Úlgili tájirıbeni úırený artyqtyq etpeıdi

Elbasymyz Nursultan Nazarbaev ústimizdegi jylǵy ha­lyqqa Joldaýynda áleýmettik salanyń damýyna, sonyń ishinde halyqtyń densaýlyǵyn jaq­sartý isine barynsha mán bergeni barshaǵa belgili. Bul oraıda otandyq medısına salasynda­ǵy ózgeristerdi ózge elderdiń tájirıbesimen salystyra oty­ryp, olardyń úlgi tutar tusta­rynan úırengenimiz artyqtyq etpeıdi degen oıdamyn. Jýyrda Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy medısına meke­me­leriniń bir top basshylary Lıtvanyń Kaýnas qalasynda bolyp, «medısına mekemelerin tıimdi basqarý» atty taqy­rypta ózara tájirıbe almasyp qaıtqan edik. Sol saparda kóz­ben kórip, kóńilge túıgen jáıt­termen bólisip, Baltyq jaǵa­laýy elindegi ilkimdi isterdi ortaǵa salyp, oı bóliskendi jón sanadym. Biz Kaýnasqa al­ǵash aıaq basqanda kózge túskeni – mundaǵy jalpy ınfraqurylym men medısına mekemeleriniń syrtqy beınesi keńes dáýi­rin­degi eń jaqsy degen ortalyq­tardyń kelbetin eske túsir­gendeı boldy. Sol kezdiń ózinde bul elder osyndaı deńgeıge jetken bolsa, biz ótken ǵasyrda Keńes Odaǵynyń rezervasııasy­nyń biri retinde ǵana bolǵa­nymyz kózge aıqyn kórinis bergendeı edi. Biz Lıtvadaǵy medısına salasynyń deńgeıimen jete tanysyp, maman retinde sa­rapqa salǵanymyzda, bul eldiń densaýlyq saqtaý salasynda ozyq ister barshylyq ekenin baǵamdaı tústik. Atap aıtsaq, medısınalyq apparattarmen, qural-jabdyq­tarmen qamtamasyz etý deńgeıi bizben salystyrǵanda áldeqaı­da joǵary ekeni kózge birden kórinip turdy. Mysaly, olar­dyń aýdandyq deńgeıdegi aýrý­hanalarynyń ózinde MRT, KTS-tárizdi rentgen apparattary or­natylyp, qabyldaý bólimshe­leri zamanǵa saı jabdyqtalǵan. Mamandyǵym hırýrg bolǵan­dyqtan birden baıqaǵanym, mun­da operasııalyq bloktarǵa deıin qoıylǵan eken. Hırýrgııa salasyndaǵy dırektordyń aı­týyn­sha, hırýrgııalyq qyzmettiń jeti bólimshesi jylyna 50 myń operasııa jasaıtyn kórinedi. Onyń ishinde, 2200-deı trav­matologııalyq operasııalar bolsa, júrek-qan tamyrlary júıesi boıynsha 10 myń operasııa ja­saýǵa múmkindik bar. Bul jerde biz tek joǵary mamandan­dy­rylǵan járdemge jatatyn ope­rasııalardyń túrlerin ǵana atap otyrǵanymyzdy aıtýymyz kerek. Jaqynyraq tanysqan kezde atalǵan klınıkaǵa jan-jaqtan naýqastardyń aǵylyp kelip jat­qanyna kýá boldyq. Bul my­saldyń ózi atalǵan klınıka mamandarynyń kásibı deńgeıiniń óte joǵary ekendigin dáleldeıdi. Sonymen qatar, sala maman­darynyń áleýmettik jaǵdaıyna qysqasha toqtalsaq, munda dári­gerlerge meılinshe jaǵdaı ja­salǵan. О́ıtkeni, bar-joǵy 3 mıl­lıonǵa jýyq halqy bar atalǵan memlekette joǵary bilikti ma­mandardy turaqty ustap turý óte qıyn. Eýropadaǵy irgeli eldermen qońsy otyrǵandyqtan, Lıtvadan jylyna 50-den 150-ge deıin kásibı deńgeıi joǵary mamandar ózge elderge jaqsy ómir izdep kóship ketedi eken. Sol sebepti mamandyq túrlerine qaraı dárigerdiń jalaqysy 2000 lıtten bastalady (1 AQSh dollary 2.6 lıtti kuraıdy). Onyń jartysyna jýyǵyn kommýnaldyq, saqtan­dyrý jáne de basqa tólemder quraıtyn kórinedi. Bylaısha aıtqanda, dárigerlerdiń ál-aýqat jaǵdaıy bizdiń elge qaraǵanda eki ese joǵary. Endi Lıtvadaǵy medısına júıesi jaıly birer aýyz sóz. Mun­daǵy densaýlyq saqtaý júıe­sindegi memlekettik saıasat boı­ynsha azamattar eń aldymen óz densaýlyǵyna ózi jaýapty bolýy kerektigi normatıvtik baza ar­qyly shegelenip qoıylǵan. Iаǵnı, naýqastanyp, jumysqa jaramsyz bolyp qalý azamattardyń ózine tıimsizdik týǵyzatyn zańmen bekitilgen. Máselen, bizdiń elimizde ýchaskelik dárigerdi naýqas úıine shaqyrǵan jaǵdaıda kezekke qoıý degen uǵym múldem joq. Aýy­ryp jatqan adamǵa kelesi kúni nemese eki kúnnen keıin kelý degen bizdiń túsinigimizge kelmeıtin jáıt. Al Eýropa elderinde bir apta, on kún boıy ot­basylyq dárigerdi tosyp júrý úırenshikti úrdiske aınalǵan. Aýrýhanalardyń jaǵdaıyna kelsek, Lıtvada jáne de basqa Eýropa memleketterinde jos­par­ly stasıonarlyq em túrin alý úshin 5-6 jylǵa deıin kezekte turý qalypty jaǵdaı. Bul oraıda respýblıkamyzda júzege asyrylyp jatqan Ulttyq bir­yńǵaı medısınalyq júıesi otan­dastarymyzdyń densaýly­ǵyn saqtaý boıynsha konstı­tý­sııalyq quqyqtaryn tolyq qa­na­ǵattandyrýǵa áleýeti bar baǵdarlama dep bilemin. Tek baǵdarlama boıynsha kásibı ári ómirlik tájirıbede kezdesken kemshilikter bolsa, ýaqtyly saraptaýdan ótkizip, der kezinde túzetýler engizip otyrǵannyń aıyby joq dep esepteımin. Qoryta aıtqanda, Eýropa­daǵy eldiń qazirgi deńgeıin kórip kelgennen keıin, ózimniń Qazaq elinde týǵanyma, táýelsiz elimniń damýyna óz úlesimdi qo­syp jatqanyma qýandym. El­basymyz bıylǵy Joldaýynda 2015 jylǵa qaraı elimizde 350 dárigerlik ambýlatorııalar, feld­sherlik-akýsherlik pýnkt­ter jáne emhanalar saly­na­tynyn atap kórsetti. Endeshe, biz ózge de damyǵan mem­le­ket­terdiń jańa tehnologııalary men tájirıbesin ıgere otyryp, medısına salasyn da jańa bıikke kóterýimiz kerek. Son­dyqtan kemeldenip jatqan elimizdi, keń-baıtaq jerimizdi, bar­lyq salada qol jetkizgen jetistikterimizdi baǵalaı bileıik. Elimizde bolyp jatqan ózge­rister osy baǵytta jalǵasyn tapsa, bizdiń dúnıe júzinde esh memleketke uqsamaıtyn derbes damý joly bar memleketke aınalarymyz anyq. Sózimniń sońynda óńirde eńbek etip jatqan medısına ma­man­darynyń biri retinde elimiz­diń kemel keleshegin Tuń­ǵysh Prezıdentimiz N.Nazarbaevpen jáne respýblıkamyzdaǵy eń bedeldi saıası uıym «Nur Otan» par­tııasymen ǵana baı­lanys­ty­ratynymdy aıtpaqshymyn. Serik MYŃBAEV, Ońtústik Qazaqstan oblystyq ambýlatorııalyq hırýrgııa ortalyǵynyń bas dárigeri. Shymkent.