Meniń atam Hamıt Kósherbaev 1943 jyly 17 jasynda óz erkimen Otandy qorǵaýǵa attanǵan. Osy jyldardyń qaıǵy-qasireti men jeńistiń tátti dámin qazirgi urpaq tek kınodan, ádebı kitaptardan oqyp qana biledi. Men, sonymen qatar, óz atamnyń aýzynan da estigen edim.
Atam 1926 jyly 1 jeltoqsanda Oral oblysynyń Taıpaq aýdanyndaǵy Sarytoǵaı aýylynda dúnıege kelgen. Ákesi Taýdaı, aǵalary Kóbdik, Táken, Shabaı, Salahadın 1941 jyly soǵys bastalysymen áskerge shaqyrtylady. 1943 jyly 17 jastaǵy atam Hamıt te óz erkimen Otandy qorǵaýǵa attanady.
1943 jyly kúzde atasy Kósherbaı súıikti nemeresin soǵysqa attandyryp turyp: «Aınalaıyn, Hamıtjan, seni sábı kúnińnen baýyryma basyp ósirip edim. Sadaǵań keteıin, aman oral», dep Eskiesim aýylynyń syrtynda at ústindegi nemeresin úsh ret aınalyp shyǵyp, aq batasyn berip, shyǵaryp salady. Sońǵy ret atasyn kórýi sol eken, atam soǵystan oralǵanda ol kisi qaıtys bolypty. «Balańdy óskenshe, nemereńdi ólgenshe baǵasyń» degen osy eken ǵoı dep otyratyn.
Atam soǵysqa 1943 jyly kúzde Taıpaq aýdandyq áskerı komıssarıatynan attanyp, №52311 Tosk áskerı ýchılıshesinde komandırlik kýrsta oqıdy. Sol kezde Chkalov atyndaǵy áskerı ýchılıshede ushqyshtar daıyndaýǵa arnalǵan irikteý synaǵy ótkiziledi. Sońǵy synaqta kresloǵa shyrkóbelek aınaldyrypty. Kreslodan túsisimen atam qulamaı, esikten týra dálizge shyǵypty. Barlyq synaqtan múdirmeı ótedi, áıtse de, nege ekeni belgisiz, kelesi kúni ony ushqyshtar tobyna jibermeı, komandırlik topqa aýystyrady. Komandırlik oqýyn bitirisimen Kalının maıdanynda, sońynan 130-atqyshtar dıvızııasynyń 528-polkinde, ıaǵnı III Belarýs maıdanynyń qolbasshysy, armııa generaly I.D.Chernıahovskııdiń qaramaǵynda bolady.
III Belarýs maıdanynda nemis-fashıst basqynshylaryna qarsy jan aıamaı soǵysyp, Baltyq boıyndaǵy Vılnıýs, Kaýnas, Gýmbının, Instenbýrg, t.b. qalalardy azat etýge qatysady. Shyǵys Prýssııadaǵy strategııalyq mańyzy zor ejelgi Kenıgsberg qamal-qalasynda kúshti qarýlanǵan nemis áskerlerine qarsy joıqyn soqqy berýge atsalysady.
Kenıgsberg qamal-qalasyna shabýyl jasaǵanda jaýdyń borap turǵan oǵynyń astynda jaýyngerler kóp shyǵynǵa ushyraıdy. Atamnyń aldyndaǵy T-34 tanki órtenip, ondaǵy bir qazaq, bir orys tankısin órtten qutqaryp alady. Qarsy shabýyl kezinde jaýdyń transheıasyna granata laqtyryp, birneshe fashısti jer jastandyrady. Sóıtip, keńes jaýyngerleri sapynda Kenıgsberg qalasyna basyp kiredi. Áıtse de, osy keskilesken shaıqasta aıaǵyna oq tıip, gospıtalǵa túsedi. Qazan qalasyndaǵy №5868 gospıtalda sol jaq aıaǵyna operasııa sátti jasalyp, aman qalady. Emdelip jatyp, býhgalterlik kýrsty bitiredi.
Otan úshin bolǵan shaıqasta atamnyń qarýlas joldastary kópultty bolǵanymen, báriniń maqsaty bireý – jaýdy talqandap jeńispen elge qaıtý edi. Al soǵysta kórsetken erligi úshin atam I dárejeli «Otan soǵysy», II jáne III dárejeli «Dańq» ordenderimen, «Erligi úshin», «Kenıgsberg qalasyn azat etkeni úshin», «Germanııany jeńgeni úshin», t.b. 17 medalmen marapattalady. Jalpy, Kósherbaı áýletinen 6 adam soǵysqa qatysqan. Taýdaı atam Rostov jerinde qaza tapqan. Kóbdik aǵamyzdan qara qaǵaz kelgen. Táken kókemiz soǵysta alǵan jaraqatynyń saldarynan elge oralǵan soń qaıtqan. Shabaı men Salahadın jaralansa da elge aman-esen kelgen.
Al atam múgedek bolyp 1946 jyly elge oralǵannan keıin Bazartóbe sovhozynda 35 jyldan astam býhgalter bolyp istep, II-toptaǵy UOS múgedektigimen qurmetti eńbek demalysyna shyǵady. О́mir jolynda óz jerlesteriniń laıyqty syı-qurmetine bólengen Hamıt Kósherbaevtyń atyna Bazartóbe aýylyndaǵy kórikti kóshelerdiń biri berilgen. Zaıyby Kálıma Qusanqyzy ekeýi 10 bala tárbıelep ósirgen. Artynda qalǵan urpaqtary onyń erligi men esimin eshqashan umytpaımyz.
Rınat KО́ShERBAEV,
nemeresi
ORAL