«Ádil jáne Progressıvti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstıtýsııasy úshin!» jalpyulttyq koalısııasynyń ókilderi M. О́temisov atyndaǵy Batys Qazaqstan ýnıversıtetiniń professor-oqytýshylar quramymen jáne stýdentterimen kezdesti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Delegasııany Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva basqardy. Is-sharaǵa Parlament depýtattary, Konstıtýsııalyq reforma komıssııasynyń músheleri jáne basqa da tulǵalar qatysty.
Kezdesý barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary jańa Konstıtýsııa jobasy Qazaqstannyń bilim berýdi damytý jáne adam kapıtalynyń rólin arttyrý baǵytyndaǵy strategııalyq baǵdaryn kórsetetinin aıtty. Osyǵan oraı ilim berý, ǵylym, mádenıet jáne ınnovasııalar basty basymdyqtar retinde aıqyndaldy.
«Qazirgi tańda álemdik tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, turaqty ekonomıkalyq ósimge qol jetkizgen memleketter eń aldymen bilim berý júıesine ınvestısııa salyp, ǵylymı-zertteý qyzmetin qoldaýǵa basymdyq bergen. Sebebi joǵary tehnologııalyq óndirister, sıfrlyq ekonomıka jáne kreatıvti ındýstrııa dál osy adamı kapıtaldyń sapasyna negizdeledi. Ǵylym men ınnovasııany damytý – ekonomıkany ártaraptandyrýdyń basty tetikteriniń biri. Bul jańa óndiristerdi qalyptastyrýǵa, tehnologııalyq táýelsizdikti qamtamasyz etýge jáne ulttyq ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik beredi. Osy rette jańa Konstıtýsııa jobasynda bilim, ǵylym, mádenıet jáne ınnovasııa salalaryna erekshe kóńil bólinýi – Qazaqstannyń bilimge negizdelgen ekonomıka qurýǵa baǵyttalǵan strategııalyq tańdaýynyń aıqyn kórinisi dep bilemin. Bul joǵary bilim berý júıesiniń sapasyn arttyrýǵa, ǵylymı zertteýlerdiń nátıjeliligin kóterýge jáne ınnovasııalyq ekojúıeni damytýǵa baǵyttalǵan ınstıtýsıonaldyq ózgeristerdiń quqyqtyq negizin qalaıdy», dedi A. Balaeva.
Sonymen qatar Úkimet basshysynyń orynbasary jańa Konstıtýsııada eldiń bolashaǵyn aıqyndaıtyn adam, onyń bilimi, quzyrettiligi jáne áleýeti damý modeliniń ortasyna qoıylatyndyǵyn jáne osy baǵytta eldiń damýynyń jańa kezeńine ótýdiń zańdy negizderi qarastyrylǵanyn atap ótti.
«Jańa Konstıtýsııa jobasynda da memlekettik saıasattyń ózegi – adam jáne adam áleýeti ekeni naqty aıqyndalǵan. Bul – elimizdiń damý modeliniń túbegeıli jańǵyrýyn bildiretin mańyzdy ustanym. Sebebi qazirgi jahandyq básekelestik jaǵdaıynda tabysty damý bilimge, ǵylymǵa jáne tehnologııalyq progreske negizdelgen adamı áleýettiń sapasyna táýeldi. Osy turǵyda jańa Konstıtýsııa jobasynyń 3-babynyń 2-tarmaǵynda: «Qazaqstan Respýblıkasy adamı kapıtaldy, bilimdi, ǵylymdy jáne ınnovasııany damytýdy memleket qyzmetiniń strategııalyq baǵyty dep tanıdy» dep naqty kórsetilgen. Bul norma endigi jerde bilim berý júıesin damytý, ǵylymı zertteýlerdi qoldaý jáne ınnovasııalyq bastamalardy ilgeriletý tek áleýmettik saıasattyń bir baǵyty ǵana emes, ulttyq damýdyń negizgi strategııalyq basymdyǵyna aınalatynyn bildiredi. Iаǵnı, memleket bolashaǵy eń aldymen azamattardyń zııatkerlik áleýetine, kásibı daıarlyǵyna jáne shyǵarmashylyq múmkindikterine táýeldi bolady. Basqasha aıtqanda, XXI ǵasyrdaǵy basty kapıtal – bul bilimdi, bilikti jáne jańashyl oılaıtyn adam», dep túıindedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.
Májilis depýtaty Serik Egizbaev konstıtýsııalyq reforma sońǵy jyldardaǵy aýqymdy saıası ózgeristerdiń logıkalyq jalǵasy bolǵanyn jáne qoǵamnyń suranysy negizinde qalyptasqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, sıfrlyq memlekettik platformalar arqyly kóptegen usynys tústi, bul azamattardyń qujatty ázirleýge belsendi qatysqanyn aıqyn kórsetti jáne jobanyń shynaıy «halyqtyq» sıpaty týraly aıtýǵa negiz boldy.
Qazirgi zaman qaterine toqtala kele, Májilis depýtaty Sergeı Ponomarev sıfrlyq kún tártibine jáne memleketiniń onlaın ortadaǵy jaýapkershiligine, sondaı-aq jobada ekologııalyq normalardyń kúsheıtilýine erekshe mán berdi.
«Búgin biz áleýmettik jelide hat almasý jáne jeke derekterdi qorǵaý quqyǵyn konstıtýsııalyq deńgeıde bekitemiz. Mańyzdysy, memleket tek oflaın ǵana emes, onlaın da bizdi qorǵaýǵa mindetteledi. Sonymen qatar, jobada ekologııalyq baǵyt kúsheıtilgen: endi tabıǵatqa degen súıispenshilikti tek sózben aıtý jetkiliksiz – ony qorǵap, saqtaýǵa mindettimiz, al qorshaǵan ortaǵa zııan keltirgeni úshin jaýapkershilik qarastyrylǵan», dep atap ótti ol.
Fılologııa fakýltetiniń aǵa oqytýshysy, aıtysker Jansaıa Mýsına qoǵamdyq kelisim, zańnyń ústemdigi jáne jastardy bilim men ulttyq qundylyqtar negizinde tárbıeleýdiń mańyzyna toqtaldy.
«Konstıtýsııa – bul tek zańdar jınaǵy emes. Bul memlekettiń tiregi, bizdiń táýelsizdigimizdiń aıǵaǵy jáne árbir azamattyń quqyǵy men bostandyǵyn qorǵaıtyn negizgi qujat. Sondyqtan jańa Ata zańymyz – eldiń bolashaǵyna negizdelgen myqty irgetas jáne biz osy bastamalardy qoldaımyz», dedi ol.
Jastar atynan 3-kýrs stýdenti, «Bıologııa» mamandyǵynyń stýdenti Gúlnaz Esqaıyrova sóz sóılep, bilim berý men ǵylym salasyndaǵy basymdyqtardyń jastar úshin bolashaqqa jasalatyn ınvestısııa jáne ózin-ózi damytýǵa jańa múmkindikter ashatynyn aıtty.
Referendým: Daýys berý ýchaskesin qaıdan bilýge bolady?
Kezdesý barysynda stýdentter tarapynan bilimdi nasıhattaýǵa jáne qorshaǵan ortaǵa jaýapkershilikpen qaraýǵa baǵyttalǵan ekologııalyq jáne aǵartýshylyq jobalar sııaqty bastamalar kóterildi. Qatysýshylar jańa Konstıtýsııa jobasy qoǵamda qyzý talqyǵa túsip, eldiń bolashaǵyn aıqyndaýdyń basty negizine aınalǵanyn atap ótti.
Referendým-2026: Sheteldegi daýys berý ýchaskeleriniń tizimi jarııalandy