Aqparattyq áriptestik baılanysty baıytady

Kaspıı mańy elderi jýrnalısteriniń ekinshi  medıaforýmyna qatysýshylar osyndaı uıǵarym jasady О́tken aptada Reseıde, dálirek aıt­qanda, elimizdiń batys aımaǵyndaǵy Atyraý, Batys Qazaqstan jáne Mań­ǵystaý oblystarymen shekaralas Astrahan qalasynda II Kaspıı medıaforýmy jumysyn aıaqtady. Oǵan Kaspıı teńiziniń jaǵalaýyndaǵy bes memleket – Qazaqstan, Ázerbaıjan, Reseı, Túrikmenstan jáne Irannan 300-ge jýyq BAQ ókili qatysyp, medıa­naryqty damytý, ortaq aqparat­tyq keńistik qurý, bir-birimen aqparat­pen bólisý máselelerin keńinen tal­qyǵa saldy. Kaspıı mańy elderiniń aqparattyq resýrstary bir-birimen almasý úshin kelisimge qol qoıdy. Bul medıaforým Astrahanda ekinshi ret ótkizildi. Medıaforýmdy uıymdastyrýǵa Astrahan oblysynyń úkimeti men Kaspıı mańy elderiniń redaksııasy uıytqy bolypty. Olardyń teńiz jaǵalaýyndaǵy bes eldiń jýr­na­lısterin bir alańda pikir almasýyn kózdegen qadamyna Reseı Fede­ra­sııasynyń Baılanys jáne buqaralyq kommýnıkasııa mınıstrligi qoldaý bildirgen. Mınıstrdiń orynbasary Alekseı Volınniń pikirinshe, II Kas­pıı medıaforýmy – sherý sekildi shara emes, kerisinshe, medıanaryqty damy­týǵa septigi tıetin pikirtalas alańy. Sol se­bepten bolar, forýmǵa qaty­sý­shy­lar ara­synda erkin pikir almasý, bir-biri­men aq­parat bólisýdiń san alýan jol­daryn qa­rastyrǵan qadamy jasaldy. – Forým alańynda árkim óz baqytyn jasaýshy sekildi kórinedi. Alaıda, áldebireýdi kútýdiń qajet emesin túsinýimiz qajet. Árkim ózinshe áreket etip, yntymaqtasýdyń naqty jobalaryn usynýy tıis, – dedi Reseı Federasııasynyń Baılanys jáne buqaralyq kommýnıkasııa mınıstriniń orynbasary Alekseı Volın. – Bizde úlken Kaspıı bar, ár deńgeıde júrgizilip jatqan dıalog ta bar. Bizdiń mindetimiz – osy dıalogqa óz deńgeıimizde qosylý. Búgingi forým BAQ ókilderiniń sheberligin shyńdaýyna taptyrmaıtyn alań ekeni daýsyz. Máselen, saıt – qaǵaz túrindegi nusqada kórinbeıtin aqparattyq lenta, qysqa mátinder, túrli-tústi fotolar. Sol sebepten, mýltımedııa qaǵazdaǵy mátindi ınternet-saıtqa jaı ǵana kóshire salý emes. Medıaforým qarsańynda Astra­han­da jazǵy jýrnalıstıka mektebi jumys jasady. Onda «Ekonomıkanyń joǵary mektebi» ulttyq zertteý ýnıversıtetiniń oqytýshylary Tına Tıhomırova men Roman Abramov jas­tar úshin jýrnalıstıka men medıanyń damý úrdisteri týraly leksııa oqydy. Olar sonymen birge, aqparat berýdiń jańasha tásilderin de áńgimelep berdi. Al Astrahan memlekettik ýnıver­sı­tetinde «Russia Today» telekana­ly bas dırektorynyń keńesshisi Tı­na Berejnaıa aqparat salasyndaǵy qyz­me­tin endi bastaǵandar men tájirıbeli jýr­nalısterge  sheberlik saǵatyn ót­kiz­di. Onyń pikirinshe, aqparat be­rýdiń tásili kóp. О́z isin súıetin jýrnalıster oqyrmanǵa shynaıy aq­parat berýge talpynady. Ras, ár basy­lymnyń ustanǵan baǵyty árqıly bolýy múmkin. Elektrondy BAQ-tar da solaı. Bálkim, eldiń kókeıindegi dóp basar aqparatty árqaısysy ártúrli bergenmen, báriniń de túpki maqsaty bir, ıaǵnı, qoǵamǵa tolyqqandy ári shynaıy aqparat usynýdy kóz­deı­tini daý týdyrmaıdy. Pýshkın atyn­daǵy Orys tili memlekettik ınstı­tý­tynyń prorektory Mıhaıl Osad­chıı kommýnıkasııalar qaýipsizdigi máse­lesin qozǵady. Onyń aıtýynsha, bul máseleniń jýrnalısterdiń barly­ǵyna, ásirese, saıası jáne tanymal qaıratkerlerdiń ómirin, tulǵalyq beı­nesin somdaýshylarǵa da qatysy bar. Dál osy kúni bes memleketten kelgen BAQ ókilderi ózderiniń beıne­ro­lıkterimen, medıajobalarymen bólisti. Eli basqa, tili basqa bolǵanmen, árqaısysy óz eliniń jetistikteri, ásirese, ınvestısııalyq tartymdylyǵy men týrıstik múmkindikteri týraly aıtty. О́zderiniń medıajobalary týraly keńinen áńgimeledi. О́zge el­diń jýrnalısteri ásirese, Astanada ót­kizilgeli otyrǵan EKSPO-2017 kór­mesine qyzyǵýshylyq tanytty. Sonymen birge, Qazaqstannyń medıa­naryǵyna jyl basynda qosylǵan ATPress.kz aqparattyq portaly men «Kas­pııskıe novostı» halyqaralyq aqpa­rattyq portaly arasynda ózara yn­ty­maq­tastyq, birikken medıajobany is­ke asyrý jóninde kelisim jasaldy. – Atyraý men Astrahan oblystary shekaralas bolsa da, osy kezge deıin birlesken medıakeńistikte baılanysy joq ekendigi tańdanys týdyrdy. Endi ekijaqty kelisim jasalǵanyna qýanyshtymyn. Budan bylaı jemisti jumys júrgizip, naqty nátıjege qol jetkizemiz dep oılaımyn. Aqparattyq áriptestik baılanysymyzdy baıyta túserine senemin, – dep málim etti «Kaspııskıe novostı» halyqaralyq aqparattyq portalynyń jetekshisi Davıd Agadjanıan. Onyń pikirinshe, Kaspıı mańy elderindegi áriptesterdiń bir-birimen yntymaqtasýy qyzǵylyqty jobalardy birlese iske asyrýǵa jol ashady.  «Kaspııskıe novostı» portalyn ashýdaǵy basty maqsat – Kaspıı mańy elderiniń medıaresýrstaryn biriktirip, osy elderdegi ekonomıkalyq, saıası jáne gýmanıtarlyq úrdister men eleýli oqıǵalar týraly jańalyqtardy biryńǵaı aqparattyq keńistikte jarııalaý. Jobany iske asyrý úshin portaldyń Qazaqstan, Ázerbaıjan, Iran jáne Túrikmenstan elderinde onlaın rejimdegi arnaýly tilshiler jelisin ashý kózdelip otyr. Sonymen birge, Reseıdiń Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy úsh óńirinde, atap aıtqanda, Astrahan oblysy men Qalmaq jáne Daǵystan respýblıkalarynan da aqparattar portalda jarııalanady. Osylaısha, atalǵan joba arqyly Kaspıı mańy elderi arasynda iskerlik jáne gýmanıtarlyq baılanystardyń burynǵydan da bekı túsýine úles qosý kózdelip otyr. – Kaspıı – bul keń aýqymdy re­sýrstyq múmkindik. Teńizdi kómkerip jat­qan elder ondaǵy resýrstardy ón­dirý, óńdeý, tipti, eksporttaý úshin ke­lisimge kelýge umtylýda. Osy aımaq­tarda turyp jatqan adamdar da yn­tymaqtastyqtyń qajettigin túsinýi qajet, – deıdi bul rette professor Iosıf Dzıaloshınskıı. – Osy oraı­da jýrnalıster jańa kontent qalyptastyra alady. Medıaforýmnyń aıasynda «Kaspıı armany» halyqaralyq konkýrsynyń bir júldesi atyraýlyq jýrnalıst Nadejda Shılmanǵa tabystaldy. Bes eldiń 100-ge jýyq jýrnalısterimen birge «Prıkaspııskaıa kommýna» gazeti­niń bólim meńgerýshi bolyp isteıtin áriptesimiz de konkýrsqa «Derjım svıaz s kazahamı vezde» atty suhbatyn usynypty. Onyń Dúnıe júzi qazaqtary qaýymdastyǵy Atyraý fılıalynyń tóraǵasy О́tepbergen Álimgereevpen júrgizgen suhbatynda Qazaqstannan tysqary elderde turatyn qazaqtardyń tynys-tirshiligi, qıyndyqtary týraly aıtylǵan. Sonymen birge, Reseıdiń Astrahan óńirindegi qazaq dıasporasy osy suhbatta keńinen qamtylypty. Halyqaralyq konkýrsqa túsken ma­terıaldar alýandyǵymen erek­she­lenipti. Konkýrsqa qatysýshylardyń bári de Kaspıı teńiziniń keleshegine alańdaıdy. Biri brakonerliktiń beleń alǵanyna nazar aýdarsa, taǵy bir áriptesimiz teńizdiń ekologııasyna beıjaı qaramaıtynyn baıqatqan. Kaspııdiń sulýlyǵyn pash etýdi maqsat tutqan fotolar da usynylypty. Tipti, Kaspıı týrızmin damytý máselelerin qamtyǵandary bar. – Jýrnalıstiń jumysy ár ýaqytta shynshyldyǵymen erekshelenedi, –deıdi osy oraıda pikir bildirgen Astrahan oblysy gýbernatorynyń baspasóz hatshysy Natalııa Fılatova. – Konkýrsqa joldanǵan materıaldardyń kóptigine ári mazmunyna  qaraı ekshegende, ár deńgeıdegi yntymaqtastyq pen teńiz ekologııasy  bes memlekettegi eń aýqymdy máselelerdiń qatarynda eke­nin baıqadyq. Al keleshekte Kas­pıı teńizindegi týrızmdi damytý taqy­­ryby da keńinen qozǵalatynǵa uqsaı­­dy. Konkýrsqa qatysýshylardyń geogra­­fııasy keńeıe bastady. Bıyl júl­degerlerdi anyqtaý qıyndaý boldy... Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan» ATYRAÝ–ASTRAHAN –ATYRAÝ Sýretterdi túsirgen Rahym QOILYBAEV

Qatysýshylar lebizi

Andreı JÝRAVLEV, «National Geographic Russia» jýrnalynyń ǵylymı redaktory: – Qaı elde turǵanymyz mańyzdy emes, jýrnalıstik yntymaqtastyq qajet. Al ol úshin jıi-jıi bas qosyp turý kerek. Tek tanystyq úshin emes, árıne. Qyzǵylyqty aqparatpen bólisý maqsaty kózdelgeni jón. Tájirıbe almasqan durys. Bir-birimizden osylaı úırenemiz. Sol sebepten, osyndaı medıaforým óte qajet. Ras, qazir jelilik baılanys ornatýǵa mol múmkindik bar. Máselen, Kaspıı mańyndaǵy bes memlekettiń damý ereksheligi ózgeshe bolar, alaıda, bul jýrnalısterdiń arasyna jik salmaýy tıis qoı. Konkýrsqa usynylǵan materıaldardan teńiz ekologııasyna, bıoalýandyǵyna kóp nazar aýdaryldy. Kaspıı teńizi eshqashan joıylmaıdy. Onyń faýnasy da, florasy da keıingi urpaǵymyzǵa osy kúıinde jetedi. Andreı POPEREChNIýK, «Lotos» MTRK-nyń shef redaktory (Astrahan): – Kaspıı – tuıyq teńiz. Bári biledi, bári solaı aıtady. Biraq, ekonomıkany alǵa tartyp, teńizdiń ekologııasyn, teńizdiń mańyzyn, teńizdiń bıoalýandyǵyn umytyp ketemiz. Bári de shamamen bolýy kerek. Kalkýlıatordy qosyp, ekonomıkalyq paıdany oılaýmen birge, teńizdiń ekologııasyna kóńil aýdarý qajet. Bekire tuqymdas balyqtar, ıtbalyq... qaýqarsyz ǵoı. Bolashaqta munaı óndirýdi, gıdroenergetıkany baqylaǵan durys. Kaspııdeı teńizdiń kele­shegine alańdaǵan jýrnalıster búgin medıaforým­da pikir almasty. Bolashaqta teńizdi saqtap qalý jó­nindegi oı-pikirimiz osyndaı forým aıasynda aıtyla beredi. Sol sebepten, dál osy forýmnyń ásirese, jas jýrnalısterge berer paıdasy mol dep esepteımin. Asqar ÁShIMOV, «Qazaqstan Atyraý» telearnanyń  dırektory (Atyraý): – Bul forým bizge Kaspıı mańy elderindegi áriptesterimizben tájirıbe almasý úshin taptyrmaıtyn shara boldy deı alamyn. Bir-birimizben aqparat almastyq, tájirıbemizben bólistik. Aqparattyq áriptestik ornattyq, shyn máninde, bul baılanysymyzdy nyǵaıta tústi. Irına IMAMKÝLOVA, «Neıtralnyı Týrkmenıstan»  gazetiniń ókili (Ashǵabad): – Kaspıı  mańy elderiniń arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanysty damytý úshin BAQ ókilderi arasynda yntymaqtastyqtyń alǵysharty osy medıa-forýmda jasaldy. Bir-birin buryn bilmese de, bizdiń áriptesterimiz óz elindegi jańalyǵymen bólisýdi kózdeıdi. «Kaspııskıe novostı» halyqaralyq aqparattyq portalyn ózara yntymaqtastyqty baıyta túsýge jasalǵan deı alamyn. Al medıaforýmnyń bolashaǵy zor, bul áli jalǵasyn tabady. Nadejda ShILMAN, «Prıkaspııskaıa kommýna» gazetiniń  bólim meńgerýshisi (Atyraý): – Bul medıaforýmǵa birinshi ret qatystym. Onda kóterilgen taqyryptar meni oılantyp tastady. Kaspıı mańy elderiniń jýrnalısterin tolǵandyrar taqyryptar ortaq bolyp shyqty. Sol sebepten, mundaı medıaforýmnyń jıi ótkenin qalaımyn. Teńizdiń ekologııasy, bekire tuqymdas balyqtar týraly jazýda bir-birimizden úırenerimiz kóp. Bizdi munda Kaspıı teńizi biriktirdi. Ázerbaıjan, Qalmaq Respýblıkasyndaǵy áriptesterimmen tanystym, sol elderde Qazaqstannan baryp turatyndardy bildim. Olardyń salt-dástúrin, mádenıetin saqtaǵany, otandastarymyzdyń ómiri meni qyzyqtyrdy. Medıaforýmnan jańa tanystar taptym, áriptesterimmen tájirıbemizben, ıdeıalarymyzben bólistik.