Tatýlyq taǵylymy

Tuńǵysh Prezıdent qorynyń Almatydaǵy bas keńsesinde «Azamattyq jáne etnostyq toptar – jalpyulttyq birlik pen beıbit qatar ómir súrýge qol jetkizý strategııalary» atty halyqaralyq konferensııa ótti. Qazaqstan halqy Assambleıa­synyń bastamasymen qolǵa alynǵan sharany qazaqstan­dyq nemisterdiń «Vozroj­denıe» qaýymdastyǵy men  Kon­rad Adenaýer atyndaǵy qor uıym­dastyrdy. QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Prezıdent Ákim­shiliginiń Qazaqstan halqy Assam­bleıasy Hatshylyǵynyń meń­gerý­shisi Eraly Toǵjanov, Ger­manııanyń elshisi Rolf Mafael, EQYU-nyń Az ulttar isi boıynsha Joǵarǵy komıssarynyń aǵa keńesshisi Andreı Hanjın jáne Germanııa Býndestagynyń depý­tattary men otandyq úkimet­tik emes uıymdardyń ókilderi qatys­qan konferensııada qazir­gi álemdegi etnostardyń shoǵyr­lanýy men jalpyulttyq birliktiń saqtalýy jaıynda áńgime órbidi. Álemdegi geosaıası oqıǵalar adam­dardyń etnostyq shoǵyr­lanýyna da áser etetini sońǵy jyldary anyq baıqalyp kele­di. Ásirese, demografııalyq dúm­pýlerden keıingi jáne daǵdarys jaǵdaıyndaǵy mıgrasııalyq qozǵalys damyǵan elderdiń bas aýrýyna aınala bastaǵandaı. Qazirgi Eýropa elderi úshin turǵy­lyqty etnostardyń qalypty damýyna teńiz daýylyndaı alasapyran ákelgen bosqyndar máse­lesi ótkir tur. Taıaý Shyǵys­taǵy, Arab álemindegi, Afrı­ka qur­ly­ǵyndaǵy saıası-ekonomı­kalyq turaqsyzdyq pen soǵys órti myńdaǵan adamdardyń mekenjaıyn tastap shyǵyp, kári qurlyqqa aǵylýyna jol ashty. Bul onsyz da damý tarıhynda etnıkalyq ekspansııadan kóz ashpaǵan elder úshin úlken másele týdyryp otyr. Máselen, búgingi Germanııada az ulttar jaıy memlekettik deńgeıde qaralatyn máselege aınaldy. Nemis topyraǵyna taban tiregen etnostyq toptar el­diń ekonomıkasyna ǵana emes, áleý­mettik-saıası damýyna da yq­pal etip otyr. О́ıtkeni, aýmaqqa en­gen árbir bosqyn tutynýshy ǵana emes, ulttyq mádenıetti tara­tý­shy da bolyp sanalady. De­mek, qan­shalyqty azamattyq qo­ǵam qurý­ǵa nıetti bolǵanymen, Ger­ma­nııa bıligi úshin etnostyq top­tar­dyń múddesin kózdeıtin de qa­dam­darǵa barýyna týra kelip otyr. Almatydaǵy jıynda osy máseleler ótkir qozǵaldy. Jáne bul áńgimelerdiń Qazaq elinde sóz bolýy da kezdeısoqtyq emes. Elimizde azamattyq jáne etnos­tyq toptar arasyndaǵy tatý­lyq, beıbit ómir súrýge qol jet­kizýdiń jasampaz jobasy sátti iske asyp otyr. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń shańyraǵy as­tynda atqarylyp otyrǵan jumys­tardyń ózi kóptegen elder úshin úlgi bolatyny anyq. – Qazaqstannyń kópultty el retin­degi damý modeli bizdi qat­ty qyzyq­tyrady. Qazir Eýropa el­deri etnostyq damýǵa qatysty kóz­qarasyn qaıta qaraý ústinde. Ondaǵan ultty bir ıdeıa aıasyna uıytyp, olardyń salt-dástúri men mádenıet, tilin saqtap, damy­týǵa jol ashatyn jumysty úlgi tu­ta­­myz. Ári bıyl EQYU tór­aǵa­sy retinde Germanııa óz tara­py­­­nan Qazaqstan kótergen tórt tarap­ty usynysty ári qaraı damy­typ jalǵastyratyn bolady, – dedi konferensııa barysynda Ger­manııanyń elshisi Rolf Mafael. Elshi emeýrin bildirgen qazaq­standyq tórt tarapty usynys elimiz 2010 jyly Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna jetekshilik etken kezde aıtylǵan bolatyn. Bizdiń mıssııa uıym jumysyn Maqtanysh, Jaýapkershilik, Tózimdilik pen Beriktik ustanymymen jalǵas­tyrýdy kózdegen edi. Qalmahanbet MUQAMETQALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY