18 mıllıard teńge memleketke qaıtaryldy

Jemqorlyq – indet, joıý – mindet Memleket basshysynyń Qazaq­stan halqyna arnaǵan «Bola­shaqtyń irgesin birge qalaımyz» atty Joldaýynda «Sybaılas jem­qorlyqpen bitispes kúres jú­rip jatyr. Qazirgi tańda halyq­aralyq sarapshylardyń baǵasy boıynsha Qazaqstannyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamasy eń tıimdilerdiń biri dep tanylǵan» dep atap aıtylǵan bolatyn. Eko­nomıkalyq qylmysqa jáne sy­baılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń Almaty qala­lyq departamenti jemqorlyq qylmys­tyń jolyn kesýde birqatar yq­paldy is-sharalardy júzege asy­rý­da. Qalalyq departament qyz­­met­kerleri ótken jyly uıym­das­qan úsh qylmystyq topty qu­ryq­tap, olar jaýapqa tartyl­dy. Qyl­­mystyq topty quryp, bir­qatar zań­syzdyqtarǵa barǵan bul top­tyń basshysy Pak degen azamat sot sheshimimen jeti jylǵa bas bos­tandyǵynan aıyryldy. Sóı­tip, zańdy túrde salyq tóleý­den bas tartyp, jalǵan fırmalar qu­ryp, memleketke 11 mıllıard teń­ge kóleminde zalal keltirgen ol ­óz qylmysy úshin jaýap berýde. Zań talaptaryn óreskel buzý keıbireýler úshin onsha kóp qıyn­dyq týdyrmaıtyn da sııaqty. Bul oraıda, Almatydaǵy Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fı­lar­monııasynyń buryn­ǵy dırek­tory Sultanǵalıev týraly atap aıtqan jón. Kásiporyn ǵımara­tyn kúrdeli jóndeý jumystary­na memlekettik satyp alý-ótkizý barysynda ol 86 mıllıon teńge kólemindegi memleket qarajatyn ıelengeni anyqtalyp, onyń isi sotqa berildi. Mıllıonnan astam turǵyny bar iri shahardaǵy qyl­mys túrleri de kóp. Qylmystyq top qurǵan Áýezbekova, Sábıtov jáne Bronıkova bolsa zańsyz kásipkerlikpen aınalysyp, 50 mıllıonnan astam teńgeni qolma-qol aqshaǵa aınaldyrý barysynda ustalǵan. Sonymen qatar olardan on úsh jalǵan fırmanyń móri men qujattary da tabyldy, odan keltirilgen zalal kólemi – bir mıllıard teńgeni qurady. Departament qyzmetkerleri­niń aıtýynsha, qylmyspen júıeli kúres, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý óz nátıjesin berýde. Má­se­len, ótken 2010 jyly Almaty qalasy boıynsha 996 qylmys anyqtalýy sonyń aıqyn aıǵaǵy. Atap aıtarlyǵy, olardyń jarty­synan astamy aýyr jáne asa aýyr qylmys túrlerine jatady. 1146 qylmystyq is sotqa jiberilip,  qy­l­mystyq is óndirisi aıaqtal­ǵan­nan keıin, memleketke qyl­mys­tyq isterden 18 mıllıard teń­geden asa zalal óndirildi. Bir quptarlyǵy, sala basshylarynyń aıtýynsha, ekonomıka jáne qar­jy­lyq saladaǵy qylmystardy ashý baǵytyndaǵy kórsetkish al­dyńǵy jylmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı ósken. Ekonomıkalyq qylmysqa já­ne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kú­res departamenti qyz­metker­leri, son­daı-aq memlekettik basqarý qyz­­meti men jekelegen salalarda sybaılas jemqor­lyqpen kúreske baǵyttalǵan bir­qatar yqpaldy is-sharalardy da júzege asyrýda. So­nyń nátıje­sinde, ońtústik astanada 81 jem­qorlyq qylmys, onyń ishinde paraqorlyqtyń – 28 jáne mem­leket qarajatyn tonaýdyń 25 faktisi anyqtaldy. Bul oraıda, jedel-izdestirý sharalaryn ótkizý bary­syndaǵy zań buzýshylyqtar az kez­despeıtindigin atap aıtqan jón. Sondaı zańsyzdyqqa barý­shy­lardyń biri – Almaty qalasy keden baqylaý departamenti «Jetisý» kedendik beketiniń aǵa ma­many Ja­qanov 100 myń AQSh dol­laryn deklarasııa qujat­ta­ryn­­da kórsetpeı QR kedendik shekara­synan kontra­bandalyq jolmen ótkizýge yqpal etkeni úshin 1500 dollar syıaqyǵa alý ústinde qu­ryqtaldy. Para alý jáne ekono­mıkalyq kontrabanda úshin Ja­qanov tórt jylǵa bas bostandy­ǵynan aıyryldy. Baqyt BALǴARINA, Almaty.