«Kóshemizde jol joq, batpaqqa belshemizden batyp jatyrmyz». «Úıimizge gaz kirgize almaı otyrmyz». «Sý joq, jaryq joq, biz qalaı kún kóremiz?!». Buryn da, qazir de halyqtyń tarapynan osyndaı aryz jıi aıtylady.
Baspasóz betterinde, depýtattardyń qoǵamdyq qabyldaýynda, ákimderdiń esep berýinde mindetti túrde áleýmettik problema aıtylmaı qalmaıdy. О́ıtkeni, eldi ábden mezi etken másele. Qansha esik tozdyrsa da, qansha adamnyń aldyna barsa da, máselesi birden sheshile qoımaıdy. Sebebi, o basta barlyq ınfraqurylymy bar jerdi almaǵan soń, áldebir deldaldar arqyly qalanyń bir buryshynan jer telimin ıelengen soń, onyń problemasy da bolady. Kóshe salý, jaryq aparý, sý men gaz tartý úshin arnaıy jobalyq jumys jasalyp, ol joǵary jaqtan bekip, onyń qarjysy bólinip, aqyr sońy jasalamyn degenshe birqatar jyl ótip ketedi. Al oǵan deıin másele qordalana beredi. Sodan kelip atqarýshy bılik eshteńe jasamaıtyndaı, eki qolyn aldyna qoıyp qarap otyrǵandaı ǵana áser beredi. Jalǵyz Qyzylorda oblysynda ǵana emes, tutas Qazaqstanda osyndaı jaǵdaıdyń qalyptasqany jasyryn emes. Degenmen Syr boıynda aldaǵy ýaqytta mundaı keleńsizdikti boldyrmaýdyń joly tabyldy.
Astana kúni qarsańynda Táýelsizdiktiń 25 jyldyq mereıtoıyna tartý retinde Qyzylorda qalasynda bir mezette 6600 adam turǵyn úı salý úshin jer aldy. Oılańyzshy, 2004 jyldan beri tizimde turǵan adamdar armanyna jetip, endi jeke baspanasyn salatyn jer alyp jatyr. Onda da aıdala, qý mekennen emes. Barlyq ınfraqurlymy qarastyrylǵan, jańadan boı kóteretin «Báıterek» shaǵyn aýdanynyń aımaǵynan.
Bıyl qalanyń ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymyn damytýǵa respýblıkalyq, oblystyq bıýdjetterden, Ulttyq qordan qyrýar qarajat bólindi. Osy qarjynyń 5,3 mıllıard teńgesi «Qyzylorda-Jezqazǵan» avtojolynyń boıynan belgilengen 980 gektar aýmaqtyń ınjenerlik ınfraqurylymyn damytý jumystaryn bastaýǵa jumsaldy. Jaqyn arada qosymsha 4,6 mıllıard teńge qaralyp, barlyǵy 10 mıllıard teńgedeı qarajat bólinip otyr.
– Biz bul jumystardy 2013 jyldan bastaǵan bolatynbyz. Qajetti aýmaqty aıqyndap, ornalasqan jerin zerttedik, geologııalyq jumystar júrgizdik. 2014 jyly oblystyq bıýdjetten bólingen 234 mıllıon teńgege jobalyq-smetalyq qujattaryn ázirlep, memlekettik saraptamanyń oń qorytyndysyn aldyq. О́tken jyly Úkimette, Ulttyq qordan, Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstrlikterinde birlese qarjylandyratyn jobany qorǵap, dáleldep, bıylǵy 2016 jyldyń bıýdjetine kirgizdik. Mine, osyndaı sózben aıtýǵa ońaı, jasalýy qıyn jankeshti jumystyń arqasynda Qyzylorda qalasynda búginnen bastap «Báıterek» atty jańa shaǵyn aýdan dúnıege keldi,– dedi aımaq basshysy Qyrymbek Kósherbaev.
Qazirdiń ózinde «Báıterek» aýdanynyń ınfraqurylymyn jasaqtaıtyn merdiger kompanııalar belgili. Olar aldaǵy jeltoqsan aıyna deıin 75 shaqyrym jol jasaıdy, 353 shaqyrym sý júıesin, 112 shaqyrym gaz qubyryn, 152 shaqyrym elektr jelilerin tartady. Sondaı-aq, podstansa salady. Bolashaqta bul aýdanǵa 36 myńnan asa halyq qonystanady degen jospar bar. Al saltanatty túrde jer telimi tabys etilgen 25 adam erteńnen bastap úı qurlysyn bastap ketýge ázir ekenderin aıtýda.
Aıtpaqshy, dál osy kúni «Tıtov» shaǵyn aýdanynda 60 páterli turǵyn úı tabystaldy. Solaısha, 60 jas otbasy baspanaly bolyp, qonys toıyn toılady. Sońǵy jyldary Qyzylorda oblysynda turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrýde. Máselen, byltyrdyń ózinde baspana kezeginde turǵan adamdardyń 17 paıyzyna páter berildi. Mundaı jaǵdaı buryn-sońdy bolmaǵan. Al jyl sońyna deıin áli talaı otbasy baspanaly bolyp, baqytty shaqtaryn bastan ótkermek.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan»
QYZYLORDA