Keshe Ortalyq saılaý komıssııasy 2011 jylǵy 3 sáýirge taǵaıyndalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn ázirleý men ótkizý jónindegi negizgi sharalardyń kúntizbelik josparyn bekitti.
Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Qýandyq Turǵanqulov Konstıtýsııaǵa sáıkes, el Prezıdenti Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary jalpyǵa birdeı, teń jáne tóte saılaý quqyǵy negizinde jasyryn daýys berý arqyly bes jyl merzimge saılanatynyn habarlady. Jáne zańǵa sáıkes el prezıdenti bolýǵa týmysynan Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolyp tabylatyn qyryq jasqa tolǵan, memlekettik tildi erkin meńgergen jáne Qazaqstanda sońǵy on bes jyl boıy turatyn azamat saılana alatyndyǵyn jetkizdi. Prezıdenttikke kandıdattardy usyný 2011 jylǵy 5 aqpanda bastalyp, 20 aqpanda aıaqtalady, al prezıdenttikke kandıdattar usynýǵa saıası partııalar men respýblıkalyq qoǵamdyq birlestikter quqyly. Sondaı-aq azamattar ózin-ózi usyna alady. Saılaýshylardyń prezıdenttikke kandıdatty qoldaýy olardyń qol jınaýy arqyly rastalady. Árbir prezıdenttikke kandıdat eń az degende elimizdiń 14 oblysynyń keminde 9-ynan, sondaı-aq Almaty jáne Astana qalalarynan teńdeı ókildik etetin 91 myń qol jınaýy tıis. Prezıdenttikke kandıdattardy tirkeý kandıdattar barlyq qajetti qujattardy usynǵannan keıin bastalady jáne 2011 jylǵy 2 naýryzda aıaqtalady, dedi OSK tóraǵasy. Prezıdenttikke kandıdat tirkelgenge deıin jáne onyń Konstıtýsııamen jáne «Saılaý týraly» Zańmen qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelýi tekserýden ótken soń, sondaı-aq ony qoldap jınalǵan qoldar tekserilgennen keıin Ortalyq saılaý komıssııasynyń shotyna 800 myń teńgege jýyq kólemde jarna aýdarýy tıistigin málim etti. Jáne zań boıynsha prezıdenttikke kandıdat pen onyń jubaıy (zaıyby) tirkeýge deıin turǵylyqty jeri boıynsha salyq organdaryna 2011 jylǵy 1 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha tabysy men múlki týraly deklarasııalar usynýy tıis.
Sonymen, Qazaqstan Respýblıkasy prezıdenttik saılaýynyń zańdyq negizi tolyq qalandy, al prezıdenttikke kandıdattardyń saılaýaldy úgiti 3 naýryzda bastalyp, 1 sáýirde 24.00 saǵatta aıaqtalady. Iаǵnı, daýys beretin kúnniń aldyndaǵy kúni jáne daýys beretin kúni úgit júrgizýge tyıym salynady.
Komıssııa otyrysynda taǵy da bir málim etilgen mańyzdy jaǵdaı – ol sheteldikterdiń, azamattyǵy joq adamdardyń, sheteldik zańdy tulǵalardyń jáne halyqaralyq uıymdardyń saılaýda belgili bir nátıjege qol jetkizýge kedergi bolatyn nemese demep jiberetin qyzmetti júzege asyrýyna tyıym salynýy.
Prezıdenttik saılaý respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrylady. Sondaı-aq úmitkerlerdiń buqaralyq saılaýaldy sharalaryn ótkizýge jáne kandıdattardyń saılaý zańnamasymen kózdelgen úgit materıaldaryn shyǵarýǵa baılanysty shyǵyndary, kandıdattardyń kóliktik shyǵyndary Ortalyq saılaý komıssııasy belgilegen mólsherde bıýdjettik qarajat esebinen óteletindigi jáne úgit naýqanyn júrgizý úshin prezıdenttikke kandıdattar saılaý qorlaryn qurýǵa quqyly ekendigi de málim etildi. Al prezıdenttikke kandıdattyń saılaý qorynyń shekti mólsheri 431 mln. 973 myń teńgeni qurap, bul qorlardyń qarajat kózderine jáne jumsalýyna zańnamaǵa sáıkes qarjylyq monıtorıng júrgiziletin bolady. Saılaýshylardyń tolyq jáne dál tizimderin jergilikti atqarýshy organdar tıisti saılaý komıssııalaryna 13 naýryzdan keshiktirmeı joldaýy tıis, al 18 naýryzdan bastap tizimder azamattardyń tanysýy úshin usynylýy kerek.
Azamatty saılaýshylar tizimine engizýge onyń turǵylyqty jeri boıynsha naqtyly saılaý ýchaskesiniń aýmaǵynda tirkelýi negiz bolady.
Azamat óziniń turaqty tirkelý ornynan tysqary ketetindeı bolsa, 18 naýryz ben 2 sáýir kúngi 18.00-ge deıingi aralyqta óz ýchaskelik saılaý komıssııasyna baryp, daýys berý quqyǵyn beretin esepten shyǵarý kýáligin berý týraly ótinish bildirýine bolady. Daýys berý 3 sáýir kúni jergilikti ýaqyt boıynsha tańǵy saǵat 7.00-den keshki saǵat 20.00-ge deıin júrgiziledi. Saılaý ótkennen keıin Ortalyq saılaý komıssııasy prezıdenttik saılaýdyń qorytyndysyn 9 sáýirden keshiktirmeı shyǵarýy jáne tıisti qaýly qabyldaýy kerek.
Otyrystan keıin jýrnalısterge arnalǵan brıfıngte Ortsaılaýkom tóraǵasy saılaý naýqany barysynda saılaý komıssııalarynyń saılaýdy uıymdastyrý, ázirleý men ótkizýiniń negizgi ustanymdary ashyqtyq, jarııalylyq ekenin aıta kelip, atalǵan máselelerdiń saqtalýyna aıryqsha kóńil bólinýi tıistigin atap kórsetti. «Buǵan saılaýdy ázirleý men ótkizý barysyn baıqaýǵa otandyq jáne sheteldik baıqaýshylardyń qatysýy da yqpal etetin bolady», dedi Q.Turǵanqulov. Ol, sonymen qatar, jýrnalısterge aldaǵy saılaýda osyǵan deıin qaǵazben qatar paıdalanylyp kelgen elektrondy daýys berý júıesiniń qoldanylmaıtyndyǵyn da jetkizdi. О́ıtkeni, ótken saılaýlarda olardy paıdalanýshylar qatary ósý ornyna kemip otyrýyna baılanysty aldaǵy saılaýda «Saılaý» AAJ-sy paıdalanylmaıdy degen pikirge toqtadyq, degen tóraǵa saılaýdy ázirleý men ótkizý kezeńinde turaqty jumys isteıtin baspasóz ortalyǵynyń ashylǵandyǵynan da habardar etti.
Anar TО́LEÝHANQYZY.