Kóktem lebi sezile bastaǵannan-aq Esildiń asaý tasqynynan zardap shekken Qyzyljar jurtshylyǵynyń kóńiline alań kiredi. Jaz boıy momaqan aǵatyn Aqanburlyq, Babyqburlyq, Sharyq, Jembaraq pen Imanburlyq sekildi shaǵyn ózender arnasynan asyp, Esil men Shaǵalalyny, Sileti men Qamysaqtyny toltyryp, eldi mekenderdi ábigerge salatyny bar.
Oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamenti (TJD) aldyn ala eskertý basqarmasynyń bastyǵy Áset Shaıkınniń aıtýynsha, bıyl kúzde jaýyn-shashyn mol túskendikten, topyraq qurǵap úlgermeı, qatań aıazda qatty tońyp qalǵan. Qazir topyraqtyń qatý deńgeıi 150 santımetrge jetip otyr. Bul 2025 jylmen salystyrǵanda 47 santımetrge artyq. Iаǵnı qar kúrt erise, sý jerge sińbeı, eldi mekenderge qaraı jaıylý qaýpi bar.
Esildiń sýyn retteıtin basty nysan – Sergeev sý qoımasyndaǵy jaǵdaı qatań baqylaýda. Qazir mundaǵy sý kólemi 674,7 mln tekshe metrdi quraıdy (jobalyq qýaty – 693 mln). Bul byltyrǵy deńgeıden 2,6%-ǵa tómen bolǵanymen, kún kúrt jylysa, qaýipti shekke jetýi múmkin. Osyǵan oraı, TJD ózen boıyndaǵy 6 myńnan astam adam turatyn 112 eldi mekendi (2 654 úı) baqylaýǵa aldy.
Bıylǵy tasqynnyń aldyn alý maqsatynda TJD 37 is-sharadan turatyn arnaıy jospardy iske asyrdy. 23 km sý ótetin arna bekitilip, bıiktetildi. 15 sý ótkizgish qubyr, 14 km aryq tazartylyp, Kishi Toranǵul kóliniń 1,5 km jaǵalaýy nyǵaıtyldy. Bul jumysqa Ulttyq ulan, polısııa, basqa da vedomstvolardan 2,5 myń adam men 1 428 tehnıka jumyldyryldy. Tótenshe jaǵdaı týyndasa, batpaqta júretin 15 jol talǵamaıtyn kólik, 15 vahtalyq kólik, 121 motopompa daıyn. Jeltoqsannan beri Petropavl áýejaıynda Mı-8 tikushaǵy kezekshilikte tur. Bógetterdi nyǵaıtýǵa 24 myń tonna ınertti materıal, 549 myń dana qumqap, 59 myń tonna janar-jaǵarmaı qory daıyndaldy. Turǵyndardy qaýipsiz jerge kóshirý qajet bolǵan jaǵdaıda 16 myń adamǵa shaqtalǵan 283 qabyldaý pýnkti jasaqtalǵan. Muz keptelisin boldyrmaý maqsatynda Petropavl qalasy men 7 aýdannyń bıýdjetinen seń buzatyn jarylys jumystaryna 84 mln teńge bólindi. Qazirdiń ózinde eldi mekenderden 400 myń tonnadaı qar shyǵarylǵan.
«Qazsýshar» RMK oblystyq fılıalynyń dırektory Erjan Qosymbaevtyń sózine súıensek, 2025 jyly Sergeev, Petropavl sý qoımalaryndaǵy aǵymdyq jóndeýge 36,5 mln teńge jumsalǵan. Oǵan qosa jaǵalaýlardy bekitý úshin 13 mln teńgege 780 tekshe metr aýyr tas tóselgen. «Demeý Qazaqstan» qorynyń qoldaýymen Sergeev sý qoımasynyń oń jaǵalaýyna qosymsha 4 myń tekshe metrden astam qoıtas, sol jaǵalaýyna 3 myń tekshe metrden astam topyraq aralas úlken tastar úıilgen. Bıyl bul baǵytta taǵy 7 joba iske asady.
«Qazgıdromet» RMK oblystyq fılıalynyń dırektory Qymbat Merǵalımovanyń boljamynsha, naýryz aıynda ortasha temperatýra +5+7 gradýs shamasynda (normadan 1 gradýsqa joǵary) bolady. Naýryzdyń ortasynda Esil muzy sógilip, aıdyń úshinshi onkúndiginde qar kúrt erı bastaıdy. Sý tasqyny qaýpi naýryzdyń sońy men sáýirdiń basynda kúsheıedi.
Degenmen mamandardyń pikirinshe, bıyl asa qaýipti tasqyn bola qoımas degen úmit bar. О́ıtkeni kúzde ylǵal mol bolǵanymen, óńirdegi qar sýynyń qory kópjyldyq normadan 26-48%-ǵa,
2025 jylmen salystyrǵanda 45%-ǵa az. Esil qoınaýyndaǵy sý deńgeıi de byltyrǵydan 37%-ǵa tómen. Sondyqtan tabıǵat minezi qubylmaly bolǵanymen, qoldaǵy málimetter men atqarylǵan daıyndyq jumystary bıylǵy kóktemniń salystyrmaly túrde qalypty ótetinine senim uıalatady.
Soltústik Qazaqstan oblysy