Naýqan endi qyzyp keledi

Dúısenbige deıin 3 sáýirge taǵaıyndalǵan Qazaqstan Res­pýb­lıkasy prezıdenttiginiń kezekten tys saılaýyna kandıdat retinde tirkelý úshin Ortalyq saılaý komıssııasyna elimizdiń alty aza­maty ótinish berdi. О́tken aptada osy kandıdattardyń tórteýi Lıngvıstıkalyq komıssııanyń otyrystarynda memlekettik til – qazaq tilin erkin meńgergendikteri jóninde synaq tapsyrdy. Juma kúni «Nur Otan» HDP atynan prezıdenttikke kandıdat bolyp usynylǵan Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaev Lıngvıs­tı­ka­lyq ko­mıs­sııanyń múshelerine synaq tap­syrdy. Kandıdat belgilengen tár­tip boıynsha, aldymen «Álemdik qoǵamdastyqtaǵy Qa­zaq­stan» ta­qy­ry­byna shyǵarma jazdy. Odan soń, Abaıdyń qara sózderin naqyshyna keltire oty­ryp aıtyp berdi. Al úshin­shi sy­naq – 15 mınót sóz sóı­leý bo­latyn. Memleket basshysy buǵan «Qoǵam jáne demokratııa» degen taqyrypty tańdaǵan eken. Lıngvıstıkalyq komıssııanyń tór­aǵasy Myrzataı Joldas­bekov­tiń jýrnalısterge habarlaǵanyn­daı, El­ba­sy synaqtan múdirmeı ót­ken. Jazbasha tapsyrmany óte taza ári qatesiz oryndaǵan. Komıssııa mú­sheleri Memleket bas­shysy qazaq tilin múltiksiz meń­gergen degen sheshimge kelip otyr. Ertesinde Orta­lyq saılaý komıs­sııa­sy prezıdenttikten úmitker Nur­sultan Nazar­baevty el Kons­tı­tý­sııasy men «QR saılaý tý­raly» Kons­tıtýsııalyq zańynyń talaptaryna sáıkes dep anyq­tal­ǵandyǵy týraly jáne kan­dı­­dat­tyń Qazaqstan Respýb­lı­kasy prezıdenttigine kandıdat­ty­ǵyn qol­­dap, qol jınaý úshin qol qoıý pa­raq­taryn berý týraly qaýly qa­byldady. Al prezıdenttikke kandıdat Ýálıhan Qaısarov Lıngvıs­tı­ka­lyq komıssııaǵa 8 aqpanda synaq tap­syrǵan bolatyn. Komıssııa ózi­niń otyrysynda kandıdattyń jaz­ba ju­mys­taryn, sondaı-aq shy­ǵarma­dan úzindi oqý jáne qa­zaq tilinde erkin sóıleýge qa­tys­ty tapsyrǵan synaqtaryn jan-jaqty taldaı kelip, Ýálıhan Qaısarovty memlekettik tildi erkin meńgermegen degen qorytyn­dyǵa keldi. Lıngvıstı­ka­lyq komıssııa tóraǵasynyń málim etýinshe, kandıdat jazba jumysyn­da 28 qate jibergen. Mátindi oqýy Komıssııa músheleriniń kóńilinen shyqqan, biraq erkin taqyryptaǵy sóz sóıleýinde oıyn shashyratyp alǵan. Basty sebepter – osy. Osyǵan baılanysty 9 aqpanda Ortalyq saılaý komıssııasy «QR saı­laý týraly» Konstıtýsııalyq zańynyń 54-baby 2-tarmaǵyna sáı­kes prezıdenttikke kandıdat Ýá­lı­han Qaısarovtyń qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelmeıtini tý­ra­ly qaýly qabyldady. Sol kúni, ıaǵnı 9 aqpanda Ý.Qaısarov Or­talyq saılaý komıssııasyna ózin-ózi usyný joly­men prezıdenttikke kandıdat retinde daýysqa túsý nıeti týraly taǵy bir ótinish bergen edi. Onyń bul ótinishin 12 aqpanda Ortalyq saılaý ko­mıs­sııasy Lıngvıstıkalyq komıs­sııa­nyń jáne Ortalyq saılaý ko­mıs­sııa­sy­nyń ótken jolǵy sheshimi men qaý­ly­synyń negizinde qaraý­syz qaldyrdy. Prezıdenttikke kandıdat Ha­lyq­aralyq ekologııalyq akade­mııa­sy­nyń prezıdenti Musaǵalı Dýambekov memlekettik tildi erkin meńger­gendigi týraly synaqty ekinshi bo­lyp tapsyrǵan edi. Ol Lıngvıstıka­lyq komıssııa syny­nan oıdaǵydaı ótti. Shyǵarma jazýda óz oıyn saýatty jetkizgen, sóılem quraýy da jaqsy. Kandıdat, sondaı-aq erkin sóz sóıleýde de óziniń tóselgendigin kórsetti. Nátıjesinde Lıngvıstı­kalyq komıssııa kandıdat Musaǵalı Dýambekovti memlekettik tildi erkin meńgergen degen sheshimge keldi. Prezıdenttikten úmitker retinde alǵashqy bolyp ótinish tú­sir­gen­der­diń biri – ózin-ózi usyn­ǵan Sálim О́ten bolatyn. Ásili, ol Lıngvıstı­kalyq komıssııaǵa ap­ta­nyń basynda synaq tapsyrýy tıis edi. Belgili sebepterge baı­la­nysty kandıdat sy­naqqa ýaqtyly kele almady. Sonyń sáti 12 aq­panda tústi. Ol Komıssııa syny­nan súrinbeı ótti. Komıssııa tór­aǵasy Myrzataı Joldasbekovtiń ha­bardar etýinshe, Sálim О́ten mem­lekettik til – qazaq tilin erkin meńgergen jan. Sol kúni Ortalyq saılaý komıssııasy óz otyrysynda Sálim О́tenniń el Kons­tıtýsııasy men «Saılaý tý­raly» Konstıtý­sııalyq zań talap­taryna sáıkes keletindigi týraly qaýly qabyldady. Synaqtan ótken prezıdenttikke kandıdattar qol qoıý paraq­taryn alyp, saılaýshylardan qol jınaý jumystaryna kirisip te ketti. Prezıdenttikten úmitker retinde ótinish túsirgenderdiń taǵy biri – «Attan Qazaqstan!» qozǵa­ly­synyń tóraǵasy Amantaı Asyl­bek bola­tyn. Al Amantaı qa­jy Asylbek Lıngvıstıkalyq komıssııa synynan 12 aqpanda ótýi tıis-ti. О́kinishke qaraı, kan­dı­dat Ortalyq saılaý komıs­sııasyna kelmedi. Lıngvıs­tı­ka­lyq komıssııa músheleri de, BAQ ókilderi de ony bir saǵatqa jýyq kútti. Komıssııa tóraǵasy onyń uıaly telefonyna habarlasyp ta kór­gen edi, jaýap joq, telefony óshirýli. Kandıdattyń synaq tap­syrýǵa áli de múmkindigi bar. Ortalyq saılaý komıssııasyna sondaı-aq taǵy bir azamat prezıdenttikke kandıdat retinde ózin-ózi usyný tártibimen ótinish túsi­rip otyr. Ol – 49 jastaǵy Astana qa­lasynyń turǵyny, ýaqytsha ju­myssyz Qanat Esjanov. Bet qattalyp jatqanda: Ortalyq saılaý komıssııasy 14 aqpanda «QR saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańynyń 54-babyna, 59-babynyń 7-tarmaǵy 3)-tarmaqshasyna, sondaı-aq Ortalyq saılaý komıssııasynyń 2011 jylǵy 9 aqpandaǵy №18/28 qaýlysyna sáıkes Ý.Á.Qaısarovty prezıdenttikke kandıdat etip tirkeýden bas tartqany týraly aqparat taratty. Álısultan QULANBAI.