«Bolashaqtyń» bolashaǵy bar ma?

Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń kezekti jalpy otyrysynyń kún tártibinde on bes másele qaraldy. Sonyń basym kópshiligi zań jobalaryna qorytyndy ázirleý úshin turaqty komıtetterdiń quzyryna tapsyrýǵa qatysty boldy. Bul joly depýtattardyń saý­aldary da kóp bolǵanyn aıta ketý kerek. Solardyń bireýine toq­talsaq, depýtat Saǵynbek Tur­sy­nov «Bolashaq» baǵdarlamasynyń bastalǵanyna bıyl 17 jyl  tol­ǵanyn, álemniń eń úzdik oqý oryn­daryn 3 myńǵa jýyq qa­zaqstandyq jas bitirip,  taǵy 4 myń­nan astamy oqyp jatqanyn kóldeneń tartty. Depýtattyń má­limetinshe, elge oralǵan jas­tar­dyń jumys tabýy túıindi máse­le­ge aınalyp barady. Resmı aq­parattarǵa qaraǵanda, memlekettik qyzmette nemese ulttyq kompanııalarda ǵana emes, jaı ju­mys taba almaı júrgenderdiń sany 400-den asady eken. Keıbir derekkózderde ol 600 adamdy quraıdy dep jazylypty.   1994 jyldan bergi bitirgen 2788 túlektiń qanshasy Qazaqstanda qyzmet etip jatyr, qanshasy shet elderde qaldy nemese qaıta shetel asty, dep suraıdy depýtat. «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha 2010 jyly 1259 adam bitirdi. 2011 jyly bul kórsetkish 1058 adamdy quraýy múmkin. Túlekterdiń jumys taba al­maýy­nyń naqty sebebi nede? Osy ýa­qyt­qa deıin bitirgen túlekterdiń 70-80 pa­ıy­zy aǵylshyn, orys tilderin bil­­­geni­men, memlekettik tildi múl­de meńger­megen. Buǵan kim jaýapty ekeni de belgisiz. Olaı bolsa, atal­ǵan baǵdar­lamany jalǵastyrý qa­jet pe, dedi depýtat óz saýalynyń sońynda. Budan keıin depýtattar zań jobalaryn qarap, «Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqtyń Soty statýsyn ratıfıkasııalaý tý­raly», «Qazaqstan Respýblı­kasynyń Úkimeti men Birikken Ulttar Uıymynyń Bosqyndar isteri jónindegi Joǵarǵy Komıs­sary Basqarmasynyń arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jo­balaryn biraýyzdan maquldady. Sondaı-aq «Iаdrolyq materıaldy fızıkalyq qorǵaý týraly kon­ven­sııaǵa Túzetýdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy da depýtattar tarapynan qoldaý tapty. Tú­ze­týde ıadrolyq materıaldy fızı­k­alyq qorǵaýdy qamtamasyz etý, onyń urlanýy men dıversııa­lar­dy bolǵyzbaý jáne taǵy basqa da sharttary qamtylǵan. Belgili bolǵandaı, elimiz ıadro­lyq ónim óndirý jóninde álemde birinshi orynǵa shyǵypty. Bul jó­ninde Indýstrııa jáne jańa teh­no­lo­gııalar vıse-mınıstri Dúısenbaı Turǵanov málim etti. Máselen, 2009 jyly elimizde 14 myń tonna ýran óndirilse, byltyr onyń kólemi 17 myń tonnany qurapty. Osyǵan oraı Májilistegi «Atom energııa­syn paıdalaný týraly» zań joba­sy­na ózgerister engizý qaras­ty­ry­lyp, jaqyn ýaqyt­tarda ýrandy óndirý kólemin retteý máselesi de sheshimin tabýy tıis, dep sanaıdy vıse-mınıstr. Asqar TURAPBAIULY.