Jaqsy sóz – jarym yrys

Qazirgi zamanda júkti áıel­der ýltradybystyq zertteý apparaty arqyly ishtegi sábıiniń jaı-kúıin aldyn ala bilip oty­ratyn boldy. Tehnıka men tehnologııa damyǵan zamannyń bir jetistigi osy. Eli­mizdiń qaı-qaı jerinde bolmasyn júkti kelinshek ózi tirkelgen emhana arqyly mindetti túrde eki ret ýlra­dy­bystyq zertteýden ótedi. О́zi tolqyp, qorqyp júrgende «bári jaqsy» dese, tóbesi kókke jeterdeı qýa­nyp, al bulyńǵyr jaıt­ty estigende jylap, mazań kúıge túsetin kelinshekterdi kózimiz kó­rip júr. Mysalmen sóı­leıik. Jýyrda Pavlodar oblysy, О́leń­ti aýdanynyń, Boztal aýylynda turatyn tanys kelinshekti júk­tiliktiń tórtinshi aıyna aıaq bas­qanda aýdandyq emhanadaǵy gınekolog: «ishińdegi balany al­dyr, ÝDZ qorytyndysy nashar shyqty. Tez Astanaǵa jónel»-dep tyǵyryqqa tiregen kórinedi. Ol qaıynsińlisin ertip, sol kúnniń ertesine-aq bizdiń úıge keldi. О́zi jylap otyr. «Eki ba­lam­nyń kishkentaı ekenin óz­deriń bilesińder ǵoı. Adam bol­maıtyn bolsa aldyryp-aq tas­taıyn. Erteń ómirge deni saý bop kelmese meni kinálap jú­rer» – dep qoıady. Joldasym ekeýmiz oǵan basý aıttyq. «ÝDZ qory­tyn­dysy nashar eken dep adam bop qalǵan balany aldyryp tastaýǵa bola ma eken? – dedim men. – Eń durysy, osynda qaıta­dan ÝDZ-ge túsip kór». Sóıtsek, aýdandyq ÝDZ qorytyndysyn emhana gınekology kelinshektiń qolyna bermegen. Aqyly emdeý mekemesine baryp balany aldyr­tasyń dep Astanaǵa siltep jiberipti. Sonymen men ol kelinshekti alyp «Respýblıkalyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy» aýrýhanasyna bardym. Qaıtadan ÝDZ-ge túsirt­tim. «14 aptalyq júktilik. Jaqsy damyp kele jatyr» degen qory­tyn­dyny qolymyzǵa ustatty. Onyń aldyndaǵy qorytyndydan júregi shaılyqqan kelinshek: «aıaq-qoly bútin be, júregi jaqsy soǵa ma?» – dep qaıta-qaıta surap qoıady. «Bári jaqsy» degen jal­ǵyz aýyz sózge kóńil toǵaıtyp, sol jerdegi gınekologtardyń biri­niń qabyldaýynda boldyq. Ol kisi de bizdiń kóńilimizdi ornyna túsirip, ári 12 aptadan asyp ketken balany aldyrýǵa bolmaı­ty­nyn, aldyrsa, ol kelinshektiń densaýlyǵyna keri áserin tıgizerin aıtyp bizdi shyǵaryp saldy. Bul bir mysal. Mundaı my­sal­dar jetkilikti. Osyǵan uqsas jaıttar ózimiz jaqyn arala­satyn, úıge kelip-ketip júrgen talaı kelinshektiń basynan ótti. Onyń bárin tizbelep jatý mindet emes. Bir ǵana nársege basa kóńil aýdar­ǵym keledi. Biz tikbaqaı ha­lyq eme­spiz. Túımedeıden túıe­deı nár­se shyǵarý da bizdiń tabı­ǵa­tymyzǵa jat. Onyń ústine ejel­den-aq, júkti kelinshekterdi ájelerimiz, apalarymyz aıalap, kóńiline tıetin sóz aıtpaı, aýyr nárse kótertpeı, til-kózden saq­tap otyratyn bolǵan. Sebebi, ol Allanyń amanatyn, ulttyń bo­la­shaǵyn kóterip júr dep tú­sinetin. Tipti, olar bosanatyn kezde er adamdardy jolatpaı­tyn bolǵan. О́ıtkeni, er adamnan qysylǵan kelinshek bosana almaı qınalady eken. Biz bul jaǵdaılardy kitaptan oqyp bildik. Osy salt qazir de jo­ǵa­lyp kete qoıǵan joq. Jón biletin, jol biletin apalarymyz ben jeń­ge­lerimiz osy saltty ózi de ustap, odan kór­gendi biz de kóńil­ge toqyp júr­miz. Al endi, densaýlyq saq­taý mekemelerindegi álgindeı jaǵdaı­lar kóńili­mizge qatty qaıaý sala­dy. Bireý­diń úki­le­gen úmitin kesý tabıǵı minez-qulqymyzdyń bu­zyl­ǵany dep túsinemin. Sap-saý balany «al­dy­rtyp tasta» deý onyń ata-anasyn qanshalyqty jaralaı­tyny óz aldyna, biraz kelinshekterge «balańnyń mıynda isik bar, búıreginde sarysý tolyp tur, bir aıaǵy qysqa» degen sum­dyq­tar da aıtylyp jatyr. Elimizdegi ÝDZ-ler jumys istep tur­ǵanda tikbaqaı, sazbet dári­ger­lerdiń aýzymen ondaıdyń ta­laıy aıtylatynyna kúmánimiz joq. Adamgershiliktiń qarapa­ıym qa­zaqy qaǵıdalaryn bilmeıtin dári­gerlerdiń ultqa kesirin tıgizetini ǵana janymdy aýyrtady. Aıgúl SEIILOVA.