Armanǵa aınalǵan avıazaýyt

qaryzdaryn qaıtarý úshin saýdaǵa shyǵarylady Qaraǵandy avıazaýyty saýdaǵa shyǵarylatyn boldy. Bul týraly «QazAgroQarjy» AQ Qaraǵandy fılıalynyń dırektory Bısara Dúısembaeva málimdedi. – «Fermer» markaly aýyl­sharýashylyq ushaqtaryn shy­ǵaratyn «Qazavıaspektr» JShS avıazaýytyn jáne jer telimin satýdy jeke sot oryndaýshylary uıymdastyrady.  Onyń bastapqy baǵasy 1 mıllıard 40 mıllıon 733 myń teńge bolyp belgilendi. Atqarý paraǵy jeke sot oryndaý­shysyna jiberildi. Saýda ortaq elektrondy júıe boıynsha júzege asyrylady, – dedi B.Dúısembaeva Qara­ǵan­­dy­da ótken baspasóz máslı­ha­tynda. Avıazaýyt «QazAgro­­­Qar­jy» kompanııasyna nesıe qa­ryzyn tıisti merziminde qaı­tarmaǵa­ny týraly buǵan deıin de habarlan­ǵan bolatyn. Qaryz mólsheri syıa­qy, aıyp­pul, ósimaqy bárin qo­syp eseptegende 1 mıllı­ard 40 mıllı­on teńgege jetken. Osy­ǵan baı­­lanysty, «Qaz­Agro­Qarjy» AQ sotqa júgi­nip, kásip­oryn­dy ınfra­qu­ry­ly­­mymen, jer ­te­li­mi­­men birge satýǵa ruqsat su­raǵan edi. Ekonomıkalyq sot bu­ǵan deıin «QazA­gro­Qar­jy» AQ-tyń avıazaýyt qary­zyn onyń múlik­te­rin satý ar­qyly qaıtarý týraly talap aryzyn qana­ǵat­tandy­rý­dan bas tart­qan bo­la­tyn. Jaýapker tarap sotty qa­­ryzdyń zaýyt qu­nynan álde­­qaıda azdyǵyna sen­dire aldy. Alaıda, ulttyq kom­pa­nııa óziniń apellıasııalyq shaǵy­mynda nesıeni toly­ǵy­men mer­ziminen buryn qaı­tarý­dy ­talap etti. Qaraǵandy ob­lys­tyq sotynyń apel­lıa­sııa­­lyq alqa­sy aksıo­ner­lik qo­ǵam­nyń tala­byn qana­ǵattan­dy­ryp, tıisti qa­ryz­dardy za­ýyt­ty jáne onyń 30, 34 gek­tar jer telimderin satý arqy­ly­ qaıtarý týraly sheshim shyǵardy. *   *   * Bul ózi áý basta ertegi­deı ǵajap qııalmen qolǵa alynǵan joba edi. «Qazaq­standaǵy alǵash­qy ári jal­ǵyz avıasııa zaýy­ty» degen aty qandaı! Qara­ǵan­dyda osyndaı óndiris ornyn ashý ıdeıasy kásipker Baqyt­jan Seıitqulovqa tıesili delin­di. Ol kóp jyldar boıy avıa­ónerkásibi da­myǵan Qazan qala­synda tu­rypty. Sol jaqta qııa­lyna qanat bitse kerek, ol óziniń jaqyn serikterimen birge «Qazavıaspektr» kompanııasyn quryp, osy salany Qa­zaqstanda qolǵa alýǵa bel býady. Onyń bul bastamasy memleket tarapynan qoldaý tapqanyn tómende baıan­daımyz. Ázirge onyń bola­shaq zaýytqa kadr máselesin qalaı sheshkenin aıtyp ótelik. Avıasııalyq detaldar jasaýda, ushaq qurastyrýda tájirıbesi bar mamandar Qaraǵandyǵa qaıdan kelsin? Habarlandyrý boıynsha jınalǵan tehnıkalyq bilimi bar mamandardan iriktep, bir top adamdy zaýyttyń ese­­bi­nen Qazan qalasyna arnaıy kýrstan ótýge jiberedi. Qysqa ýaqytta ne uǵyp, neni ıgergen­derin qaıdam, áıteýir olar Tatar­stannan polı­mer-kompozıttik materıaldardy qalyptaýshy-japsyrýshy ma­mandyǵyn alyp qaıtty. Sony­men, mamandar máselesi «sheshildi». Arman zaýyttyń alǵashqy irge­tasyn 2010 jyldyń tamyzynda sol kezdegi oblys ákimi Serik Ahmetov pen sol ýaqyttaǵy Kólik jáne kom­­mýnıkasııalar mınıstri Ábil­ǵazy Qusaıynov (ǵa­ıyptan taıyp, keıin ol da Qaraǵandy oblysynyń ákimi boldy) qalaǵan bolatyn. Aldymen aýyl sharýashy­ly­ǵyn jarylqaýy tıis degen zaýyt­qa 1,6 mıllıard teń­ge qara­jat quıyldy. Onyń 750 mıllı­on teń­gesi «Bız­nes­tiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıyn­sha mem­­lekettik bıýdjetten bólinse, 850 mıllıon teńgesin 2021 jyl­ǵa deıin jylyna 6 paıyz­dyq ósimmen nesıe retinde «Qaz­Agro» ult­tyq holdıngi» AQ berdi. Eske sala keteıik, avıa­sııalyq zaýyt jańa serpindi joba retinde 2011 jyldyń qarasha aıynda Elba­sy nazaryna usynylǵan bola­tyn. Elbasyna Reseıdiń Qa­zan qa­lasyndaǵy avıazaýyt­tan áke­linip, esh qysylýsyz Qa­zaqstan sım­voly japsyrylyp qoıǵan «Fermer-2» ushaǵynyń ushyp-qonǵan múm­kindikteri kórsetildi. Jo­bany jú­zege asyramyz dep júgir­gender sol ushaqty jatyp kep maqtady: «Salmaǵy – 960 keli, neǵur­lym jeńil ári myqty polı­mer-kompozıttik materıaldardan jasalǵan; saǵatyna 200 shaqyrymǵa deıin­gi jyldamdyqpen usha alatyn ol bir kóterilgende 30-180 ga jerdi dárimen óńdep shyǵa alady. Zaýyttyń josparynda 1500 shaqyrymǵa deıin usha ala­tyn ámbebap ushaqtar shyǵa­rý da bar. 2014 jyly tórt oryn­dyq «Suńqar», 2015 jyly mem­­leket qoldasa, on oryn­dyq «Ekspedıshn» ushaqtaryn shy­ǵaramyz». Al 2019 jyl­ǵa qaraı alty jáne segiz oryndyq reak­tıvti ushaq­tar shyǵarýǵa tıis­piz», – dep aqylǵa qonym­syz­daý qııal­daryn aqtaryp saldy. Serik Ahmetov Prezı­dent­ke sol kezde ári ketse bir jyldan keıin osyndaı ushaq­tyń keminde on­shaq­tysyn shyǵaramyz, qazaq­standyq fermerlerden qazirdiń ózinde tapsyrystar túsip jatyr dep senimdi sóıledi. Tipti, úsh jylǵa jete­tin tapsyrys­tar bar dep ótiriktiń ózin ósirip aıtty. Alaıda, zaýyt sodan beri ótken bes jyl ishinde usaq-túıek bólshekter shyǵarý­men shektelgeni bol­masa, birde-bir ushaq shy­ǵarǵan joq. Onyń sebebi – bıznes-áriptester – «Qazavıa­spek­tr­diń» qojaıyny men Qazan qalasynyń «MVEN» fır­masynyń arasyndaǵy kelis­peýshilikter desedi. Áý bas­ta, tatarstandyqtar syzbalarmen, tehnıkalyq kerek-jaraqtarmen kómektesedi, al qara­ǵandylyq sheberler tek ushaqtardy quras­tyrýmen aınalysady dep ­kelisil­gen-mys. Memleket basshysy osy bir orasholaq joba úshin S.Ahmetovti Úkimet má­ji­lis­teriniń birinde syn­ǵa alǵan edi, alaıda, odan zaýyt­tyń taǵdyry ońala qoıǵan joq. Qaraǵandy oblysynyń odan keıingi ákimi bolǵan Ba­ýyr­jan Ábdishev 2014 jyldyń sońyna deıin joq degende eki ushaq shyǵaramyz dep ant-sý ishkendeı bolyp edi. Ýá­desinde turý úshin saqtyq jasap, slovenııalyq «Pipistrel» fırmasyna jeńil motorly, jınalmaly úsh ushaqqa tapsyrys berip te qoıǵan. Iаkı, qaraǵandylyq «sheberlerge» qalatyny tek bólshek-bólshek bolyp kelgen ushaqty qurastyryp, burandalaryn qaıyra salý kerek bolatyn. Bul kádim­gi kóz aldaý edi. Biraq, kásip­oryn basshylyǵy men Ábdi­shev myrza sonyń ózine qol jetkize almady. Ony aıta­syz, slovenııalyqtar berip jibergen ushaqtardy keden­shiler bógep, 32 mıllıon teńge kólemindegi tıisti sa­lyq­tardyń tólenýin talap etken. Tipti, soǵan oraı qylmystyq is qozǵaýǵa deıin barǵan. «Qazavıaspektr» JShS dırektory Aleksandr Vashenko osy­dan eki jyldaı buryn «Zaýyt josparǵa sáıkes jumys isteýde. 2014 jyldyń 1 qazanyna qaraı alǵashqy «Fermer-2» ushaǵy shyǵarylady, al 2015 jyly sondaı ushaqtyń jylyna 36 danasyn shyǵaryp otyra­myz. Sheteldik kásiporyn­dar­men birlesip júzege asyraıyn dep otyrǵan jobalarymyz da bar. Mysaly, slovenııalyq «Pipistrel» avıaqurastyrý kompanııasymen birlesip shaǵyn jolaýshy ushaqtaryn, órtke qarsy amerıkalyq «Air Traktor» ushaqtaryn qurastyrýdy jos­parlap otyrmyz. Sonymen qatar, bizdiń avıazaýyt «An-2» ushaqtarynyń motoryn jańa­laýdy qolǵa almaqshy. О́zimiz jasaǵan ushaqtar­dy keıin TMD elderiniń naryǵyna shyǵaramyz», dep kósilgen edi. Aqyry ne kerek, osy ýa­­qyt­qa deıin Qaraǵandy avıa­­za­ýy­ty birde-bir jibi túzý ushaq qurastyryp shy­ǵara almady. Úkimettiń 2013 jyl­dyń qazan aıynda ótken keńeı­tilgen oty­rysynda Prezıdent Nursul­tan Nazarbaev bul jobany kózboıaýshylyq dep baǵala­dy. «Jobalar­dy memleket tara­pynan qoldaý du­rys uıymdas­­ty­rylmaǵan. Bir­­qa­tar ká­siporyn­darda ónim­­derdi ótkizý, shıki­zat jet­­kizý, kadr­larmen qamta­ma­syz etý problemalary bar. Qara­­ǵandyda, mysaly, kezin­­­de Serik Nyǵmetuly úlken maq­­­tanyshpen kórset­ken «Fer­mer» ushaǵyn shyǵa­ra­tyn zaý­yt bar-joǵy bir aero­plan shy­­ǵarǵan. Onyń ózi ush­paıdy, qal­­balaqtap áreń qondy dese­di. Mundaı kóz­boıaýshylyq kim­ge kerek?!», – dedi Elbasy. Sonymen, Qaraǵandy ob­lys­tyq sotynyń apel­lıa­sııa­lyq al­qasy Qaraǵandy eko­nomıkalyq sotynyń bıylǵy jyldyń qańtar aıyndaǵy sheshiminiń kúshin joıyp, «QazAgroQarjy» AQ-tyń ta­la­­byn qana­ǵat­tandyrý týraly jańa sheshim shyǵardy. Qaý­lyda qa­ryzdy qaıtarý úshin bo­rysh­­kerdiń kepilge qoıyl­­ǵan barlyq múlikteri: ká­sip­orynnyń ákimshilik-óndiristik ǵımarattary, sonymen qatar, 30 jáne 34 gektar jer telim­deri satýǵa qoıylatyny naqty­lanǵan. Bul sheshimge oraı tarap­tar áli de Joǵarǵy Sotqa kassa­­sııalyq shaǵym túsire alady. Alaıda, «О́nbeıtin daýdy óspeı­­tin er qýady» demekshi, ol shaǵym­danýdyń máni bola qoıar ma eken. Aınalyp kelgende, mem­lekettiń mıllıon­daryn ysyrap etip, aıaǵy qur­dym­ǵa ketken osy jobany bas­taǵandar men qos­ta­ǵan­dar jaýap­qa tartylmaı ma eken de­­gen oı da mazalaıtyny ras. «Sý­­dyń da suraý bar» emes pe?.. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY