Jetistik te bar, jetispeıtini de joq emes

Ákim esep berdi. El ne dedi?

Sonymen jyl saıynǵy dástúrli esep berý jıyndary ara­lyǵynda taǵy bir jyl óte shyǵypty. Eń aldymen el pikirine qulaq túrseń, osy eki aralyqta búkil elimiz sekildi Semeı de ońdy ja­ńalyqtardan quralaqan emes. Aıtqandaı-aq, sońǵy úsh-tórt jylda qalanyń óńi kirip qalǵany ras. Munyń syrtynda osynda birine biri jalǵasyp kele jatqan rýhanı sharalar semeılikterdiń rýhyn kótere túskeni de shyndyq. BAIаNDAMAShY SО́ZINE QULAQ TÚRSEK Solaı deı otyryp, saǵyzdaı sozylǵan jylý máselesiniń aqyr sońy shetin oqıǵalarǵa uryndyr­ǵanyn da jasyrýǵa bolmaıdy. Al munyń sońy qala basshy­synyń aýysýyna túrtki bolǵan. Sol se­bep­ten de Abaı atyndaǵy drama teatrynda ótken qala áki­miniń esep berý jıynyna kelgen qalyń kópshiliktiń kóńili kúpti ekendikteri sezilip-aq turdy. Mun­daıda kim­niń bolsyn, óz kó­keıindegi sa­ýaldarǵa jaýap izdeıtindigi ras qoı. Sondyqtan bolar, teatrǵa jı­nalǵan jurtshylyq baıan­da­many da, baıandamashyǵa qo­ıylǵan suraqtar men usynys-pikirlerdi de ynta qoıyp tyńdaǵan. Qala tizginin jańa ákim Aıbek Kárimovtiń qolyna alǵanyna áli bir aıǵa da tolǵan joq. Son­dyq­tan baıandamany ákimniń birinshi orynbasary Serikqazy Oraz­álıe­v­­tiń jasaýy zańdylyq. Ol óz kezeginde eń aldymen ákimniń ótken jylǵy qala men óńir bo­ıynsha jıyrmaǵa jýyq esep berý jıynynda qala turǵyndary ta­rapynan júzge jýyq suraq qo­ıyl­ǵanyn, oǵan jıyn ústinde, son­daı-aq jıyn sońynan buqa­ra­lyq aqparat quraldary arqyly ja­ýap berilgenin tilge tıek etti. Al qaısybir suraqtarǵa baıanda­maǵa kirispesten buryn osy jı­yn ústinde jaýap berdi. Budan keıin ol qala ekonomıkasy álem­dik qar­jylyq daǵdarystyń zar­dap­ta­ry­na qaramastan, ótken jy­­ly da qol jetken deńgeıden tómendemegenin atap ótti. Toǵyz joldyń torabyndaǵy Se­meı halqy ejelden saýdaǵa beıim. Sonyń arqasynda qala sonaý 90-shy jyldardaǵy qıyn kezeńde elimizdegi qaısybir qalalar sekildi turalap qalǵan joq. Onyń ústine eń bastysy sol, Semeıdiń bolashaǵy osy jyldar ishinde bir sátke de Elbasy nazarynan tys qalmaǵan. Sóıtip, munda eń al­dy­men shaǵyn jáne orta kásip­ker­lik­ti damytýǵa erekshe kóńil bó­lin­gen. Bul jaqqa kelgen ár sapa­ryn­da Memleket bas­shysynyń orta jáne shaǵyn ká­sipkerlik salasy­nyń jańadan ashy­lyp jatqan sondaı nysan­daryna soǵýǵa ýaqyt taba bilip júrgenine san márte kýá bolǵanbyz. Qazirde mun­daǵy orta jáne shaǵyn kásip­kerlik salasy nysandarynyń jalpy sany eki myńǵa jýyq. Solardan túsip jat­qan salyq tólemderiniń ózi ótken jyl­dyń osy merzimimen sa­lys­­tyr­ǵanda bir jarym esege art­qanynyń ózi kóp nárseni ańǵartsa kerek. Jańadan ashylyp jatqan ju­mys oryndary óz aldyna bir áńgime. Sonyń arqasynda jumys­syz­dyqtyń azaıa bastaǵany jáne kóńilge toq. Baıandamashy budan keıin aýyl sharýa­shylyǵy, kólik jáne baı­la­nys, áleýmettik salalardaǵy jáne taǵy basqa sala jaǵdaılaryna ke­ńi­nen toqtalǵan. Áıtse de anadaǵy aıaz­da tońǵan qala turǵyndary ony­men qanaǵattana qoımaǵan. So­nyń aıǵaǵyndaı, baıandamadan soń suraqtar qarsha boraǵan. Endi so­ǵan toqtalaıyq. KО́ŃILDIŃ KIRI AITSA KETEDI Iá, solaı. Qaladaǵy qaptaǵan qa­zandyqtar ábden tozǵan eken. Biraq másele tek sonda ǵana ma? Kó­mir sapasy týraly nege sóz qoz­ǵal­maıdy? Sonyń ózin urlap, jyr­­­laýǵa qashan tyıym saly­na­dy? Áleýmettik jaǵynan qorǵal­ma­ǵan jandarǵa kómir nege arzan­da­tylyp satylmaıdy? №1 jylý or­talyǵyn buryn tis dárigeriniń, odan keıin fýtbolshynyń basqar­ǵa­ny qalaı? Al qalalyq kom­mýnal­dyq-sharýashylyq mekemesin mu­ǵalimniń basqaryp otyr­ǵany durys pa? Qalanyń ortalyǵy jaınap tur­­ǵanmen, qalamen japsarlas kent­terdiń tazalyǵy, jaryqtan­dy­rylýy, avtobýs qatynasy nege áli kóńil kónshitpeıdi? Araldyń tazalyǵy da sondaı, keı tusta Ertis jaǵasyna jaqyndap barý múm­kin emes. Sý qubyry qaqpaq­ta­rynyń qoldy bolýynan qala kó­she­lerinde júrý qıyndap ba­ra­dy. Qalalyq densaýlyq saqtaý bólimi taratylǵan soń atalǵan salada tár­tip tómendep ketti. Aıtalyq, je­del járdem kóligin saǵattap kú­týge týra keledi. Bobrovka kentinde emhana salýǵa bolmas pa? Mine, qala turǵyndary tara­py­nan suraqtar osylaısha jal­ǵasa bergen. Sonyń bárin durys de­mesek te, kóbiniń shyndyqqa ja­na­sa­tyndyǵy ras. Aıtalyq, qaı­­sybir soǵys ardageriniń ótken jylǵy merekede ózderin páter­men túgeldeı derlik qamtamasyz etken jergilikti basshylyqqa al­ǵys bildire kelip, aıtqan renishine qosylmasqa bol­maı­dy. Sonda siz­der jylý men ystyq sýdan ta­ryqpaısyzdar dep edińizder, olaı bolmaı tur ǵoı, dedi ol. Sý­yqta tońyp, onyń ústine mon­shaǵa jete almaı sýdy shelekpen ysy­typ jýynyp otyrǵan qart maıdangerdiń jaǵdaıyn túsinýge bolady. Solaı deı otyryp, osyndaı­da tipten de orynsyz suraqtar qo­ıylyp jatatyndyǵyn jáne aıtpasa bolmaıdy. Máselen, bir aǵaıyn meshitte shaqyrylatyn azan­nan uıqysy buzylatyndy­ǵyn aıtyp, soǵan toqtaý qo­ıy­lýy kerektigin sóz etti. Osy oraı­d­a, mundaı talap 90-shy jyl­­dardyń ortasynda dini basqa aǵaıyndar tarapynan qoıylyp, sonyń saldarynan azan shaqy­rýǵa tyıym salynǵanyn, áıteýir bul máselege bizdiń basylym ara­lasqan soń osy bir keleńsiz jaǵ­daı óz ornyna kelgenin aıta ketsek artyq bolmas. Ras, qala turǵyndary tara­pynan qoıylǵan bul suraqtardyń bárine baıandamashy, qalanyń jańa ákimi Aıbek Kárimov pen oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń tarapynan tııanaqty jaýap qaı­taryldy. Jańa ákim, sonymen birge, qalany odan ári damytýǵa baı­lanysty óziniń is-josparymen tanystyrdy. Al oblys basshysy bolsa, mundaı esep berý jıyndary halyqpen birge ákimderdiń ózine de tıimdi ekendigin aıtty. Dáýlet SEISENULY. Semeı.