Tabystar tolymdy, mejeler bıik

Ákim esep berdi. El ne dedi? Ár túrli deńgeıdegi ákimderdiń esebi qyzǵan shaq. Bul jurt­shylyq pen ákimderdiń arasyn jaqyndatatyn úlgili úrdis. Degenmen, jyl boıy jasaǵan jumysyń týraly esep berýdiń ózindik mindeti de, jaýapkershiligi de joǵary. «Syrt kóz – synshy» degendeı,  qaı ákimniń qandaı sharýa tyndyrǵany da osyndaıda kó­rinedi. Sonymen... «Araı» mádenıet úıinde  ótken Yrǵyz aýdanynyń ákimi Mırhan Dýanbekovtiń esebine halyq kóp jınaldy jáne lezde óz arnasyn taýyp júre berdi. Aýdan bas­shy­synyń málimdeýinshe, jyl enshisinde  aýyz toltyryp aıtar­lyq­taı jú­zege asqan is-sharalar az emes. О́t­ken jyly aýdanda «Jol kar­tasy» baǵdarlamasyna sáıkes, Yr­ǵyz aýy­lyndaǵy magıstraldy sý qubyry júıesi qaıta jaraq­tan­dy­rylyp, aýdandyq ortalyq kitaphana ǵıma­ratyna kúrdeli jón­deý júr­gizilgen. Sondaı-aq 80 áleý­mettik jumys orny, 30 jastar tájirıbesi uıym­dastyrylyp,  99,7 mln. teńge qar­jy ıgerilgen. Aldyndaǵy jyl­men salystyr­ǵan­da aýyl sharýa­shyly­ǵynda óndi­ril­gen jalpy ónim kó­lemi 9,4 pa­ıyzǵa ósken. Yrǵyz aýyl­dyq ok­rý­ginde «Agro Odaq-Yr­ǵyz» aýyl­dyq tutyný kooperatıvi qarjylaı nesıe  alý arqyly bu­ryn­ǵy et kom­bınatyn shaǵyndap, iske qo­sypty. Yrǵyz – Telman – Komıntern sý qubyry paıdalanýǵa berildi. Jolaýshy tasymalynda Aq­tóbe – Yrǵyz baǵytynda jo­laý­shylar úshin jaıly «Ikarýs» av­to­býstary qatynaı bastapty. Mem­lekettik «Balapan» baǵ­dar­la­masy aıasynda aýdanda 3 bala­baq­sha, 8 shaǵyn ortalyq ashyldy. Qa­zaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshi­liginiń respýblıka boıyn­sha ishki aımaqtyq taldaý jáne qalalar men aýdandar reıtıngi ná­tıjesinde 2010 jyldyń alǵashqy jartyjyldy­ǵyndaǵy kórsetkish boıynsha elimizdegi 160 aýdan arasynda Yrǵyz aýdanynyń birinshi oryn ıelenýi osy atqarylǵan isterge naqty dálel bolǵandaı. Aýdan basshysy  keıbir túıtkildi máse­le­lerdi de aınalyp ótpedi. Qaısybir jaǵdaılarda jastar arasynda ma­syldyq psıhologııa­sy boı kórsetip qalatynyn da jasyrmady. Ol erterekte qolǵa alyn­ǵan Yrǵyz ózeni ja­ǵasynda baý-baqsha egý dástúri úzi­lip qalǵanyna, aýdanda joǵary bilimdi mal dárigeri, avtokólik jón­deıtin servıstik qyz­met mamandary jetispeıtindigine qyn­jylys bildirdi. Jınalysta sóz alǵan «Altyn – Ásel» JShS dırektory H.О́teý­uly,  B.Almanov atyndaǵy orta mekteptiń muǵalimi B.О́teýbaeva já­ne basqalary aýdan ákimi Meıirhan Dýanbekovtiń jyl ishinde atqarǵan qyzmetine oń baǵa bere kelip, Yr­ǵyzdyń basty kóshelerine qatty jamylǵy tóselse,  shubat óndirý jolǵa qoıylsa degen usynystaryn jetkizdi. *** О́ndirisi men aýyl sharýashy­ly­ǵy qatar damyǵan Muǵaljar aý­danynyń ákimi Serik Shań­ǵu­tov­­tyń halyq aldyndaǵy kezekti esebi Ju­ryn aýylynda ótti. Buǵan deıin bir­neshe aýyldyq okrýgte bolyp, jurtpen júzdesken aýdan basshysy elmen emen-jarqyn áńgimelesti. Aý­dandy biraz jyl basqaryp, ysylyp qalǵan Serik Tileýlesuly óńirdiń ómirin bir kisideı biletindigin sóz láminen-aq sezdirdi. Ha­lyqty da qajytpaı, ýa­qyt­ty da kóp sozbaı, júzege asqan jumys­tarmen júıeleı tanys­ty­ryp ótti. Munda ekonomıkalyq damý qar­qyny ózge aýdandarǵa qaraǵanda kósh ilgeri. Aýdanda mańyzdy áleý­met­tik máselelerdiń sheshilýinde de ilgerileýshilik bar. О́tken jyly tikeleı efır arqyly halyqpen júz­desken oblys ákimine Muǵaljar óńi­rinen qoıylǵan bir saýal Juryn aýylyna gaz tartý máselesi  bola­tyn. Aýyl turǵyndary  Juryndy gaz­dan­dyrý osy jyly qolǵa aly­natynyn aýdan ákimi S.Shań­ǵu­tovtyń óz aý­zy­nan estip, qýanyp qaldy. – 2011 jyldyń jumys jos­paryna Jem qalasyn, Birlik, Mu­ǵaljar, Aqkemer, Juryn aýyl­daryn gazdandyrý engizildi – dedi aýdan basshysy elmen bolǵan esepti kezdesýinde. – Eldiń ındýstrıaldy ınno­vasııalyq damý kartasyna osy jyly Muǵaljar aýdanynan alty serpindi joba endi. Onyń biri fosforıt unyn shyǵarý zaýyty. Ká­siporyn jylyna 1,7 mln. tonna fos­for mıneraldy tyńaıtqyshyn óndiredi. Ol sondaı-aq, áleýmettik-máde­nı saladaǵy oń ózgeristerge de toqtaldy. Aýdanda  birneshe jańa mek­tepter men balabaqshalar ashyl­­ǵan, birqatary kúrdeli jón­deýden ótken. Densaýlyq saqtaý sala­syn­da da atqarylǵan ıgi ister jeterlik. Degenmen,  jınalysta sóıleý­shi­ler aýdan ákiminiń bir jylǵy atqarǵan sharýalaryna qoldaý kór­sete otyryp, alda júzege assa degen usynys-pikirlerin  de búgip qal­­mady. Zeınetker Sh.Abalov aýyl janyndaǵy mal sý ishetin bógetti jóndeý qajettigin alǵa tartty. Másele oń sheshimin ta­batyn boldy. Juryn aýylynda ótken Serik Shańǵutovtyń esebine qatysýshylar birqatar áleýmettik máselelerdi de qozǵady. Olardyń ishinde mal ur­lyǵyna tosqaýyl qoıý, aýyz sý máselesin sheshý, jol qatynasy jáne basqalary sóz boldy. *** Qarǵaly aýdanynyń ákimi Aıbek Saǵıevtiń sońǵy esebi Badamsha aýylynyń mádenıet úıinde ótti. Halyq aldynda birinshi ret esep berip turǵanyna qaramastan, ol óz isine tóselip qalǵanyn ań­ǵartty. Áýeli elimizde bolyp jat­qan tarıhı oqıǵalarmen ta­nys­tyryp ótken Aıbek Igilikuly bir jyldyq qyzmetiniń túıindi-túıin­di tusta­ryn tarqata baıandady. – 2010 jyly ónerkásip ónim­deriniń kólemi aýdan boıynsha onyń aldyndaǵy jyldyń deń­ge­ıimen sa­lystyrǵanda 108,9 paıyz­dy qu­rady. Aýdanda  aýyl sharýa­shy­lyǵynyń qaıta óńdeý sek­to­ryn damytý júrip jatyr. О́tken jyly 1866 tonna un, 355,3 tonna nan, 146,8 tonna shujyq ónimderi, 140,4 tonna qaımaq  ón­di­rildi. 2011 jyldyń 1 qańtaryna aýyl sha­rýashylyǵy salasynda 18 jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi, 1 aksıonerlik qoǵam jáne 179 sharýa qojalyǵy jumys isteıdi. Mal­dyń  tuqymdyq sapasyn jaq­sartý qolǵa alyndy. Aýyl sha­rýashylyǵy teh­nıkasy men jab­dyqtaryn jańar­týǵa 200,3 mln. teńge ınvestısııa sa­lyndy, – dedi ákim. Onyń málimdeýinshe, aýyl­dar­dy aýyz sýmen qamtamasyz etý de bir izge túse bastaǵan. Aýdanda 46 turǵyn úı salynyp, paıdalanýǵa berilipti. Osy kezeńde barlyq bıznes sýbektileriniń óndirgen óni­miniń kólemi  2009 jylmen salys­tyrǵanda 101,4 paıyzǵa ósip, 6317,3 mln. teńgeni quraǵan. Aýdan­nyń shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerinen  523,1 mln. teńge  salyq túsken. Bul mejelengen mól­sherden anaǵurlym kóp.Bıznes ká­sip­oryndarynda 68 jańa jumys orny quryldy.  Baıandama aıaq­tal­ǵan soń sóz sóıleýshiler men suraq qoıýshylarǵa kezek tıdi. Turǵyndar aýdan ákiminiń bir jylǵy jumysyn oń baǵalady. Halyq pen bıliktiń betpe-bet kezdesýlerinde aıtylǵan  sa­lıqa­ly sózder, salmaqty pikirlerden túıgenimiz, atqaryl­ǵan aý­qymdy isterge alǵys aı­tý­shylyq basym. Muny aıtyp otyrǵanymyz, ana bir jyldary ótkir máselelerdi she­shýdiń jolyn tappaı jer shu­qyp qalǵan ákim­derdi de kórgenbiz. Qazirgi jaǵ­daı jer men kókteı. Áleý­mettik máselelerdiń sheshilip, birqatar ıgilikterdi kórip jatqan aýyldyqtar erteńgi kúnge nyq senimdi. Satybaldy SÁÝIRBAI. Aqtóbe oblysy.