«Zaman ózgergende biz de ózgerýimiz kerek»

Jeti sany qazaqqa qasıetti. О́tken jyldyń sońynda jetinshi EQYU Sammıtin abyroımen ótkizsek, bıyl jetinshi Azıadany sátti uıymdastyrdyq. Azıada alamany aıbynymyzdy asyryp, abyroıymyzdy asqaqtatty. Juldyzymyz joǵaryda jana bersin, ardaqty aǵaıyn! Ádebıet pen ónerdegi aǵa bý­yndy jáne olardyń izinen ergen talantty jastardy bir jerde udaıy toǵystyratyn ula­ǵat­ty mundaı basqosýlar, Elbasy aıtqandaı, eshqashan kezdeısoq bolyp kórgen emes. Emen-jar­qyn júzdesýlerdiń Báıdibek baba aıtqan: «Bir úıdiń bala­syndaı, bir qoldyń salasyn­daı» deıtindeı taǵylymy da bar. Memleket basshysynyń ha­lyqqa arnaǵan Joldaýynan keıingi shyǵarmashylyq qaýym­das­tyqpen ótetin dástúrli kezdesý osy baǵdarlamalyq qujat­ta kórsetilgen maqsattardy iske asyrý úshin bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵarýdy talap etedi. Keleshekti kemel etýge umtylǵan kókeıkesti tarıhı qu­jattyń is júzinde saltanat qu­rýyna zııaly qaýymnyń, máde­nıet maıtalmandarynyń qosa­tyn úlesi qaı kezde de ólsheýsiz. – Dúnıege táýelsizdik kó­zimen qaraıtyn ulttyq ádebıet pen ónerimizdiń qalyptasýyna qamqorlyq jasaýymyz kerek, – dedi Nursultan Ábishuly zııaly qaýymǵa kóp amanat júktep. Almaqtyń da salmaǵy bar degendeı, stıpendııa tabystaý rásimine Memlekettik syılyq­tyń laýreattary, halyq jazý­shylary, aqyndar, artıster, sýretshiler, mýzykanttar, Qazaq­stan mádenıetine eńbegi sińgen qaıratkerler qatysty. О́z sózinde Memleket bas­shy­sy Qazaqstan hal­qy­na qańtar­daǵy Joldaýynda jańa áleý­mettik saıasattyń basty maqsa­ty – halyqtyń ál-aýqatyn odan ári jaqsartý bolyp taby­la­ty­nyn atap ótti.

Bilimdi jańǵyrtý, densaýlyq saqtaý júıesin túbegeıli jaq­sartý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańartý, tilderdi damytý baǵdarlamasy já­ne taǵy basqalary – munyń bári adamnyń ıgiligi úshin, qazaq­standyqtardyń ómirin jaq­sar­tý maqsatyna baǵyttalǵan. Jol­daý kezeńdik sıpatqa ıe, óıt­keni, barlyq mindet onjyldyq kezeńge eseptelgen. Adamnyń múddesine úılestirilgen damý strategııasy barlyq densaý­ly­ǵy myqty, qazaqstandyq qoǵam­nyń jaýapty kúshteri – par­tııalardy, qoǵamdyq birlestikterdi, shyǵarmashylyq jáne ká­sibı odaqtardy, buqaralyq aq­pa­rat quraldaryn toptastyrý úshin mańyzdy negiz bolyp tabylady. – Men kóptegen maqsatqa merziminen buryn qol jetkizetinimizge senemin, óıtkeni bul bizdiń qoǵamdy toptastyrýdy nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Biz úshin elimizdi jańǵyrtý úde­ris­terine árbir qazaqstandyqtyń atsalysqany óte qajet. Bul, ásirese, 2011 jyldy Táýel­siz­di­gimizdiń 20 jyldyǵynyń jyly dep jarııalaǵan jyly óte ma­ńyzdy. Táýelsizdik mereıtoıy Otanymyzdyń órkendeýi men damýy úshin barshamyzdy ja­sam­pazdyq eńbekke, jańa jetistikter men tabystarǵa jetýimizge yqpal etýi tıis, – dedi Memleket basshysy. Prezıdent Táýelsizdik jyl­dary Qazaqstan tamasha nátı­je­lerge qol jetkizgenin atap kór­setti. Eger 1994 jyly IJО́ ha­lyqtyń jan basyna shaqqanda 700 AQSh dollaryn qurasa, 2010 jyly 9 000 AQSh dolla­ryna jetti. Álemdik reıtıngte Qazaqstan 110 memlekettiń ish­in­de 50 damyǵan eldiń qataryna endi. Elimizde iri álemdik oqı­ǵa­lar, atap aıtqanda, ótken jyly Astanada EQYU-nyń sammıti, 2011 jyldyń basynda 7-shi Qys­qy Azııa oıyndary ótti. Bıylǵy jyly Qazaqstan óz Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn merekeleıdi. – Bizdiń shyǵarmashylyq zııa­­ly qaýym ókilderi bul tarıhı datany bizdiń dáýirimizdiń rý­hyn aıqyn kórsetetin jańa pýblısıstıkalyq jáne kórkem týyndylarmen qarsy alýlary qajet. Bul Táýelsizdiktiń ıdeıa­syn tanymal etýge, óskeleń ur­paqty patrıotızm jáne Otandy súıý rýhynda tárbıeleýge múm­kindik týǵyzýy tıis. Qazaq­stan­nyń zııaly qaýym ókilderi alǵa qoıǵan barlyq mindetterdi ta­bysty iske asyratynyna senemin. Barlyǵyńyzǵa shyǵarma­shy­lyq tabystar, Otanymyz­dyń ıgiligi úshin jańa da jar­qyn jetistikter tileımin! – dedi Nursultan Nazarbaev. Mádenıet qaıratkerleri óz sózderinde Memleket basshy­sy­na mádenıet salasyna kórset­ken baǵa jetkizgisiz qoldaýy úshin shyn júrekten alǵysta­ryn aıt­ty, sondaı-aq Prezıdent saıa­satyna biraýyzdan qol­daý bildirdi. Prezıdenttik stıpendııa shy­­ǵar­mashyl zııaly qaýym ókil­de­rine jyl saıyn beriledi. Stı­pendııany tapsyrý týraly sheshimdi Memleket basshysy 1994 jyly 12 jeltoqsanda qabyl­da­ǵan. Mádenıet salasyndaǵy Mem­lekettik stıpendııa elimiz­diń qur­metti ataqtary men nagra­da­laryn ıelengen, shyǵarma­shy­lyq­pen aınalysatyn jáne má­de­nıet salasyndaǵy zııaly qaý­ym ókilderine, sondaı-aq Qa­zaq­stan mádenıetin qoldaýǵa já­ne damytýǵa eleýli úles qos­qan talantty jastarǵa tapsy­ry­lady. Memlekettik stıpendııa Prezıdenttiń Jarlyǵymen 2000 jyly bekitildi. Bul stıpendııa jyl saıyn 50 adamǵa beriledi. Al 2000 jyldan beri berilip kele jatqan Memlekettik stıpendııa da jyl saıyn 50 adamǵa beriledi.

– О́ner adamdarynyń halyq tarıhyndaǵy róli óte joǵary. Tarıhta uly qalamgerlerdiń ult­tyq sımvolǵa aınalǵany bar­shamyzǵa belgili. Qazaq hal­qyn – Abaısyz, orys halqyn – Pýshkınsiz, aǵylshyndardy – Shekspırsiz, fransýzdardy –Bal­zaksyz elestetý múmkin emes, – dedi Nursultan Nazarbaev. – Zaman ózgergende biz de ózgerýimiz kerek. Jastardy táýelsizdik tý­yn qısaıtpaıtyndaı etip tár­bıe­leýimiz kerek. Bizdiń ár kú­ni­miz – jańalyq. Ár istegen isimiz – eshkim kórsetpegen jańa jol! Aınash ESALI, Almaty. Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.