Qazaqstan táýelsizdik alǵan sátten beri ashyq naryqtyq ekonomıkaǵa negiz qalap, damýdyń jahandyq úderisterine ilesý baǵytynda tabysty qadamdar jasap keledi.
Bul turǵyda elimiz Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «100 naqty qadam» Ult Josparyn jáne basqa da damý baǵdarlamalaryn basshylyqqa alýda.
Árıne, ashyq ekonomıkaǵa syrtqy jaǵdaılardyń belgili bir dárejede óz yqpalyn tıgizip turatyny belgili. Sondyqtan bul oraıda ilgerileý isine tejeý salatyn faktorlardy ǵana anyqtap qoımaı, sonymen birge memlekettiń tańdaǵan strategııalyq baǵytynan tanbaýyn qamtamasyz etýdiń de mańyzy zor. Olaı bolsa, biz qazirgi tańda óz aldymyzda qandaı qıyndyqtar turǵanyn jete túsinýimiz qajet.
Búgingi tańda el aldynda sheshýin kútken birneshe jahandyq máseleler tur. Munaı baǵasynyń álemdik rynokta quldyraýy ekonomıkanyń oılaǵandaı dárejede ósýine aıtarlyqtaı tejeý keltirip otyrǵany belgili. Soǵan qaramastan kómirsýtegi baǵasynyń uzaq ýaqyttar boıy joǵary bolýy Qazaqstannyń qarjylyq qaýipsizdik jaǵdaıyn jasap alýyna, ıaǵnı Ulttyq qor qurýyna múmkindik týǵyzdy. О́tken jyldar ishinde jınaqtalǵan bul qarjy búginde otandyq ekonomıkaǵa qoldaý kórsetýde baǵa jetpes rólge ıe bolyp otyr.
Sonymen qazirgi tańda Qazaqstannyń aldynda qandaı mindetter tur degen máselege keler bolsaq, birinshi kezekte ol – damýdyń jańa draıverleri arqyly tabysqa jetý. Bul turǵyda shıkizat shylaýynan arylyp, ınnovasııalarǵa, jańa tehnologııalarǵa arqa súıegen ónerkásip óndirisin órge bastyrý kezek kúttirmeıtin sharalar qatarynan sanalady.
Osy rette bizdiń árqaısymyz ne isteýimiz kerek degen zańdy saýal týyndaıdy. Mundaǵy eń basty maqsat – shynaıy ónikti eńbekti negizge alý, qarapaıym tilmen aıtqanda, eńbek ónimdiligin arttyrý qajet. Odan da góri keńirek aýqymda túsindirer bolsaq, árkim óz jumys ornynda paıda keltirip, óz biliktiligin arttyryp, ýaqyt talabyna saı jumys isteýi tıis.
Elimiz ashyqtyqqa jáne álemdik rynoktarmen keń kólemde ıntegrasııalanýǵa negizdelgen ekonomıkanyń jańa modelin qurýda. El damýynyń joǵary qarqynyna qoldaý kórsetý úshin Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha strategııalyq memlekettik baǵdarlamalar júzege asyrylýda.
Dál osy tusta «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «Nurly Jol» baǵdarlamasyna jáne bes ınstıtýttyq reformaǵa aıryqsha mańyz aýdarǵan jón. Olaı deıtinimiz, kúni erteń-aq dál osy jalpyulttyq jobalar iskerlik belsendilikke qoldaý kórsetip, jeke sektordaǵy básekege qabilettiliktiń artýyna, ulttyq ekonomıkadaǵy qazirgi bar sektorlardy yntalandyrýǵa jáne jańa sektorlardyń paıda bolýyna jaǵdaı jasaıtyn bolady.
Bul jaıttar Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna ótýine baılanysty burynǵydan da beter kókeıkesti bola túspek.
Osy oraıda DSU-ǵa múshe bolý elimiz úshin ne beredi degen saýaldyń bas kóterýi de oryndy. Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymyna ótý boıynsha jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt boıy derlik júrgizilgen kelissózderdi aıaqtady. Sóz yńǵaıynda elimizdiń osy uzaqqa sozylǵan kelissózder barysynda respýblıka úshin barynsha tıimdi bolyp tabylatyn jaǵdaılarǵa, ásirese aýyl sharýashylyǵyna qoldaý kórsetýde óte jaqsy jaǵdaılarǵa qol jetkizgenin erekshe atap kórsetý oryndy. Onyń syrtynda elimizdiń Eýropalyq odaqpen áriptestikti barynsha keńeıtip kele jatqanyn, soǵan oraı tıisti kelisimderdiń de bekitilgendigin eske sala ketken artyq emes. Demek, DSU-ǵa múshe bolý jáne EO-men áriptestik aýqymyn ulǵaıtý Qazaqstannyń álemdik rynokta tolyq quqyly oıynshy bolýyna barynsha keń jol ashpaq. О́z kezeginde bul qadamdardyń el ekonomıkasyna quıylatyn tikeleı shetel ınvestısııalary kóleminiń ósýine de oń yqpalyn tıgizeri sózsiz.
Al endi Qazaqstannyń Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna músheligi máselesine keler bolsaq, búl mindettiń ońtaıly sheshim tabýy elimizdiń álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý jónindegi mindetin júzege asyrý maqsatyna barynsha jaqyndata túsedi. EYDU standarttary turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etip, qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn arttyrýǵa jaǵdaılar týǵyzady. Máselen, atalǵan uıymnyń Qyzmettestiktiń eldik baǵdarlamasyn júzege asyrý arqyly biz tıimdi damý ústindegi eńbek rynogyna, jumyspen qamtý deńgeıiniń jaqsarýyna qol jetkizip, kedeıshilikti túbegeıli joıatyn bolamyz. Sonymen qatar, iskerlik ahýal men básekege qabilettilikti arttyrýda da atalǵan baǵdarlamanyń tıimdi tustary az emes. Sol sııaqty, bizdiń kásipkerlerimizdiń halyqaralyq deńgeıde ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqqa ıe bolatynyn da eshýaqytta esten shyǵarýǵa bolmaıdy.
Bizdiń respýblıkamyzdyń DSU-ǵa ótýine baılanysty aýyl sharýashylyǵynda ınfraqurylymdy damytýǵa basymdyq berilmek. Ol mindetter ırrıgasııa júıesin jetildirý, jumys istep turǵan mal bordaqylaý alańdary men taýarly fermalarǵa qoldaý kórsete otyryp, jańalaryn ashý arqyly júzege asyrylmaq. Sondaı-aq, aýylsharýashylyq óndirisiniń ónimdiligin arttyrýǵa qyzmet etetin jańa tehnologııalardy engizý isi de birinshi kezektegi mindetterdiń qatarynda turatyn bolady.
«Sen isti súıseń, is saǵan bas ıedi» deıdi halyq danalyǵy. Qazaqstan ekonomıkasyn qazirgiden de góri qaryshty damyta túsý úshin múmkindikter jeterlik. Tek sol múmkindikterdi der kezinde jáne tıimdi paıdalana bilý qajet.
Seıfolla ShAIYNǴAZY,
«Egemen Qazaqstan»