Birinshiden, bul jıyn 2015 jyly irgesi qalanǵan «Ortalyq Azııa plıýs» formatynyń osy on jylda jańa sapalyq deńgeıge kóterilgenin aıǵaqtaıdy. Halyqaralyq jaǵdaıdyń turaqsyzdyǵy artqan hám jańa daǵdarys oshaqtary paıda bolǵan osy tusta baýyrlastyq baılanystaryn bekemdeı túsken beseýdiń bedeli arta túskenin kórsetedi. Jalpy kólemi 3 882 000 sharshy shaqyrymǵa sozylyp jatqan Ortalyq Azııany ortaq mádenı tamyrlastyq, ekonomıkalyq pragmatızm jáne geografııalyq tutastyq jaqyndastyra túsedi desek, ıntegrasııalyq úderis nátıjeli kezdesý alańynan jańa ózara tıimdi uıymdyq sıpatqa aınalyp keledi. Bul formatqa mádenıeti uqsas Tájikstannyń, beıtarap saıasat ustanatyn Túrikmenstannyń, Kaspıı jaǵalaýyndaǵy Ázerbaıjannyń tartyla túsýi jańǵyrǵan zamanaýı Jibek jolyndaǵy Transkaspıı dálizi arqyly ortaq keńistiktiń múmkindigin arttyra tústi. Osylaısha, kóptegen irgeli memlekettiń nátıjeli kezdesý alańy bolǵan «Ortalyq Azııa plıýs» formaty uıymdyq sıpatqa aınala bastady. Muny «Halyqaralyq asa mańyzdy máselelerde ortaq ustanym bildirsek, álemdik qaýymdastyqqa kelisim tapqan ortaq tásilimizdi kórseter edik. Halyqaralyq alańdardaǵy básekelestik ulttyq múddelerimizge qaıshy keledi», dep beseýdiń birligi berekeli baýyrlastyqqa negizdelýge tıis ekenin atap aıtqan el Prezıdenti «Ortalyq Azııanyń renessansy» dep baǵalady. Bıyldyń ózinde alty sammıt jáne joǵary deńgeıde kezdesý ótkeni – sonyń dáleli ispetti. Ásirese «Ortalyq Azııa + RF», «Ortalyq Azııa + Eýropalyq odaq basshylary», «Ortalyq Azııa + Qytaı» jáne aldyn ala daıyndyq jasalyp, arnaıy uıymdastyrylǵan osy Vashıngton sammıtin aıryqsha atap ótýge bolady. Jeke júrip jetistikke jetýi qıyn bes el jumylyp, syrtqy saıasattaǵy pragmatızmniń úlgisin kórsetip otyr. Munda osy bastamaǵa uıytqy bolǵan, ony jańa deńgeıge kótergen Qazaqstan dıplomatııasynyń jetistigin aıtpaı ketýge bolmaıdy.
Ekinshiden, sapar aıasynda Qazaqstannyń Ibrahım kelisimderine qosylýy elimizdiń jahandyq beıbitshilik jolyndaǵy mańyzdy qadamy. Aq úıdegi kezdesý barysynda Qazaqstan jáne AQSh prezıdentteri Izraıl premer-mınıstri Benıamın Netanıahýmen telefon arqyly sóılesip, osy máseleni talqylady. Bul kelisimdi «Kúsh klýby» dep ataǵan AQSh Prezıdenti Donald Tramp «Qazaqstan – meniń ekinshi prezıdenttik merzimimde Ibrahım kelisimderine qosylǵan alǵashqy el. Bul – álemde ózara túsinistik kópirlerin ornatýdaǵy alǵashqy qadam», dep jazdy. Taıaý Shyǵysta turaqtylyq ornatyp, ekonomıkalyq seriktestikti damytý maqsatynda AQSh-tyń bastamasymen 2020 jyly qabyldanǵan bul tarıhı jobany Izraıl, Birikken Arab Ámirlikteri, Bahreın, Marokko sııaqty elder qoldaǵan. Sondyqtan da alǵashqylardyń biri bolyp qosylǵan bul kelisimniń Qazaqstanǵa dıplomatııalyq, ekonomıkalyq jáne tehnologııalyq múmkindikter bereri anyq. Osy rette tarıhı sheginis jasap, «Ibrahım kelisimi» uǵymynyń Qurannan bastaý alatynyn aıta ketý kerek. Qasıetti kitap Ibrahım paıǵambardan taraıtyn kókten túsken kitap ıelerin ózara kelisimge shaqyrady. Al bul Astanada ótip jatqan Álemdik dinder men konfessııalar kóshbasshylary jıynynyń rýhyna sáıkes keledi. Taıaýda ǵana ótken alqaly basqosýda Iran-Izraıl qaqtyǵysyna qaramastan musylman, hrıstıan jáne ıýda dini ókilderi elorda tórinde bir ústeldiń basynda beıbitshilikke bastar joldy talqylaǵany málim. Osy adamzattyq aýqymdaǵy máseleni óz dáýirinde tereń túsingen dańqty fılosof ál-Farabı musylman oıshyldarymen birge hrıstıan jáne ıýda fılosoftaryna da ustaz bolǵan. Sol sııaqty alapat qaýipten ıslam álemimen birge armıan, evreı halyqtaryn da qorǵap qalǵan sultan Baıbarys babamyz da úsh órkenıettiń qamqorshysy boldy. Qazirdiń ózinde Ierýsalım – Qudystan sultan Baıbarystyń qoltańbasy qalǵan kóptegen mádenı, tarıhı jádigerdi kórýge bolady. Tarıhtan búginge oralsaq, Qazaqstan memleketi Sırııaǵa bitimgershilik, araaǵaıyndyq jasady, Taıaý Shyǵystaǵy jaǵdaı ýshyqqanda Golan jotasyna bitimger ásker joldady, Palestına máselesinde óziniń «eki halyq úshin eki memleket» ustanymyn ashyq aıtty. Sondyqtan Qazaqstannyń bul kelisimge qosylýy – Qasym-Jomart Toqaev júrgizip kele jatqan pragmatıkalyq syrtqy saıasattyń naqty jemisi deýge bolady.
