Ortalyǵy qalada ornalasqan aýdan bolǵandyqtan ba eken, ol da Pavlodar atalady

Ákim esep berdi. El ne dedi?

Oblys ortalyǵy – Pavlodar qalasynda ornalasqan sondaı ataýǵa ıe taǵy bir aýdan bar. Onda 30 myńdaı halyq tursa, olar 39 aýylǵa shoǵyrlanǵan. Jeri de, qusy da, maly da jetedi. Jy­lyjaıy, saqtaý qoımalary bar sharýashylyqtary búkil oblys­ty qysy-jazy kókónispen jáne kartoppen qamtamasyz etedi. О́tken jyly jalpy elimiz aýdandary arasyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter damýy boıynsha aýdan 56-shy orynda bolsa, keıingi toqsan qorytyndysymen 7-shi oryndy ıelendi. Al jyl qorytyndysy boıynsha oblysta “ozat aýdan” atanyp, 1-shi orynǵa shyqty.

Eńbek aldyńǵy orynǵa shyǵardy

Pavlodar aýdanynyń ákimi Tólegen Bástenovtiń halyq al­dyn­daǵy esepti kezdesýine ba­rýy­myz, alystaǵy basqa aýdandarǵa baryp júrgendeı sonsha qıyndyq tý­dyrǵan joq. Maı aýdanyndaǵy má­denıet úıinde tońǵanymyzdaı emes, mundaǵy aýdan ákimdiginiń má­jilis zaly jyp-jyly, kóńildi. Qalanyń aty – qala. Máslıhat de­pýtattary, aýyldan kelgen delegattar, ákimdik qyzmetkerleri aldynda Tólegen Qarataıuly áýeli Elbasy Joldaýy­nan bastaý alatyn aldaǵy jumys­tarǵa toq­taldy. Orys-qazaǵy aralas jı­nalǵan jurtshylyqqa elý de elý etip, eki tilde baıandama jasady. Ákim ózi aýyldarǵa kelip ketken, qalaǵa baryp qaıtemiz, aıtqan óti­nish­terimizdi oryndasa boldy, dedi me eken, esep berý jıy­nyn­da qa­rapa­ıym aýyldyqtar qarasy baıqalmady. – Endi joǵaryda aıtylyp ót­ken kórsetkishter dárejesin saq­tap qalýymyz úshin, barly­ǵymyz kúsh-jigerimizdi salyp, birigip ju­mys isteımiz dep senemin, – dedi ákim óz sózinde. Jalpy, ótken jylǵy eseptik kezdesýler bary­synda aýdan turǵyndarynan 31 eskertý men usynys túsken eken, solardyń 28-i oryndalypty, al Lýgansk aýyly ishindegi joldy jón­deý, Rozovka aýylynda qysqy sý qubyryn salý, Jetekshi aýylyna mektep turǵyzý aldaǵy jyldardyń enshisindegi ister. О́tken jyly aýdannyń aýyl sharýashylyǵy taýar óndi­rýshile­ri­ne 1,9 mlrd. teńge nesıe jáne 407 mln. teńge sýbsıdııa bólinipti. О́t­ken jyly aýyl sharýashylyǵy ónim­deriniń jal­py kólemi 11 mlrd. teń­geni quraǵan. Al, bul kúnderi aýdan boıynsha aýyl sharýashyly­ǵy da­qyl­darynyń jalpy egis kólemi 134,3 myń gektardy quraı­dy. Kúzgi jıyn-terin barysynda 3460 tonna astyq, 2 796 tonna maı­ly daqyldar, 44 000 tonna kókónis, 52 000 tonna kartop jınalsa, 7,5 myń tonna et, 39,6 myń tonna sút, 5,6 mıllıon dana jumyrtqa óndi­rilgen.    Mal sha­rýa­­­shylyǵyn da­my­tý­dyń negizgi maqsaty – ishki rynokty azyq-tú­likpen tolyq qam­ta­masyz etý jáne basqa aımaq­tardyń bazarlaryna da shyǵarý. Oǵan mal basyn asyl­dandyrý jo­lymen jetýge bolady.

Kórsetkishter kóńil qýantady desek te

Aýdan ekonomıkasynyń negizgi salasy aýyl sharýashylyǵy bol­ǵan­dyqtan, áleýmettik-ekonomı­ka­lyq damý kórsetkishteri tikeleı osy salanyń órkendeýine baıla­nys­ty. Sondyqtan, aýyl sharýa­shy­lyǵy salalaryn damytý maqsa­tynda kóptegen is-sharalar jos­par­lanyp, túrli deńgeıdegi bıýdjetten qarjy bólinip, alǵa qoı­ǵan mindetter oıdaǵydaı júzege asyrylýda eken. Endi, dedi aýdan ákimi Tólegen Bástenov, memleket tarapynan kórsetiletin qarjy­lyq qoldaý týraly, tuqymdyq mal basyn kóbeıtý úshin qolaıly jaǵdaı ja­salyp jatqandyǵy týraly túsindirý jumysyn belsendi túrde júrgizýimiz kajet. Aýdanda óndiris­tiń negizgi qu­raldaryn tehnıka­lyq jaraq­tan­dyrý jónin­degi jumys jalǵa­sýda. Eseptik ke­zeń­de agrarlyq qu­ry­lymdar 348 mln. teńgege aýyl­sharýashylyq teh­nıkasynyń 77 birligin satyp aldy, onyń ishinde 173 mln. teń­gege joǵary ónimdi shetel tehnı­kasynyń 9-y bar. Maldy aýlalarda soıýǵa tyıym salynýyna baı­lanysty, aýyl­dyq aýmaqtarda mal soıý alań­dary ashylýda. Atqa­rylǵan basqa da sharýalar kóńil qýantady. Zańǵar aýylyna baratyn kireberis jol jóndelip turǵyndar bir jasap qalypty. Elbasynyń bas­tamasymen spýtnıktik sandyq te­ledıdarlar iske qosyldy, sóı­tip, aýyl turǵyndary otandyq telearnalardy kóretin bolǵan. Aýdan kásipkerleri ekonomıkany nyǵaıtýǵa, óndiris salasyn damy­typ, qyzmet kórsetýdi keńeıtýge jáne básekelestik ortany qalyp­tastyrýǵa eleýli yqpalyn tıgizip otyr, dedi aýdan ákimi osy oraıda. Jyl qorytyndysy boıynsha kásipkerlik salasy damýda, sha­ǵyn kásipkerlik sýbek­tile­riniń sany 6,4 paıyzǵa kóbeıgen, ju­mys­pen qamtylǵandar sany 21,1 paıyzǵa ósip otyr (4999 adamdy qurady), shyǵarylatyn taýarlar, jumystar men qyzmetter kólemi 23 paıyzǵa artty. Aýyldarda 915 jańa jumys oryndary quryldy. Aýdanda turatyn qazaqtyń sany 13 myńǵa jetip qalypty. 4531 oqýshy bilim alatyn 29 mek­teptiń 5-ýi ǵana qazaqsha oqy­tady. Azdaý. Eki tilde shyǵatyn aýdandyq gazettiń aty qazir «Aýdan tynysy» dep qazaqy ataýǵa ıe bolǵan. Táýbe deıik. Tólegen Bástenov óz baıan­damasynyń so­ńyn­da «týǵan jerdiń márte­besin bıikten kóreıik» dedi. Oǵan kim qarsy?! Ekinshiden, sózimizdiń ba­synda ortalyǵy joq aýdan dep kettik, basshylary qala­da, tur­ǵyndary aýyldarda turady.Bar­lyq ákimshilik qurylymdary qa­lanyń ár jerinde ornalasqan. Ja­ńa emhana bolǵanymen, jeke aý­dandyq aýrhanasy joq. Kezinde keıbir basshylardyń oblys orta­lyǵymen qatar aýdandy da Pavlodar dep atap, Kenjekól aýy­lynd­a­ǵy ortalyǵyn qalaǵa aýystyr­ǵanda ne oılaǵandaryn kim bilsin?.. Farıda BYQAI. Pavlodar oblysy.