdy. «Bulardy urpaqtan-urpaqqa mura qylyp qaldyrý kerek, baǵalaý kerek, saqtaý kerek, qıratpaý kerek...», dep jıi aıtamyz. Alaıda joǵaryda atalǵan qundylyqtarymyz ulttyq ıdeıamen nege qabyspaıdy?

Keshe

Quryltaı qýaty

El de adam men qaýym sekildi ósedi, ózge­redi, órkendeıdi. Túrli syn-qater ony shyń­daıdy, shıryqtyrady. Osyǵan saı eldik joba-jos­parlar da tolyǵyp tolysady. Tarıhı ataýlar, qundylyqtar qaıta jań­ǵyrady. Álemdik qaǵıdat aıasynda jańashyl tanymmen, mazmunmen sapalanady.

17 Qańtar, 2026

Qalam qıcaısa, qasiret

1933 jyly «The New York Times» gazetiniń tilshisi Ýolter Dıýrantı «Keńes odaǵynda ashtyq bolǵan joq» degen maqala jarııalap, aıdy aspannan bir-aq shyǵarady. Ol bir jyl buryn Pýlıtser syılyǵyn alǵan edi, tipti osy marapaty áli kúnge saq­talyp keledi. Al dál sol ýaqytta qazaq dala­synda, Ýkraı­na­da mıllıondaǵan adam ashtyq­tan qara jer qushyp jatty. Sony bile tura alpaýyt basylym­nyń tilshisi álem oqyr­man­da­ry­na nege jalǵan aqparat berdi? Árıne, Stalınniń qylmysyn jasyrý úshin.

05 Qańtar, 2026

Jańarý joly

Jyl basy. Aıtylar tilek te, jetkizer nıet te, jasalar joba da, atqarylar is te kóp. Resmı jańa jyl kestesi appaq paraqtaı ústelimizdiń ústinde jatyr.

01 Qańtar, 2026

Jastardy jasqaǵan baspana

Osydan birneshe jyl buryn bas qura­ǵan eki jas sheteldik dıplomdarymen elge kelip jumys izdedi. Táýirin tapty-aq. Biraq bereke tappady. О́ıtkeni tájirıbesiz ma­manǵa beretin jalaqynyń jartysy páter­ jaldaýdan, jartysy júrip-turý men tamaqtan artylmaıdy. Aqyry shetel­ge ketti, baqshaǵa baryp jıdek terdi.

27 Jeltoqsan, 2025

Igi qadam

Bizde «jyljabar» degen uǵym bar. Eldik baǵdardaǵy baspasóz de, tele-radıo da, tipti áleýmettik jelide de jyl qorytyndysyn osylaı aıtady.

25 Jeltoqsan, 2025

Pragmatızm paradıgmasy

Baspasóz betterinde Vashıngtonda ótken S5+1 formatyndaǵy sammıt jáne Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń AQSh-qa sapary týraly az jazylyp jatqan joq. Ekijaqty strategııalyq seriktestikke serpin bergen, kópjaqty yqpaldastyqty tereńdete túsken osy tarıhı basqosýdaǵy eki jaıt bizdiń erekshe nazarymyzdy aýdardy.

11 Qarasha, 2025

Otarlansa da tilin umytpaǵan ult

Ońtústik Koreıaǵa jol túsip, birneshe qalasyn, óńirin araladyq. Seýldiń qaq or­ta­s­ynda júrseńiz de, shalǵaı aýylǵa bar­sańyz da aldymen kózge túsetini – káris ti­­lin­degi jazýlar. Meıramhana máziri, qo­naq­úıdegi qyzmet paraǵy, tipti metro stan­sa­synyń habarlamasy, bári – óz tilinde. Týrıs­­­terge aǵylshynsha aýdarmasy taby­la­dy, biraq eshqashan basty orynǵa shyq­paıdy.

07 Qarasha, 2025

Memleketshildik arqaýy

Bizdi el etip, barymyz ben joǵymyzdy túgendetip, ótkenge, búginge, erteńge alańdatqyzyp, jaýapkershilikti sát saıyn esimizge salyp otyrǵan – úzilmegen memleketshildik arqaýy. Memleketshildik – memlekettilikti tuǵyrlandyratyn is, qasıet. Memlekettilik – erkindigimiz, teńdigimiz, dástúrimiz. Kúrdeli HH ǵasyrdyń 20-80 jyldary azattyqtyń emeýrini ǵana boldy. Sanalynyń oıynda, júreginde turǵany ras.

06 Qarasha, 2025

Uly ereje, oryndy ýáj

«TikTok» búginde kóbinese sóz ańdy­ǵandar men tili men jaǵyna súıen­gender­diń, ishi pysqannan ermek izdegen­derdiń qyzyǵyna aınaldy...

01 Qarasha, 2025

Tarıh tolǵamy

Respýblıka kúni – tarıhymyz ben taǵdyrymyzdy aıǵaqtaıtyn, ardaǵymyz ben armanymyzdy tutastandyratyn kún. Prezıdent Q.K.Toqaev osy aıtýly kúndi «halqymyzdyń rýhyn kóterip, eldigimizdi nyǵaıtatyn, birligimizdi bekemdeıtin aıshyqty mereke» dep sıpattady. Onyń astarynda ultymyzdyń aıbarly da kúrdeli bel-belesi, almasqan dáýirler aıasynda qazaq eline negiz bolǵan memlekettik qurylymdar, «myń ólip, myń tirilgen» qubylystar men serpilister tur.

25 Qazan, 2025

Qoǵamdyq kóliktiń kóleńkesi

Avtobýs – qoǵamdaǵy eń keń taralǵan ári qoljetimdi kólik túri. Ol kún sa­ıyn myńdaǵan adamnyń jumysqa, oqýǵa qatynaýyna múmkindik beredi. Ásirese zeınetkerler, oqýshylar, stýdentter men az qamtylǵan azamattar úshin onyń mańyzy zor.

17 Qazan, 2025

Biz qaıda asyǵamyz?

Qazir otandastarymyz shetelderge kóp shyǵady. Bilim izdep shyǵady, qyz­metke ornalasady, maýsymdyq jumys­qa ketedi, ózge elde demalýdy qalaıdy. Baı­­qaǵanymyzdaı Eýropa, Shyǵys Azııa jaqtyń halqy kerbez, eshqaıda asyq­paıdy. Muny Taıland, Vetnam, Malaı­zııa sekildi elderge demalysqa baryp kelgen jurttan da estip júrmiz. Bizdegideı únemi bir jaqqa asyǵyp, úlgermeı, qo­ǵamdyq kólikke bir-birin soǵyp minip jat­qan adam sırek. Sonda olarda sharýa joq pa, álde biz tym «eńbekqormyz» ba?

06 Qyrkúıek, 2025

Keshirilmes qatelik

Dastarqan basy. Ortaq áńgime týyndaı qoıǵan joq. Sol sátte tórde qatar otyrǵan eki kisiniń ózara áńgimesin bárimiz erkin estip otyrdyq.

04 Qyrkúıek, 2025

Bas aqyn bıigi

Dana Abaıdyń aty men zaty atalǵan jerde Ahmet Baıtursynulynyń áıgili «Qa­zaq­tyń bas aqyny» zertteýi eske túsedi. Qan­sha ýaqyt ótse de abaıtanýdyń aınasy bolyp qalatyn tańdaýly eń­bek. Osyndaǵy úsh-tórt tezıs Abaı jumba­ǵynyń ǵana emes, aqynǵa qudaı darytqan qarapaıym­dylyqtyń kilti ekeni anyq.

08 Tamyz, 2025

Jedel qyzmet opyq jegizbesin

Áleýmettik jelilerde elimizden Ger­manııaǵa kóship ketken bir nemistiń beınesózi tarady. Onda ol eki eldi salys­tyrypty. «Qazaqstanda bank qyzmetine 2 mınýt ýaqyt ketedi, al Germanııada buǵan 3 kúnińdi jumsaısyń. Sol sııaqty uıaly telefon nómirin de lezde satyp alyp, qoldana berýge bolady, al bizde tapsyrys berip, 7 kún kútesiń», deıdi. Buǵan qosa taǵy birneshe qyzmet túrin salys­tyrady. Biraq jurt maqtaǵan osy jedel qyzmetterden halqymyz alaıaqtarǵa jem bolyp otyrǵan joq pa?

29 Shilde, 2025

Eldik sana ertegiden bastalady

«Ertegi ýatpaı ma balany da,Sóz sıqyr ǵoı – jazbaı ma jarany da...Aqyn da bir bala ǵoı aıǵa umtylǵan,Erkimen ózi-aq otqa barady da...»Ataqty Maǵjan Jumabaev osy shýmaqtarynda balany aqynǵa, aqyndy balaǵa teńeıdi.

02 Shilde, 2025

Jýrfak sabaqtastyǵy

Jetinshi synypta oqyp júrgen kezimde anamnyń ápkesi ekeýmiz Almatyǵa kelip, sý jańa kostıým-shalbar satyp aldyq. Naǵashym artynsha jeıde men galstýk ápermek boldy. Men kostıýmdi teledıdardan kúnde kórip júrgen jýrnalıs­ter sııaqty jaǵasyz fýtbolkamen kıgim keletinin aıttym. Biraq sol sátte syrtqy pishinniń jýrnalıst-qalamger bolýǵa esh septigi tımeıtinin oılamappyn.

28 Maýsym, 2025

BAQ jáne senim

Buqaralyq aqparat quraldary qoǵam­nyń aınasy, qaınaǵan pikir alańy desek te, qalyń jurtshylyq aınaladaǵy kóp máseleniń kóterilý-kóterilmeýin, sheshilý-sheshil­meýin qalam ustaǵandarmen baılanys­tyrady. Durysy, úmit etedi. «Top basta­ǵan kósemder, sóz bastaǵan sheshender qaı­da?» degen syńaıda... Bir qyzyǵy, talaı eldiń qaı­ratkerleri saıası bılik olımpine shy­qqanǵa deıingi qoǵamdyq qyzmetin «pýbl­ısıst» dep kórsetipti. Bul latynnyń halyq pen qoǵam uǵymynan órbıtini túsinikti.

28 Maýsym, 2025

Polıseıdi nege bótensımiz?

Áli esimizde, 2020 jyldyń aqpa­nynda Jambyl oblysynyń Qordaı aýdanyndaǵy negizinen dúngen etnosy shoǵyrlanǵan birneshe aýylda úlken daý boldy. Al dúrbeleńniń negizgi sebebi Sortóbe aýylynda on shaqty dúngen jigitiniń jasy 80-ge taıaǵan qazaq qarııasyn qos ulymen qosa sabaǵany boldy. Ertesine sol sortóbelik turǵyndardyń oblys ortalyǵynan jedel jetken polıseılerge baǵynbaı, tipti zań ókilderine kúsh kórsetip, balaǵattap, basynǵandary jaǵdaıdy odan ári ýshyqtyrdy.

21 Maýsym, 2025