Tildi meńgerýge paryz retinde qaraý kerek

«Shetel ǵalymdarynyń biz­diń tildi ıgerýge degen yqylasy erekshe. 2010 jyly Mádenıet mınıstrligi basqa da memlekettik organdarmen birlese otyryp,  úlken memlekettik baǵdarlama daı­yndaǵan bolatynbyz. Ol 2011-2020 jyldar aralyǵynda tilderdi damytýǵa baǵyttalǵan. Bul baǵdarlamany jasaý bary­synda 30-dan astam eldiń táji­rıbesin súzgiden ótkizip, birneshe sheteldik ǵalymdy ózimizge keńesshi retinde tarttyq. Iаǵnı, Amerıka, Koreıa, Germanııa, Qy­taı, Japonııa, Fransııa elderi­niń beldi mamandary baǵdarla­many daıyndaýǵa óz úlesterin qosty. Al, eń bastysy, olardyń qaı-qaısysy bolsa da alys shetelde júrip, qazaq tilin jaqsy bilip, ıgerip júrgen azamattar. Son­dyq­tan, til máselesin memleket­tiń nemese bıliktiń moınyna ǵana júktep qoıý – qate túsinik. Tildi bilý úshin aldymen nıet durys bolýy kerek. Ár adam ony bilýge borysh, paryz retinde qaraýy tıis. Elbasy da bıylǵy óz Joldaýynda tildi, ıaǵnı memlekettik tildi da­my­týǵa mán berý, onyń tolyq­qan­dy túrde óz qyzmetin atqarý máselesine basty nazar aýdardy». Elordadaǵy Prezıdenttik má­de­nıet ortalyǵynda uıymdasty­ryl­ǵan Elbasynyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» Joldaýyn túsindirý jónindegi respýb­lı­ka­lyq aqparattyq-nasıhattyq toby­nyń otyrysynda sóılegen sózinde Mádenıet mınıstrliginiń jaýap­ty hatshysy Janna Qurman­ǵa­lıeva osylaı dedi. Mádenıet mınıstrligi ókili sondaı-aq  atalǵan baǵdarlamanyń, birinshiden, memlekettik tildi oqytýdyń júıesin jetildirý, ekinshiden, memlekettik tilde oqytýdy jan-jaqty qol­daý­ǵa jete mán berý, onyń bedelin kóterý, ıaǵnı qazaq tilinde sóıleý­shi­niń jaǵymdy tulǵasyn qalyp­tastyrý jáne til mádenıetin jetildirý sekildi 4 maqsatty kóz­deı­tindigine toqtala kele, ózi qyzmet etetin atqarýshy organnyń til, mádenıet salalarynda atqaryp jatqan jumystaryn saralap, bir tarazylap ótti. Jalpy, jyl saıyn Prezıdent­tiń Joldaýyn jurtshylyqqa nasıhattaý maqsatynda respýblıkalyq deńgeıde 16 aqparattyq úgit-na­sı­hat tobynyń qurylýy dástúrge aınalǵan. Ony basqaratyn mınıstrlik basshylary. Bıylǵy jylǵy aqparattyq-nasıhattyq toby da elimizdiń atqarýshy organdarynyń bel ortasynda júrgen mamandardan shoǵyrlanǵan eken. Sondyqtan Prezıdenttik mádenıet orta­ly­ǵyn­­da ótken jıynǵa sondaı-aq, aqparattyq-nasıhat tobynyń jetekshisi, Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstri Gúl­shara Ábdiqalyqova, Astana qala­sy ákiminiń orynbasary Aıda Balaeva, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Aıda Qurmanǵalıeva, Syrt­­qy ister mınıstrliginiń Ha­lyqaralyq aqparat komıtetiniń tóraǵasy Roman Vasılenko, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasa­ry Maqtaǵalı Bektemesov qatysty. Jıyn  barysynda Gúlshara Ábdi­qalyqova Joldaýda aıryqsha mán berilgen áleýmettik sala tóńiregindegi jumystar jaıly óz oıyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldary memlekettiń tara­pynan áleýmettik salaǵa aıryqsha kóńil bólingendikten, aıtarlyqtaı ilgerileýshilikter baıqalyp otyr. Al Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Aıda Qurmanǵalıva atal­ǵan salanyń eldik turǵyda ma­ńy­zy bar ekendigin, muny memleket ta­ra­pynan kóp kóńil bóline basta­ǵan­dyǵynan da ańǵarýǵa bolaty­nyn aıtyp ótti. 2011 jyly salaǵa bólingen qarjy 2002 jylmen salystyrǵanda paıyzdyq turǵyda  8 esege artqan eken. Qarjynyń basym bóligi densaýlyq saqtaý salasynyń materıaldyq-tehnıka­lyq bazasyn nyǵaıtýǵa jumsa­lyp­ty. «Dáriger-mamandardyń biliktiligin kóterý máselesi ár­daıym nazarda turady», – dedi A. Qur­manǵalıeva. О́z sózinde ol sondaı-aq, eldegi demografııalyq jaǵ­daıǵa, ólim-jitimniń azaıý kórsetkishine, ana men bala den­saý­lyǵyna qatysty mysaldar keltirip ótti. Bolashaqta atqarylar jumys­tardyń barysyna da toqtaldy. Syrtqy ister mınıstrliginiń Halyqaralyq aqparat komıte­tiniń tóraǵasy Roman Vasılenko Prezıdenttiń óz Joldaýynda syrt­qy saıasat máselesine aı­ryq­sha mán bergendigin tilge tıek etti. «20 jyl buryn Qazaq­stan óz táýelsizdigin alǵan shaq­ta qıly pikirler qylań bergen edi. Olardyń deni «Qazaqstan óz aıaǵynan nyq turatyn memleket bola almaı, birtindep quldy­raı­dy» degenge saıdy. Alaıda, Qazaqstannyń qandaılyq jetistikterge jetkendigi barlyǵy­myz­ǵa aıan. Desek te, bizdiń syrtqy saıasatta atqaratyn mıl­lıardtaǵan mindetimiz bar. Sebebi, syrtqy saıasat – elimizdiń ishki damýyna jaqsy jaǵdaı qalyp­tastyrýy kerek. Bul rette syrtqy qaýipsizdik máselesi de aıryqsha mańyzǵa ıe», dedi R. Vasılenko. Bilim jáne ǵylym sala­syn­daǵy baqylaý komıteti ókili Maq­taǵalı Bektemesov Prezı­denttiń: «О́mir boıy bilim alý – árbir qazaqstandyqtyń jeke kredosyna aınalýy tıis», degen sózin tarqata kele, bilim-ǵylym máselesine jurtshylyq nazaryn aýdardy. «Joldaýda bilim sala­syna qatysty Prezıdent belgilegen mindetterdiń negizgi ózegi – ol eń áýeli bilimdi urpaq tár­bıeleý, bilim berý júıesin ha­lyqaralyq standart­qa sáıkes­ten­dirý. Sondyqtan, osy­ǵan mán berýimiz qajet», dedi. Jıyn sońynda aqparattyq-nasıhattyq tobynyń músheleri jınalǵan qaýymnyń qoıǵan saýaldaryna jaýap berdi. Láıla EDILQYZY.