О́risti keńeıter ózara yqpaldastyq

Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev elimizge resmı saparmen kelgen Senegal Respýblıkasynyń Prezıdenti Makı Sallmen kezdesti Taraptar kezdesý barysynda saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq sala­lardaǵy ekijaqty ynty­maq­tastyqtyń keń aýqymdy máse­lelerin, sondaı-aq ózara múd­delilik týǵyzyp otyrǵan halyq­aralyq jáne óńirlik sıpat­taǵy jaǵdaıattardy keńinen talqylady. Qazaqstan Prezıdenti Afrıka qurlyǵy­nyń batys aımaǵynan kelgen kóshbasshy­nyń elimizge alǵashqy sapary úshin rızashy­lyq bildirdi. «Memleketterimiz arasynda ózara tolyq túsinistik bar. Qazaqstan musyl­man úmbetiniń bir bólshegi bolyp sanala­tyn­dyqtan, qazirgideı kúrdeli ýaqytta talqylap, pikir alma­satyn máseleler joq emes. Jal­py, bizdiń el Senegalmen bar­­lyq baǵytta – saıasatta da, ekono­mıkada da yntymaqtastyqqa ázir. Sizdiń respýblı­kańyz Afrı­kadaǵy mańyzdy memleket jáne onymen yntymaqtasý biz úshin zor mártebe», – dedi Qazaq­stan basshysy. M.Sall Qazaqstanǵa kelýge shaqyrǵany úshin alǵys aıtyp, bul sapar eki eldiń arasyndaǵy baılanystardy jolǵa qoıý­ǵa múmkindik beredi dep úmit­tenetinin jetkizdi. «Sizdiń Ortalyq Azııadaǵy jáne odan syrtqy álemdegi kóshbasshylyǵyńyzǵa tántimin. Sizdiń dıplomatııalyq, saıası jáne ekonomıkalyq qyzmetińiz osy óńirden tysqary jerlerdi de qamtyp otyr. Astana Sizdiń búkil álemde qurmetke ıe bolǵan asqan jasampazdyq qasıetterińizdiń kóri­nisi bolyp sanalady. Men óz atym­nan búkil Afrıkanyń Qazaqstanmen ynty­maq­tastyqty qalaıtynyn aıtqym keledi. Qazir bizdiń qurlyqqa búkil álem qyzyǵýshylyq tanytýda. Biz sizderge seriktes retinde yntymaqtastyqty jolǵa qoıý úshin keldik», – dedi Senegal Prezıdenti. Kezdesýden keıin eki el prezı­dentteri birlesken málim­deme jasady. Elbasy Nursultan Nazarbaev birinshi kezekte Senegal Res­pýblıkasynyń Prezı­denti Makı Salldyń elimizge jasa­ǵan alǵashqy sapary bola­shaq ynty­maq­tastyqqa negiz qalaı­tynyn aıtty. «Bul – Senegal Prezıdentiniń biz­diń elimizge tuńǵysh sapary. Son­dyq­tan, kezdesýimiz bolashaq qarym-qatyn­a­sy­myz­dyń basy bolyp sana­la­­dy. Afrıka qur­lyǵy elderimen jaqyn­­d­as­ty­ra túsetin bul sapardyń bizdiń el ǵana emes, búkil Ortalyq Azııa óńiri úshin tarıhı mańyzy bar. Qazaqstan men Sene­gal keń aýqymdy máse­leler bo­ıynsha ózara tıimdi is-qımyl jasaı alatynyna senim­dimin. Elderimiz ustanymdarynyń jaqyn­dyǵy bizge kópjaqty qurylymdar aıasynda ynty­maq­tasýǵa múmkindik beredi. Biz Pre­zı­dent Sallmen bıylǵy qyr­kúıekte Qytaıda ótetin «Úlken jıyrmalyqtyń» kezekti sammıtinde kezdesetin bolamyz. Biz Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine Qazaq­stannyń kandıdatýrasyn qoldaǵany úshin Senegalǵa rızashylyǵymyzdy bildiremiz», – dedi Qazaqstan basshysy. Elbasy elimizdiń BUU aıasyn­da halyq­aralyq terrorızmge jáne ekstre­mızmge qarsy is-qı­myl jónindegi biryńǵaı jahan­dyq jeli qurý týraly ıdeıasyn Senegal Prezıdenti qoldaǵanyn málimdedi. «Musylman qoǵamdastyǵynyń múshesi bolǵandyqtan, biz Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy aıasyn­da ózara yqpaldasýǵa ýaǵdalas­tyq. Bul, sonyń ishinde Islam Ynty­maqtastyǵy Uıymynyń ǵy­lym jáne tehnologııa jónindegi sammıtin 2017 jyly Astanada ótkizý, «Islam ınfraqurylymdyq yqpaldastyǵy» jobasy týraly qazaqstandyq bastamalarǵa da qatysty. Senegal jaǵy shtab-páteri Astanada ornalasatyn Islam azyq-túlik qaýipsizdigi uıy­myn qurý jónindegi bizdiń usy­ny­sy­myz­dy qoldaıdy. Kelissózder barysynda biz musylman elderiniń birligin saqtaý taqyrybyn da qozǵadyq. Islam álemindegi tatý­lastyq máselesi úlken mánge ıe. Men Senegal tarapyn 2018 jyly ótetin Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń VI sezine qatysýǵa shaqyrdym», – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy kelis­sóz­der bary­synda saýda-ekono­mıkalyq yntymaq­tastyq má­se­lelerine aıryqsha kóńil bólin­genin aıtty. «Bizdiń ózara is-qımy­ly­myz­dyń osy tusy geo­gra­fııa­lyq qa­shyqtyqqa, kólik lo­gıstı­ka­synyń jolǵa qoıy­l­maýy­na baılanysty qazirgi kezde joǵary deńgeıde emes. Bul rette energetıka, aýyl sharýashylyǵy jáne ıslam ban­kıngi sala­lary áleýetti ynty­maqtastyq baǵyttary retinde aıqyndaldy. Senegal jaǵy EKSPO-2017 kórmesine qaty­sady dep úmittenemiz. Biz ózara is-qımyldy máde­nıet, bilim jáne sport salalarynda da keńeı­týge ýaǵdalastyq. Qazaqstan fýt­bol klýb­tarynda senegaldyq sport­shylar sátti óner kórsetip júrgeni de málim», – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev mıl­lıardtan astam adam ómir súrip jatqan Afrıka qurlyǵynda aıtarlyqtaı tabıǵı resýrs­tar shoǵyrlanǵanyna nazar aýdardy. «Bul qurlyq qarqyndy da­mı­­tyn bolady, XXI ǵasyrda onyń bolashaǵy zor bolady dep oılaı­myn. Qazaqstan múmkin­digin­she ýaq­tyly jol salyp, Afrıka el­deri­men yntymaqtastyq aıa­syn keńeıtýi kerek. Osy oraı­ly sátti paıdalana otyryp, Sene­gal Prezıdentin jáne dostas sene­gal halqyn alda kele jatqan Afrıka kúnimen quttyqtaımyn. Senegaldyń jáne qurlyqtyń bar­lyq elderiniń budan ári ósip-ór­kendep, ıgilikke jetýine tilek­tespin», – dedi Qazaqstan basshysy. Sońynda Nursultan Nazarbaev Senegal Prezıdentine mazmundy, iltıpatty jáne jemisti dıalog úshin rızashylyq bildirip, qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar barlyq baǵyttaǵy ekijaqty ózara yqpaldastyqty tereńdete túsýge septigin tıgizetinine senimdi ekenin jetkizdi. Al óz kezeginde Makı Sall bizdiń eldiń jańǵyrtý jumystaryn júrgizýge jumsap otyrǵan kúsh-jigerin Senegal jaǵy joǵary baǵalaıtynyn aıtty. «Astana kelbetinen Qazaq­stannyń damý saıasaty aıshyqty kórinis tapqan. Álemdi ilgeriletý jáne ózińiz usynǵan bastamalar­dy júzege asyrý aıasynda Siz­diń eli­ńiz­diń óńirdegi jáne odan tys­qary jerlerdegi róline tánti ekenimdi jetkizgim keledi. Son­daı-aq, biz konfessııaaralyq ún­qatysý, halyqaralyq terro­rızm men ekstremızmge qarsy áre­ket etý jónindegi Sizdiń bastama­ńyz­dy tolyq qoldaımyz», – dedi Senegal Prezıdenti. Sondaı-aq, M.Sall taý-ken óner­kásibin, joǵary teh­­no­­lo­gııa­­lyq sa­lalar men aýyl sha­rýa­­­­­shy­­ly­­ǵyn damytý isindegi Qazaq­­­­stan­­nyń tájirıbesin Senegal jaǵy qol­­daný nıetinde ekenin atap ót­ti. Buǵan qosa, M.Sall bizdiń eldi EKSPO-2017 kórmesin ótkizý qu­qy­ǵyn jeńip alýymen qut­tyq­­tap, Senegaldyń oǵan qaty­saty­nyn aıtty. Odan ári ol eki res­pýb­lıkanyń halyqaralyq sıpa­ttaǵy máselelerge qatysty kóz­qarasynyń uqsastyǵyna nazar aýdara kelip, BUU Qaýipsizdik Keńesine 2016-2017 jyldardaǵy turaqty emes músheligine Sene­gal­dyń kandıdatýrasyn Qazaqstannyń qoldaǵanyn jetkizdi. Sóziniń sońynda M.Sall Elbasy Nursultan Nazarbaevty yntymaqtastyqty budan ári nyǵaıta túsý úshin Senegalǵa sapar­men kelýge shaqyrdy. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan» Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV