Beıqam basshyǵa qozǵaý bola ma?

Teginde bizdiń keıbir basshylardy tym-tym beıǵamdyǵy qurtatyn shyǵar, sirá... Beıǵamdyqtyń astarynda janyashymastyq, jaýapsyzdyq jatyr emes pe? Jaqynda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Jambyl oblysyndaǵy tilshiler qosynyna ájeptáýir qyzmeti bar, el tanıtyn bir azamat muńyn shaǵyp keldi. – 2012 jyldyń kúzinde Almatydan Shymkent qalasyna poıyzben ketip bara jatyp, jolda qujattarymdy joǵalttym, – deıdi Manarbek Álimhanov (aty-jóni ózgertildi – O.D.) bizben áńgimesinde. – Joǵalǵan partmone ishinde jeke kýálik, kólik júrgizýge quqyq beretin kýálik, bankomat kártishkesi, vızıtka jáne aqsha bolatyn. Almatyǵa kelgen soń joǵalǵan qujattardy tártip boıynsha joıyp, jańasyn jasatýǵa týra keldi. Keıin maǵan Shý qalasynan bir kisi habarlasyp, partmonemdi taýyp alǵanyn habarlady. Ol kisi temirjolshy bolyp jumys isteıdi eken. Temirjol boıynan taýyp alǵan partmonemde tek aqsha ǵana joq, basqa qujattardyń barlyǵy túgel. Vızıtkamdaǵy nómir boıynsha habarlasqan. Taýyp alǵan kisige telefon arqyly rahmetimdi aıttym. Sosyn Shý qalasynda turatyn Mádı degen kýrstasym odan qujattardy alyp, Shý qalasynan Almatyǵa júretin taksısterden salyp jiberdi. Biraq taksıst jigit qujattardy sol kúıi maǵan jetkizbedi. «Erteń baramyn, búgin klıentter shyqpaı tur, arǵy kúni baramyn...» deýmen aqyrynda uıaly telefonyn óshirip tastap, tipten umyttyryp jiberdi. Jańa qujattar jasatyp qoıǵandyqtan men de indetip izdemeı, aqyrynda habarlasýdy qoıdym. Endi 2015 jyldan bastap Alma­tydaǵy úıime «N 059 LLM» nómirli «Aýdı» mashınasynan meniń atyma aıyppul qaǵazdary keldi. Bir ret emes birneshe ret. Keıinnen Jambyl oblystyq jol polısııasy arqyly bul kóliktiń Moıynqum aýdanynda Týrebek Eskaraevıch Baı­bosynov degen azamattyń atyna tir­kelgenin anyqtadym. Jáne bul kólik 2012 jyldyń 3 tamyzynda tirkeýden shyǵyp ketken. Sodan keıin eshqaıda tirkelmegen. «N 059 LLM» nómirli «Aýdı» mashınasyna jol polısııasy qyzmetkerleri 2014 jyly 4 márte hattama toltyrǵan. Ekeýi – Shý aýdanynda, bireýi – Qordaı aýdanynda, bireýi – Almaty oblysynda. Tirkeýde joq kólikke polısııa qyzmetkerleri qalaı hattama toltyrǵany túsiniksiz. Jáne aıyppul qaǵazynda meniń aty-jónim (joǵalǵan kýálik boıynsha), basqa da málimetter jazylǵan. Biraq mekenjaıy «Shý qalasy, Seıfýllın kóshesi, 15 úı» dep kórsetilgen. Osyǵan baılanysty aıtarym, meniń atymda eshqandaı kó­lik joq, ıaǵnı, meniń atyma esh­qandaı jekemenshik kó­lik tirkelmegen. Jáne Shý qalasyndaǵy bul mekenjaılardy, joǵaryda attary atalǵan azamattardy múldem bilmeımin. Bul aıyppul qaǵazdary sotqa ótken, sot oryndaýshylary Almatydaǵy úıimniń mekenjaıyn ınternet arqyly tapsa kerek. Sondyqtan Shý qalasyndaǵy bul azamattar meniń joǵalǵan kýáligimdi paıdalanyp, zańsyz tirlikterge bardy degen kúdigim bar. Bul jerde jol polısııa­sy qyzmetkerleri de zańsyzdyqqa jol berip, hattamalardy qalaısha meniń atyma toltyrǵanyna tipten mıym jetpeı otyr. Menińshe bul jerde sybaılastyqtyń kórinisi baıqalatyn sııaqty. Dál qazir Shý qalasynda turatyn Rysbek degen taksıst bireýler arqyly maǵan shy­ǵyp, baıaǵy kýálikti paıdalanǵan ózi ekenin moıyndap, «aıyppul qaǵazdaryn berip jibersin, ózim tólep beremin, tek polısııaǵa aryzdanbasyn» degen sálem aıtyp jiberipti. Men kóngen joqpyn. Bul tek zań arqyly ǵana sheshiletin másele emes pe? Zańsyzdyq jasady ma, moı­nymen kótersin. «Dánikkennen qunyqqan jaman» degen, onyń joǵalǵan qujattarmen taǵy basqa ne búldirgenin bir qudaı biledi?.. ...Mine, esimi elge belgili aǵamyz osy­­­laı dep ashynady. Árıne, biz bul jerde bas salyp polısııany kiná­laý­dan aýlaqpyz. Bir ret emes, bas-aıa­ǵy tórt márte polısııany aldap, bas­qa qujat­tardy kórsetip, ákki jol saq­shy­larynyń kózin baılap ketý múmkin be? Onyń ústine bul tirkelmegen kólik qoı. Zań boıynsha tirkelmegen kólik aıyp turaǵyna qoıylýy kerek edi. Áıtse de ár salanyń biz bilmeıtin uńǵyl-shuńǵyly kóp emes pe? Dál osy oqıǵada jol polısııasy qyzmetkerleriniń kinási bar-aý degen kúdik kókeıimizde tursa da aldymen istiń aq-qarasyn anyqtap almaq nıette jergilikti polısııa basshylaryna hat jazdyq. Jaqynda ǵana aımaqtarda jergilikti polısııa qyzmeti quryl­ǵany belgili. Oblys ákimine baǵynyp, jergilikti máslı­hat­tardyń aldynda esep berip turatyn bul polısııa qarapaıym halyqqa burynǵydan da jaqyndaı túsip, jurttyń qoljetimdiligin arttyryp, solardyń soıylyn soǵyp, joǵyn joqtaıdy degen nıetpen qurylǵany anyq. Jambyl oblystyq jergilikti polısııa qyzmetiniń basshysy bolyp taǵaıyndalǵan Baqytjan Beıseev eńbek jolyn MAI jol-patrýldik qyzmeti bóliminiń aǵa ınspektory bolyp bastap, satylap ósken tájirıbeli maman eken. Áıtse de jańa júıe Beıseevtiń beıǵamdyǵyna esh áser etpegen sııaqty. Álde senim artyp, osy qyzmetke kelýine qol jalǵaǵan halyq qalaýlylarynan góri súıengeni myqty bolyp tur ma, áıteýir, Baqytjan Beı­seevtiń bul máselede tıtteı de janashyrlyǵyn baıqaı almadyq. Bolǵan jáıttiń bárin baıandap, osy istiń túbin tekserip, mán-jaıdy anyqtaýǵa járdemdesýin ótinip jazǵan hatymyzǵa eki aıdaı jaýap bolmady. Bul eki ortada aryzdanýshy Manarbek Álimhanov shetelge shyǵatyn bolǵandyqtan amal joq, álgi qaryzdardy ózi tólep tastady. Endi mine, ótken aptada ju­mysta otyr­sam, ebil-debil bop bir formaly jigit kelipti. Qolynda bir paraq qaǵazy bar. Sóıtsem, jergilikti polısııa­dan eken. Hatymyzǵa jaýap jazypty. Jambyl oblystyq ákimshilik polısııa basqarmasy bastyǵynyń orynbasary M. Smaılov «Sizdiń hatyńyzdaǵy M. Álimhanovqa qatysty aıyppuldar tekserildi. Azamat M. Álimhanovqa sa­lyn­ǵan 4 aıyppuldan, 1 aıyppuly óz erkimen tólengen jáne 3 aıyp­­pul sot aktilerin oryndaý qyz­metimen máj­búrlep óndirilgen. Sonymen qatar, búgingi kúnge deıin basqadaı salynǵan jáne tó­len­begen aıyppuldardyń joq ekenin ha­bar­laımyz», dep súıinshi surap jazyp jiberipti. Oıpyrmaı, biz máseleniń aq-qara­­syn anyqtap, jol polısııa­sy qyz­metkerleriniń zańsyz áreketin áshkereleýdi talap etip jazsaq, jergilikti polısııa aqsha tólendi, is bitti dep máz bolyp otyr. Sonda bul iste kim kináli, ne úshin osyndaı jaǵdaı oryn aldy, jol saqshylarynyń qatysy bar ma? Bul týraly bir aýyz sóz joq. Iаǵnı, bul isti tekserip, mán berip, yqylas tanytqan eshkim bolmady degen sóz. Áıtpese bári alaqandaǵydaı ap-aıqyn kórinip tur emes pe? Tek aıyppul tólengen kezde ǵana jaýap jazýǵa qoldary jetti. Aıtqan jerden aýlaq, osydan keıin Baqytjan Beıseev basqaratyn polısııaǵa «Pálen jerde kisi ólimi boldy, sol týraly aqparat berýińizdi ótinemiz» dep hat jazsańyz, qudaı biledi, olardan «О́lgen kisini jerlep tastaǵan, sondyqtan eshqandaı qylmystyń bolmaǵanyn habarlaımyz» degen mátinde jaýap keletinine kúmánim qalmady. Qalaı aıtsaq ta, bul oqıǵada bir kináliniń bar ekeni sózsiz. Jalǵan qujatty kórsetken júr­gizýshiniń alaıaqtyǵyn bylaı qoıǵanda kózdi jumyp turyp hattama toltyrǵan jol saqshylaryn da sútten aq, sýdan taza deı almaımyz. Jer­gilikti polısııanyń osy iske júrdim-bardym qaraýynyń astarynda bálkim óz áriptesterine degen jan­ashyrlyq ta jatqan bolar. Bi­raq, shyndyq báribir jeńedi. Men bul jerde jergilikti polısııa quryl­ǵaly beri túk istemedi deýden aýlaq­pyn. Áıtse de, basshysy beıqam mekemeniń qyzmetkerleri de jaýapsyz, sylbyr bolatynyna kózimiz anyq jetti. Osydan keıin beıqam Beıseevke halyq qan­shalyqty senedi? Bul endi alda­ǵy kúnniń máselesi... Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy