Partııa baǵdarlamasy: arman emes, aqıqat

«Nur Otan» HDP HIII sezi tek partııanyń ǵana emes, elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirindegi mańyzdy oqıǵanyń birine aınaldy. Sezd tutas on jylǵa arnalǵan uzaq merzimdi jańa partııalyq baǵ­dar­lamany qabyldady. Bul – Qazaqstannyń bolashaqqa jasaǵan jańa serpilisi men órkenıetti ósý kepili. Osydan jıyrma jyl buryn elimiz derbes damý jolyna tústi. Bul jol el tarıhyndaǵy jańa dáýirdiń bastaýy boldy. Qazaqstannyń qoǵamdyq-saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq ómirinde uly ózgerister legi jyl saıyn arta túsýde. Búgingi tańda elimiz batys pen shyǵys elderiniń basyn qosqan, mádenıetteri toǵysqan órkenıet ortalyǵyna aınaldy. Táýelsizdik jyldarynda jetken jetistikterimiz az emes. О́tken ǵasyrdyń sońǵy onjyldyǵynan beri el ekonomıkasy qazirgi zaman talaptaryna saı damytý sharalary, naryqtyq sharýashylyq qurý­dyń ulttyq jobasy oń nátıje berdi. Ulttyq ál-aýqat deńgeıi jóninen álem memleketteriniń reıtınginde Qazaqstan ótken jyly 26 satyǵa ilgerilep, 110 el arasynda 50-shi orynǵa kóterildi. Atap aıtsaq, 2008 jylǵy daǵdarys kezinde elimizdiń rezervi bar-joǵy 43 mlrd. dollardy quraǵan edi. Búkil álemdi daǵdarys lebi sharpyǵan kezde osy qarjynyń 10 mlrd.-y daǵdaryspen kúresýge bólin­gendikten, biz qıynshylyqty asa sezingen joqpyz. Elbasynyń Ulttyq qor jınaqtaý jónindegi utymdy sheshimi óz nátıjesin berip, daǵdarystan damýdyń dańǵyl jolyna tústik. Búgingi tańda elimizdiń rezervi Ulttyq qordy qosa alǵanda 63 mlrd. AQSh dollaryn quraıdy. Qazaqstan halyq­aralyq rezerv deńgeıi boıynsha 50 memlekettiń qataryna endi. Elimizdiń ekonomıkalyq áleýeti jyl saıyn artyp, nyǵaıýda. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev mem­leketimizdiń osyndaı qarqyndy damýyn qamtama­syz etý maqsatynda «Nur Otan» HDP men Úkimet aldyna birqatar mindetterdi júktedi. Onda bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne halyqty jumyspen qamtýdyń jańa strategııasy, turǵyn úı qurylysyn qoldaýdyń jáne ıpotekany yntalandyrý, kásip­oryndardy jáne qarjy júıesin daǵdarystan keıin qalpyna keltirý, «Samuryq-Qazyna» qoryna qaras­ty kompanııalardyń aksııalaryn halyq arasyna taratý baǵdarlamasyn daıyndaý sıpatyn­daǵy halyq­tyń ál-aýqatyn nyǵaıtý men ómir sapasyn jaq­sartýǵa baǵyttalǵan irgeli máselelerdi qamtydy. О́tken jyldyń 7 jeltoqsanynda Memleket bas­shy­sy óz Jarlyǵymen Bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan jańa memlekettik baǵdarlamasyn bekitti. Ony júzege asyrý eki kezeńge: 2011-2015 jyldar jáne 2016-2020 jyl­darǵa josparlandy. Baǵdarlamanyń tek qana birinshi kezeńine respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarjylandyrýdyń qosymsha kólemi  461,1 mlrd. teńgeni quraıdy. Mundaı mol qarjy bilim berý salasyna buryn-sońdy bólinbegen bolatyn. Baǵ­darlamany iske asyrý barysynda Qazaqstannyń bilim berý júıesi qurylymy, mazmuny, basqarý men qarjylandyrý tetikteri boıynsha damyǵan elder modeline sáıkes keletin bolady. Bilim berý júıe­siniń damýy boıynsha Qazaqstan TMD elderi ara­synan kóshbasshylyq oryndarǵa shyǵady.  Elbasy júktegen mindetterdi júzege asyrýda Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulov batyl qadamdar jasaýda. Búgingi tańda Qazaqstanda 4,5 mln.-ǵa jýyq adam bilim alýda. Bilim jáne ǵylym salasynda 500 myńǵa jýyq pedagog pen ǵalym eńbek etýde. Bul el turǵyndarynyń 30%-y bilim jáne ǵylym júıesi­men qamtylǵandyǵyn kórsetedi. Elimizde bilim berý júıesin uıymdastyrý qazirgi zaman talabyna saı, naryq suranysyn qamtamasyz etýge negizdelgen. Qazaqstandyqtar qoljetimdi jáne sapaly álemdik standartqa saı bilim alatyn bolady. Sapaly bilim berý Qazaq­stan­nyń ındýstrııalandyrylýynyń jáne ınnova­sııa­lyq damýynyń negizin quraýǵa baǵyttalady. Osy maqsatta Qazaqstanda keminde 2 joǵary oqý ornyna úzdik álemdik ýnıversıtetter reıtıngisine ený mindeti júktelgen. Munda bilim alýshy jastarǵa ıntellektýaldy tulǵa retinde qalyptasýǵa jaǵdaı jasalsa, ata-analar óz balalaryn tańdaǵan oqý ornynda oqytý múmkindigi men sapaly bilimniń qoljetimdiligi qarastyrylǵan. Eń bastysy, pedagog mártebesin kóterýdiń qolǵa alynǵany qýantady. Bizdiń elimizde jastar saıasatynyń maqsaty, ata-analardyń mindeti  óskeleń urpaq, qazaqstan­dyqtardy tolyqqandy tulǵa retinde tárbıeleý. Elbasy jastardy qalyptasqan tulǵa, kásipqoı maman jáne óz eliniń patrıoty bolyp, elin súıýge shaqyrdy. О́ziniń de ómir boıy osy formýlany us­tanǵany jáne ózgelerge de osy joldy usyna­tynyn jetkizdi. Qazirgi kezeńde jas urpaqtyń azamattyq ustanymy aıqyn, saıası belsendi, birneshe til meńgergen joǵary bilimdi maman bolýy shart. Jańa býyn ózgeristerden qaımyqpaı órshil, serpindi jobalar usynýy tıis. Elbasy osy maqsatta jastardy biriktiretin «Jas ulan», «Jas qyran» jastar uıym­darynyń jańa júıesin qurý jóninde par­tııaǵa tapsyrma berdi. Osy júrgiziletin is-sha­ra­lar­dyń negizinde 2020 jylǵa qaraı ókildi organ­darǵa saılanýshy jastardyń úlesi 15%-ǵa jetedi. Jastar uıymdarynyń qyzmetine jastar­dyń 29%-y qatysatyn bolady. Al memlekettik áleýmettik tapsyrys sheńberinde áleýmettik mańyzdy joba­lardy iske asyrýǵa tartylǵan jastar uıymdary­nyń úlesin 29%-ǵa jetkizý kózdelgen. Bizdiń urpaq elimizdiń órkendeýine óz úlesterin qosyp, damýdyń strategııalyq irgetasyn qalaýda. Búgingi tańda Elbasy  Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna jasaǵan joldaýlaryndaǵy jos­parlary tolyǵymen iske asýda. Biz osy baǵdar­lamalardyń arman emes, aqıqat ekendigine kózimiz jetip otyr. Biz alǵa bıik maqsattar qoıyp, olarǵa qol jetkize alatynymyzdy ózimizge de, ózgege de dáleldeı bildik. Memleket basshysy alǵa Qazaq­stannyń odan ári damý vektoryn aıqyn­daıtyn jańa órshil mindetter qoıdy. Onda 2030 jylǵa deıingi damý strategııasyn laıyqty oryndaý úshin eldiń aldaǵy 20 jyldaǵy bolasha­ǵyn jobalaý jáne maqsattardy belgileý qolǵa alyndy. Bul damý strategııasy Qazaqstannyń árbir óńirin qamtıtyn eń perspektıvaly jáne ınnovasııaly jobalardan turatyn bolady. Elimizde beıbitshilik pen tynysh­tyqty jáne qaýipsizdikti qamtamasyz etý maq­satyn­da  saıası jańǵyrý, demokratııalyq damýdy nyǵaıtý júzege asyrylýda. О́rkenıetti bastamalardy júzege asyrýda halqymyzdyń maqsaty – Ult Kóshbasshysymen birge jańa álemdegi jańa Qazaqstan qurý. Otany­myzdyń álemdik qoǵamdastyqta mártebesin ósirip, mereıimizdi asyrǵan elimizdegi beıbit ómir men baqytty bolashaq úshin qaltqysyz qyzmet etken Elbasy – halyq qalaýlysy. Biz elimizdiń jetken osy jetistikteri bolashaqta da jalǵasyn tabady dep senemiz. Sondyqtan da, biz bastalǵan uly isterdi jal­ǵastyryp, el ıgiligi úshin qyzmet etken N.Á.Nazarbaevty qoldaımyz, biz óz bolasha­ǵymyzdyń irgesin birge qalaımyz! Asqar ÁBDÝÁLI, Taraz memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor. Jambyl oblysy.